Σε μια ιδιαίτερα δύσκολη και περίπλοκη συγκυρία για το ευρωπαϊκό και ευρω-ατλαντικό οικοδόμημα, με πολλές φυγόκεντρες δυνάμεις να απειλούν τη συνοχή του πρώτου, κι ένα νέο, εσωστρεφές -περισσότερο αδιευκρίνιστο για την ώρα- "αφήγημα" για την αμερικανική επιρροή και ισχύ στον κόσμο να εκπορεύεται από τον νέο ένοικο του Λευκού Οίκου εγείροντας φόβους για το μέλλον του δεύτερου, Ομπάμα και κορυφαίοι ηγέτες της Ευρώπης έθεσαν χθες επί τάπητος τη θεμελιώδη σχέση πάνω στην οποία είναι δομημένος όλος ο μεταπολεμικός δυτικός κόσμος.
Η "μίνι" σύνοδος κορυφής ΗΠΑ - Ε.Ε. στο Βερολίνο με τη συμμετοχή του Αμερικανού προέδρου, του Ολάντ, της Μέρκελ, της Μέι, του Ρέντζι και του Ραχόι, είχε βεβαίως και συμβολικό σκοπό, θέλοντας να καταστήσει σαφές ότι η αφοσίωση των σημερινών ηγετών στην ευρω-ατλαντική συνεργασία δεσμεύει "ρητώς" και τους μελλοντικούς.
Στην ατζέντα της συνόδου κυριάρχησε η γνωστή "θεματολογία" των τελευταίων χρόνων της θητείας Ομπάμα: ο συριακός εμφύλιος, η κατάσταση στην Ουκρανία και βεβαίως η φοβική σχέση με τη Ρωσία, η οποία σε μεγάλο βαθμό έχει καλλιεργηθεί ως αποτέλεσμα της σθεναρής αντίστασης της Μόσχας στην προς ανατολάς επέκταση του ΝΑΤΟ, και δευτερευόντως ως συνέπεια της δυτικής αποτυχίας να εντάξει πλήρως την Ουκρανία στην ευρω-ατλαντική σφαίρα επιρροής.
Αξιοποιώντας το ψυχροπολεμικό κλίμα και προβάλλοντας τις Δημοκρατίες της Βαλτικής ως το μελλοντικό σημείο τριβής ΝΑΤΟ-Ρωσίας, η κυβέρνηση της Λιθουανίας "προειδοποίησε" την ώρα που διεξαγόταν η σύνοδος, ότι ο Ρώσος πρόεδρος πιθανόν "να τεστάρει" το ΝΑΤΟ τις επόμενες εβδομάδες πριν από την ορκωμοσία του Τραμπ. Ποντάροντας στην αγωνία των Ευρωπαίων για το τι μέλλει γενέσθαι στο ΝΑΤΟϊκό οικοδόμημα με τον νέο πρόεδρο οπαδό του απομονωτισμού αλλά και της "ρεάλ πολιτίκ" απέναντι στη Ρωσία, ο Λιθουανός υπουργός Εξωτερικών Λίνας Λινκεβίσιους δήλωσε χαρακτηριστικά πως "φοβάται πολύ" για τις Δημοκρατίες της Βαλτικής, όπως και για το Χαλέπι της Συρίας... "Η Ρωσία δεν είναι υπερδύναμη, είναι ένα μεγάλο πρόβλημα", τόνισε ο υπουργός στο BBC.
Δημοκρατία και αλλαγή
Στη Ρωσία ήταν "αφιερωμένο" κι ένα μεγάλο μέρος της χθεσινής συνόδου. Την επέκριναν επειδή βομβαρδίζει τη Συρία και δεν εφαρμόζει την ειρηνευτική συμφωνία στην ανατολική Ουκρανία. Οι δυτικοί ηγέτες ζήτησαν να σταματήσουν αμέσως οι επιθέσεις σε ανταρτοκρατούμενα τμήματα του Χαλεπιού από τις συριακές κυβερνητικές δυνάμεις και τους συμμάχους τους, τη Ρωσία και το Ιράν. Ζήτησαν επίσης "βιώσιμη" κατάπαυση του πυρός στην ανατολική Ουκρανία ώστε να διεξαχθούν "ελεύθερες και δίκαιες" τοπικές εκλογές στις ελεγχόμενες από τους φιλορώσους αντάρτες περιφέρειες του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ. Ζήτησαν ακόμη τη στήριξη του Ομπάμα για την παράταση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας (λόγω Ουκρανίας) -η οποία θα αποφασιστεί υπό τον νέο πρόεδρο τον Ιανουάριο. Η Άνγκελα Μέρκελ είπε σχετικά πως οι ενέργειες για την εφαρμογή της ειρηνευτικής συμφωνίας του Μινσκ "δεν είναι επαρκείς". Συζητήθηκε ακόμα το ενδεχόμενο επιβολής νέων κυρώσεων για τις ενέργειες της Ρωσίας στη Συρία...
Κατά τ' άλλα, Μπάρακ Ομπάμα και Ευρωπαίοι ηγέτες υπογράμμισαν τη σημασία της συνεργασίας τους στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, συμφώνησαν να εργασθούν συλλογικά για να "σταθεροποιήσουν" τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική και για να εξασφαλίσουν διπλωματικές αποφάσεις για τις συγκρούσεις στη Συρία και την ανατολική Ουκρανία.
Οι Ευρωπαίοι και δη οι Γερμανοί, των οποίων η σχέση με το ευρωατλαντικό οικοδόμημα έχει σχεδόν υπαρξιακή σημασία -η Μέρκελ παραδέχθηκε άλλωστε πως χωρίς τις ΗΠΑ η γερμανική ενοποίηση δεν θα είχε γίνει ποτέ- κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα από την ημέρα που ο Τραμπ είπε προεκλογικά ότι μπορεί να μην προσφέρει στρατιωτική βοήθεια σε συμμάχους του ΝΑΤΟ αν δεν έχουν εκπληρώσει τις αμυντικές δεσμεύσεις τους, αλλά και τη στιγμή που υποσχέθηκε ότι θα καλλιεργήσει στενότερες σχέσεις με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Στα λόγια του Ομπάμα στη χθεσινή σύνοδο, όπως δημοσιοποιήθηκαν από τον Λευκό Οίκο, υπήρχε σαφώς ο τόνος του καθησυχασμού: "Ακόμη και σε μια στιγμή μεγάλης αλλαγής, η Δημοκρατία έχει κάνει τα περισσότερα για να προωθήσει την ελευθερία και την πρόοδο του ανθρώπου απ' ό,τι οποιοδήποτε άλλο σύστημα διακυβέρνησης στην Ιστορία, και θα συνεχίσει να κάνει το ίδιο στο μέλλον».
