Για τη “μητέρα των μαχών” όσον αφορά τα ευρωπαϊκά κονδύλια της επόμενης δεκαετίας ετοιμάζονται τις τελευταίες ημέρες τα κράτη - μέλη της Ε.Ε., ενόψει της έκτακτης συνόδου κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στις 20 Φεβρουαρίου στις Βρυξέλλες.
Όλα δείχνουν ότι η εν λόγω σύνοδος θα είναι μαραθώνια, αφού δεν έχει προβλεφθεί τέλος, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ έχει κάνει σαφές ότι πρόκειται για μια συνάντηση με στόχο μόνο τη συμφωνία, διότι οι συνέπειες μιας αποτυχίας θα είναι σημαντικές για όλα τα προγράμματα της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της νέας, μεγάλων φιλοδοξιών, "πράσινης” ατζέντας.
Το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να κατάφερε τελικά να αποχωρήσει από την Ε.Ε. στο τέλος του Ιανουαρίου, ωστόσο τώρα οι “27” βρίσκονται αντιμέτωποι με το κενό που αφήνουν πίσω τους οι Βρετανοί στον μακροπρόθεσμο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ύψους 12 δισ. ευρώ ετησίως ή 84 δισ. ευρώ για το σύνολο της επταετίας 2021-2027.
Προκειμένου να καλυφθεί το κενό αυτό, η προηγούμενη Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει μικρή αύξηση των δαπανών της τάξης του 0,1% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος, καταλήγοντας σε έναν συνολικό προϋπολογισμό ύψους 1,3 τρις. ευρώ για την περίοδο 2021-2027.
Ταυτόχρονα, λαμβάνοντας υπόψη, εκτός από το κενό του Brexit, και νέες προτεραιότητες όπως είναι η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, το μεταναστευτικό και η κοινή άμυνα, πρότεινε την περικοπή των κονδυλίων συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Εν ολίγοις η Επιτροπή με την πρότασή της ήθελε το κενό του Brexit να καλυφθεί κατά 50% από τις χώρες που ονομάζονται “καθαροί συνεισφέροντες” και κατά 50% από τις λεγόμενες χώρες “συνοχής”, που είναι οι κύριοι αποδέκτες των ευρωπαϊκών κονδυλιών.
Βόρειοι κατά Νοτίων
Ως εκ τούτου η μάχη που ξεκίνησε είναι η προφανής: οι πλούσιοι του Βορρά δεν θέλουν να πληρώσουν περισσότερα, οι φτωχοί του Νότου (και της Ανατολής) επ’ ουδενί δέχονται τη μείωση των κονδυλίων.
Μάλιστα οι χώρες που αντιδρούν στην περικοπή των κονδυλίων (θεωρητικά συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, αν και με πολύ μεγαλύτερη ένταση με την προηγούμενη κυβέρνηση) απέρριψαν τη συμβιβαστική πρόταση που κατέθεσε το προηγούμενο εξάμηνο η φινλανδική προεδρία, η οποία κρατούσε μεν τις περικοπές στη συνοχή και την ΚΑΠ, αλλά δεν αύξανε καθόλου τη συνεισφορά των “πλουσίων”.
Με άλλα λόγια ήταν μια πρόταση σαφώς χειρότερη από αυτήν της Επιτροπής, την οποία επέκρινε, άλλωστε, σφόδρα και η νέα πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν εκφράζοντας ανησυχία για τις "σοβαρές περικοπές" στο προτεινόμενο μακροπρόθεσμο σχέδιο προϋπολογισμού.
Επιπλέον η ίδια, παρουσιάζοντας την πολυσυζητημένη “Πράσινη Συμφωνία”, είχε προειδοποιήσει ότι, προκειμένου να καταφέρει η Ευρώπη να είναι η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος το 2050, πρέπει να μπει “πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη”. “Κάποιοι λένε ότι το κόστος αυτής της μετάβασης είναι πολύ υψηλό, ας μην ξεχνάμε όμως το κόστος της μη δράσης. Αυξάνεται κατ’ έτος” είχε πει τον περασμένο Δεκέμβριο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Σε ό,τι αφορά πάντως το “μπλοκ” των χωρών της συνοχής, άτυπος εκπρόσωπός τους έχει οριστεί ο Σοσιαλιστής πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Αντόνιο Κόστα, ο οποίος μάλιστα κάλεσε τους 16 αρχηγούς το περασμένο σαββατοκύριακο σε μια πορτογαλική επαρχία προκειμένου να διασφαλιστεί η ενότητά τους. Η ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο, εκπροσωπήθηκε σε επίπεδο υπουργού.
Σε γενικές γραμμές η ελληνική θέση είναι κατά των περικοπών στη συνοχή και την ΚΑΠ, ωστόσο η κυβέρνηση δείχνει πρόθυμη να δεχτεί, σε περίπτωση αδιεξόδου, την πρόταση της Επιτροπής. Με βάση αυτήν την πρόταση, στην Ελλάδα αναλογούν 35,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027 σε τιμές 2018, εκ των οποίων περίπου 19,229 δισ. ευρώ αφορούν τη συνοχή και 16,239 δισ. ευρώ τη γεωργία (προγράμματα ανάπτυξης υπαίθρου, εισοδηματικές ενισχύσεις στους παραγωγούς).
Ενόψει της συνόδου κορυφής, πάντως, το γκρουπ των "17” ζήτησε από την Πορτογαλία η όποια συμφωνία να διατηρήσει τις δαπάνες για τη συνοχή στο ίδιο επίπεδο με τον προϋπολογισμό για την περίοδο 2014-2020, κάτι που όμως θεωρητικά είναι εκτός τραπεζιού. Ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι η στάση των χωρών του Βορρά (Αυστρία, Ολλανδία, Γερμανία, Σουηδία, Δανία) δείχνει να σκληραίνει.
Οι “λιτοδίαιτοι πέντε”
Την Πέμπτη ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε, μετά από συνάντηση που είχε με τον Σ. Μισέλ στις Βρυξέλλες δήλωσε ότι οι “λιτοδίαιτοι πέντε” της Ε.Ε. δεν πρόκειται να δεχθούν να “πληρώσουν περισσότερο”. Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, σε συνάντηση που είχε με τη Γερμανίδα καγκελάριο, ο Αυστριακός πρωθυπουργός Σεμπάστιαν Κουρτς απείλησε με “βέτο” σε περίπτωση που δεν μειωθεί η προτεινόμενη συνεισφορά.
Η Ά. Μέρκελ, πάντως, φαίνεται να παίζει ρόλο “ενωτικό” αυτήν τη φορά, αφού, όπως δήλωσε, η "ικανότητα συμβιβασμού" είναι κλειδί για την περαιτέρω προώθηση των διαπραγματεύσεων. Μάλιστα, αναγνώρισε το γεγονός ότι οι καθαροί συνεισφέροντες δεν είναι οι μόνοι που έχουν το δικαίωμα βέτο, λέγοντας ότι “ο καθένας” μπορεί να το επικαλεστεί.
Σε κάθε περίπτωση ο Σ. Μισέλ έχει βάλει πολύ ψηλά τον πήχη για την επερχόμενη σύνοδο κορυφής, παρ’ όλο που οι “κόκκινες γραμμές” των δύο πλευρών κρατούν καλά ακόμη.
Γι’ αυτό προβλέπεται να είναι μακρά η συνεδρίαση (άραγε θα ξεπεράσει τις 17 ώρες της συνόδου στις 12-13 Ιουλίου 2015 για την Ελλάδα;), με τον Σ. Μισέλ, στη θέση πλέον του μεσολαβητή, να ποντάρει και πάλι στις διμερείς συναντήσεις προτού φέρει στο τραπέζι τη συμβιβαστική πρόταση.
