Η σημερινή μέρα θα περάσει στα κιτάπια της Ιστορίας, όσο κι αν εμείς, οι εκ του μακρόθεν παρατηρητές του σίριαλ του Brexit, έχουμε κουραστεί από τα τρεισήμισι χρόνια του “ράβε- ξήλωνε” κι έχουμε χάσει το ενδιαφέρον μας. Ωστόσο, για μια κατηγορία ανθρώπων, κυρίως νέων, στη χώρα μας και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες το Brexit δεν είναι μόνο ένα ιστορικό γεγονός, είναι κάτι που μπορεί να αλλάξει τη ζωή τους. Ο λόγος για τους φοιτητές, και τις φοιτήτριες και κυρίως για τους διδάσκοντες και τις διδάσκουσες στα βρετανικά πανεπιστήμια που έχουν διαβατήρια άλλων χωρών της Ε.Ε. Και δεν είναι πολλοί και πολλές. Αυτή τη στιγμή σπουδάζουν σχεδόν μισό εκατομμύριο ξένοι στα βρετανικά πανεπιστήμια, εκ των οποίων οι 142.000 πολίτες της Ε.Ε. Επιπλέον, σχεδόν οι μισοί επιστήμονες που εργάζονται στη Βρετανία είναι πολίτες της -κουτσουρεμένης από σήμερα τα μεσάνυχτα- Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και είναι λογικό να αγωνιούν.
Βέβαια, η βρετανική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτε στο status των φοιτητών από την Ε.Ε. που ήδη σπουδάζουν ή θα ξεκινήσουν τις σπουδές τους το αργότερο το χειμερινό εξάμηνο 2020/2021. Μετά όλα θα εξαρτηθούν από τις συμφωνίες μεταξύ Βρετανίας και Ε.Ε., οι οποίες θεωρητικά θα ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος της χρονιάς, αν και οι πιθανότητες να μην πάει μακριά η βαλίτσα των διαπραγματεύσεων είναι πολύ περιορισμένες.
Για τους διδάσκοντες και τους ερευνητές, όμως, που είναι και πολλαπλάσιοι από τους φοιτητές, η μετάβαση δεν είναι καθόλου δεδομένη. Ίσως γι’ αυτό την τελευταία διετία ο αριθμός των Ευρωπαίων επιστημόνων στη Βρετανία μειώθηκε κατά 11%, σύμφωνα με τα στοιχεία του Russel Group, στο οποίο μετέχουν 24 βρετανικά ελίτ πανεπιστήμια. Άλλωστε, στις αρχές του 2019, όταν ακόμη κοβόταν και ραβόταν στο βρετανικό Κοινοβούλιο ο νόμος για την έξοδο από την Ε.Ε., η βουλευτίνα των Φιλελευθέρων Λέιλα Μοράν είχε ζητήσει να δεσμευτεί η βρετανική κυβέρνηση ότι και μετά το Brexit θα συνεχίσει να συμμετέχει στα προγράμματα Erasmus+ και Horizon, που επιτρέπουν σε σπουδαστές να παρακολουθούν δωρεάν ένα εξάμηνο σε πανεπιστήμιο άλλης χώρας και σε επιστήμονες να συμμετέχουν σε καινοτόμα ερευνητικά προγράμματα.
Η Μοράν δεν εισακούστηκε, η Βρετανία λέει αντίο στο Erasmus+ και το Horizon. Και πρωτίστως κάνει κακό στον εαυτό της και στα πανεπιστήμιά της, τα οποία έχουν εξαιρετική φήμη, που τους φέρνει όχι μόνο φοιτητές και επιστήμονες από την Ε.Ε. αλλά και πολλά χρήματα. Μόνο από τον κορβανά του Horizon έρρευσαν στο Ηνωμένο Βασίλειο 6,37 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ένα στα τρία ερευνητικά προγράμματα που χρηματοδοτείται από το Horizon είναι βρετανικό. Αλλά ούτε οι αριθμοί έπεισαν την πλειοψηφία της βρετανικής Βουλής, που πέταξε το αίτημα της Μοράν στον κοινοβουλευτικό κάλαθο των αχρήστων.
Τη Δευτέρα, πέντε μέρες πριν από την ημέρα της εξόδου, η βρετανική κυβέρνηση κατάλαβε το λάθος της, φοβήθηκε ότι το Brexit θα σημαίνει και τον μαρασμό της έρευνας στη χώρα. Κυριολεκτικά στο παρά πέντε λοιπόν ανακοίνωσε ένα νέο πρόγραμμα βίζας -Global Talent Visa- που θα αρχίσει να ισχύει στις 20 Φεβρουαρίου και θα επιτρέπει σε επιστήμονες από όλο τον κόσμο και βεβαίως από την Ε.Ε. να κάνουν έρευνα στη Βρετανία χωρίς περίπλοκες γραφειοκρατικές διαδικασίες.
