Η ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια ερχόταν αυξανόμενα από «μαύρη οικονομία», κυρίως από «άδηλους πόρους», που εικάζεται ότι είναι μαύρο χρήμα από πετροδόλαρα για τρομοκρατία, αλλά και λαθρεμπόριο πετρελαίου από τις χώρες που εμπλέκονται σε πολέμους
Η ομαλοποίηση στη Μέση Ανατολή θα αναζωογονήσει σε βάθος χρόνου τις εμπορικές συνεργασίες της. Και η υποτίμηση της τουρκικής λίρας, αν δεν οδηγήσει σε γκρέμισμα, θα επιτρέψει αναζωογόνηση της τουρκικής οικονομίας σε λιγότερο από 18 μήνες!
Πολλοί Τούρκοι αναλυτές και πολιτικοί υποστηρίζουν ότι η τουρκική οικονομία θα είναι μια από τις μεγαλύτερες ατμομηχανές της παγκόσμιας οικονομίας. Αυξανόμενη όμως είναι η αίσθηση ξένων παραγόντων ότι έρχεται οικονομική κρίση στη γειτονική χώρα. Τι από τα δύο είναι σωστό;
Πριν από πέντε χρόνια, το 2012, γράφονταν διθυραμβικά σχόλια στον διεθνή τύπο για την τουρκική οικονομία και το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης, το χρηματιστήριο της Τουρκίας, ήταν το δεύτερο σε ανάπτυξη χρηματιστήριο με ετήσια απόδοση 17% σε δολαριακη βάση. Η χώρα βίωσε ισχυρή ανάπτυξη, σε μεσοσταθμικά επίπεδα 3,5%, ωθούμενη και από τη δημογραφική ανάπτυξη. Αναμφισβήτητα, κατά τα τελευταία χρόνια που η ελληνική οικονομία μέσα από την εγκληματική πολιτική Σόιμπλε μπήκε σε εφιαλτική περίοδο ύφεσης, η Τουρκία, μακριά από το «άρμα» της Ε.Ε., συνέχισε να ενισχύει την οικονομία της.
Όμως η ανάπτυξη αυτή τα τελευταία χρόνια ερχόταν αυξανόμενα από «μαύρη οικονομία», κυρίως από «άδηλους πόρους», που εικάζεται ότι είναι μαύρο χρήμα από πετροδόλαρα για τρομοκρατία, αλλά και λαθρεμπόριο πετρελαίου από τις χώρες που εμπλέκονται σε πολέμους. Το χρηματιστήριο, όμως, μετά την ιμπεριαλιστική πολιτική στη Μέση Ανατολή, περιορίστηκε.
Πολύ χειρότερα, μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, ο Ερντογάν φαίνεται τώρα να οδηγεί σε πολιτικό πογκρόμ τους πολιτικούς του αντιπάλους όχι μόνο στη Βουλή (Κούρδους), αλλά και σε κάθε θέση ισχύος, συλλαμβάνοντας ακόμη και τα αδέλφια πρώην συνεργατών του σε ανώτατες θεσεις! Συλλαμβάνοντας δεκάδες χιλιάδες ακαδημαϊκούς και δημοσιογράφους, όχι απλά στρατιωτικούς και αστυνομικούς!
Ο στόχος, το μακρύ χέρι, έχει φτάσει στην ελευθερία έκφρασης. Η πολιτική αστάθεια και το πογκρόμ δημιουργούν πρόσφορο περιβάλλον τόσο για φυγές κάποιων επενδυτικών κεφαλαίων όσο και για συνακόλουθη αποδυνάμωση του τραπεζικού συστήματος της Τουρκίας και της οικονομίας της.
Η τουρκική λίρα κατρακύλησε απότομα το τελευταίο τρίμηνο, παρά την «πατριωτική έκκληση» του Ερντογάν, χάνοντας σχεδόν 30%. Η χώρα αρχίζει να χάνει την πιστοληπτική ικανότητα με υποβαθμίσεις διεθνών οίκων αξιολόγησης. Ο Ερντογάν φυσικά έχει ακόμη την υποστήριξη του μεγάλου επιχειρηματικού κόσμου, που έχει διασυνδέσεις με τα ξένα συμφέροντα, κυρίως κοντά στη Γερμανία.
Η προσέγγιση με τη Ρωσία δίνει μια «πίστωση χρόνου», ώστε να σταματήσει για λίγο τις γεωπολιτικές εξελίξεις, όμως δεν αποτελεί μια ολοκληρωμένη λύση. Η σύγκρουση με το ISIS, που αποτελεί εντυπωσιακή κίνηση στροφής της πολιτικής της Τουρκίας, σημαίνει ταυτόχρονα τόσο το «κόψιμο των φτερών» για επέκταση της Τουρκίας όσο και απώλεια σημαντικών κονδυλίων από μαύρο χρήμα, το οποίο αποτελεί κάτι μεταξύ 2% και 4% του ΑΕΠ.
Το ότι, επομένως, το τελευταίο τρίμηνο η χώρα μπήκε σε ύφεση, χάνοντας 1,8% του ΑΕΠ, δείχνει ότι η Τουρκία δείχνει να αυξάνει πλέον το ρίσκο της ως χώρας και να οδηγείται σε νέα αχαρτογράφητα εδάφη πυροβολώντας ακόμη και τα πόδια της, αφού μετά το πραξικόπημα κατασχέθηκαν και τα περιουσιακά στοιχεία... 600 τουρκικών εταιρειών, αξίας άνω των 10 δισ. δολαρίων! Η χώρα επίσης απομακρύνεται από την Ε.Ε. χάνοντας πολύτιμα κονδύλια. Οι εξελίξεις αυτές, όμως, θα ήταν λάθος να θεωρηθεί ότι οδηγούν τη χώρα σε οικονομική διάλυση μακροχρόνια.
Οι αλλαγές γεωστρατηγικών προτεραιοτήτων των ΗΠΑ μετά την εκλογή Τραμπ, που οδηγούν σε συνεργασία ΗΠΑ - Ρωσίας, ενδεχομένως επιτρέπουν σε χώρες όπως η Τουρκία να συνεχίσουν να βρίσκονται στο «κάδρο» των χωρών με τις οποίες θα συνεργάζονται οι ΗΠΑ. Η ομαλοποίηση στη Μέση Ανατολή θα αναζωογονήσει σε βάθος χρόνου τις εμπορικές συνεργασίες της. Και η υποτίμηση της τουρκικής λίρας, αν δεν οδηγήσει σε γκρέμισμα, θα επιτρέψει αναζωογόνηση της τουρκικής οικονομίας σε λιγότερο από 18 μήνες! Οι κίνδυνοι της χώρας, εν ολίγοις, δεν είναι οικονομικοί! Είναι, σε βάθος χρόνου, αυξανόμενα πολιτικοί...
Κωνσταντίνος Βέργος, καθηγητής Χρηματοοικονομικών, Πανεπιστήμιο Πόρτσμουθ, Αγγλία
** Το παρόν άρθρο εκφράζει τις προσωπικές απόψεις του γράφοντος, δεν αποτελεί οδηγό ή σύσταση για επενδύσεις οποιασδήποτε μορφής προς οιονδήποτε και για οποιονδήποτε τίτλο ή παράγωγο αυτού.
