Δυσπιστία, αβεβαιότητα και αστάθεια είναι οι τρεις καθόλου άγνωστες για τις Βρυξέλλες έννοιες που χτυπάνε και πάλι την πόρτα της Ε.Ε. μετά την ανάδειξη του Ντόναλντ Τραμπ στη θέση του 45ου προέδρου των ΗΠΑ. Οι προκλητικές προεκλογικές του δηλώσεις υπέρ του Brexit και κατά των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, το «φλερτ» με τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν και η αμφισβήτηση της βασικής αρχής του ΝΑΤΟ περί αλληλεγγύης είχαν ωθήσει το μεγαλύτερο κομμάτι της ευρωπαϊκής ηγεσίας να ταχθεί ανοιχτά υπέρ της υποψήφιας των Δημοκρατικών Χίλαρι Κλίντον.
Ως εκ τούτου το τελικό αποτέλεσμα δεν μπορούσε παρά να προκαλέσει αμηχανία στα υψηλά ευρωπαϊκά κλιμάκια, η οποία αντιμετωπίστηκε με την άμεση σύνταξη μιας κοινής συγχαρητήριας επιστολής Τουσκ - Γιούνκερ που θέτει ως δεδομένη τη συνέχιση της συνεργασίας Ε.Ε. - ΗΠΑ. Οι Βρυξέλλες, παρά την ταραχή τους, θέλησαν να απαντήσουν με «ψυχραιμία» και «καθόλου συναισθηματισμό», όπως αναφέρει Ευρωπαίος αξιωματούχος, κατανοώντας πως ούτως ή άλλως θα βρεθούν σύντομα στο «ίδιο τραπέζι» με τον νέο συνομιλητή τους.
Πρώτος στόχος, λοιπόν, των Βρυξελλών είναι να «ζυγίσουν» τις προθέσεις του νεοεκλεγέντα Αμερικανού προέδρου, κάτι που ελπίζουν να γίνει αμέσως μόλις αναλάβει τα νέα του καθήκοντα, καθώς ήδη στη συγχαρητήρια επιστολή τους οι δύο πρόεδροι της Επιτροπής και του Συμβουλίου καλούν τον Ντ. Τραμπ «το συντομότερο δυνατόν» στη βελγική πρωτεύουσα για να προσδιορίσουν τις σχέσεις Ε.Ε. - ΗΠΑ στη νέα εποχή.
Σύμφωνα με κύκλους των Βρυξελλών, κατά βάθος η ευρωπαϊκή ηγεσία δεν μπορεί παρά να ελπίζει ότι υπό το βάρος της ευθύνης ο μέχρι χθες «ανοίκειος» υποψήφιος πλανητάρχης θα μετριάσει κάπως τη στάση του. Επιπλέον, μόλις καταλάγιασε η σκόνη των αντιδράσεων στις Βρυξέλλες, έγινε ξεκάθαρο πως κάποιοι ιθύνοντες βλέπουν την εκλογή Τραμπ και τον απομονωτισμό που ενδεχομένως αυτή να φέρει στις ΗΠΑ ως μια «ευκαιρία» για την Ευρώπη να αναδειχθεί η ίδια ως η δύναμη εγγύησης της σταθερότητας στον κόσμο.
Η ύπατη εκπρόσωπος της Ε.Ε. για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής Φεντερίκα Μογκερίνι, δείχνοντας -για κάποιους παρατηρητές στις Βρυξέλλες- «ηγετικά χαρακτηριστικά» τόνισε σε ομιλία της την Πέμπτη στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Άμυνας πως υπάρχει όλο και μεγαλύτερη ανάγκη για μια «δυνατότερη Ευρώπη», για «έναν αξιόπιστο, προβλέψιμο εταίρο για την ειρήνη, την ανάπτυξη και τη δημοκρατία».
Στο πλαίσιο αυτό η ίδια κάνει λόγο για «ευθύνη» της Ευρώπης να «βρει τον δικό της δρόμο για την ασφάλεια», προκρίνοντας και πάλι το όραμα της Επιτροπής για μια πιο φιλόδοξη κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας στην Ε.Ε., το οποίο φτάνει ενδεχομένως και στη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού στρατού. Εξάλλου με δική της πρωτοβουλία σήμερα το βράδυ αναμένεται να συγκληθούν εκτάκτως στις Βρυξέλλες οι υπουργοί Εξωτερικών της Ε.Ε., με βασικό στόχο να επιτευχθεί ένας «συντονισμός» στις δηλώσεις τους που αφορούν την εκλογή Τραμπ.
Ωστόσο, είναι σαφές ότι αυτό που φοβάται περισσότερο η ευρωπαϊκή ηγεσία δεν είναι άλλο από το ενδεχόμενο η εκλογή Τραμπ να λειτουργήσει ενδυναμωτικά ως προς τα λαϊκιστικά, εθνικιστικά κόμματα της Ευρώπης, ιδιαιτέρως ενόψει των επικείμενων εκλογών σε Ολλανδία, Γαλλία και Γερμανία.
«Η νίκη του βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αντισυστημικά αισθήματα. Οι μη φιλελεύθερες δυνάμεις στην Ευρώπη θα ενδυναμωθούν από αυτή τη νίκη κάνοντας τη συνεργασία εντός της Ε.Ε. πιο δύσκολη» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Φαμπιάν Ζουλέγκ διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής οικονομολόγος στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Πολιτικής (European Policy Centre), το πολιτικό think tank των Βρυξελλών.
Σε ό,τι αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις της επικράτησης του Τραμπ, οι Βρυξέλλες παίρνουν ως δεδομένη πλέον τη τουλάχιστον προσωρινή διακοπή των συνομιλιών για την Διατλαντική Συνεργασία Εμπορίου και Επενδύσεων, ενώ παράλληλα φοβούνται πως η όποια αβεβαιότητα μόνο κακό μπορεί να κάνει στην αδύναμη και επιρρεπή σε εξωτερικές πιέσεις ευρωπαϊκή ανάπτυξη.
Πάντως ο επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Πιερ Μοσκοβισί κατά την ανακοίνωση των φθινοπωρινών προβλέψεων την περασμένη εβδομάδα, δεν θέλησε να συσχετίσει την εκλογή Τραμπ με τις διαπραγματεύσεις για τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα επαναλαμβάνοντας πως παραμένει στόχος της Επιτροπής η επίτευξη συνολικής συμφωνίας που θα περιλαμβάνει το ελληνικό χρέος πριν από το τέλος του έτους.
