Στις αμερικανικές εκλογές αναμετρήθηκαν δύο κόσμοι, δύο πρόσωπα αλλά και δύο διαφορετικές στρατηγικές. Η παραδοσιακή στρατηγική που εφάρμοσε η Χίλαρι Κλίντον ηττήθηκε κατά κράτος από την αντισυμβατική, προσωποκεντρική εκστρατεία του Ντόναλντ Τραμπ διαπιστώνουν Αμερικανοί αναλυτές. Τι σημαίνει όμως αντισυμβατική εκστρατεία; Κέρδισε ο Τραμπ με τις πολιτικές θέσεις του ή με την "εκρηκτική" προσωπικότητά του;
Σε μια εκστρατεία που εξελίχθηκε σε... λασπόλουτρο, ο καθοριστικός ρόλος των ΜΜΕ απέκτησε μια ιδιαίτερη χροιά. Εκείνος που έδινε τον ρυθμό και τον τόνο ήταν ο δεξιός λαϊκιστής ο οποίος έμπαινε χρόνια τώρα στα σπίτια των Αμερικανών ως ο άνθρωπος που μιλά στην τηλεόραση έξω από τα δόντια, κατακεραυνώνει τους πάντες και έχει λύσεις για όλα.
Ο κόσμος του Τραμπ νίκησε τον κόσμο της Κλίντον χάρις και στο εκλογικό σύστημα, δεδομένου ότι ο πρώτος πήρε το 47,5 % της λαϊκής ψήφου και η δεύτερη το 47,5 %. Η συμμετοχή ήταν 55,6%, τρεις ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τις εκλογές του 2012. Κατά γενική ομολογία η αποχή στοίχισε στη Χίλαρι, ενώ ο Ντόναλντ κατάφερε να επενδύσει πολιτικά στην φτώχεια και στην απογοήτευση πρώην ψηφοφόρων του Δημοκρατικού Κόμματος σε αποβιομηχανοποιημένες περιοχές της βόρειας Αμερικής. Πολιόρκησε και άλωσε τα κάστρα των Δημοκρατικών ξοδεύοντας λιγότερα από την αντίπαλό του.
Σύμφωνα με την μη κυβερνητική οργάνωση Center for Responsive Politics οι προεκλογικές δαπάνες έσπασαν κάθε ρεκόρ. Το συνολικό κόστος των εκλογών του 2016 ξεπέρασε τα 6 δισεκατομμύρια 917 εκατομμύρια. Στην κούρσα και στις κάλπες για τον Λευκό Οίκο δαπανήθηκαν πάνω από 2,65 δισ., ενώ στις εκλογές για το Κογκρέσο ξοδεύτηκαν περισσότερα από 4,26 δισ. δολάρια.
Όπως φαίνεται όμως στον σχετικό πίνακα η αναμέτρηση Τραμπ - Κλίντον ήταν... φτηνότερη από εκείνη μεταξύ του Μπαράκ Ομπάμα και του Μιτ Ρόμνεϊ το 2012, που κόστισε 2,75 δισ. δολάρια. Τα στοιχεία δεν είναι οριστικά, περιλαμβάνουν τις δαπάνες κάθε είδους οργανώσεων που στήριξαν τους φιναλίστ και τους άλλους υποψήφιους. Θα ενσωματωθούν και άλλες δαπάνες της τελευταίας στιγμής, φαίνεται όμως η γενικότερη τάση. Αν συνυπολογιστεί ο πληθωρισμός και η διάδοση των κοινωνικών μέσων, η διαφορά είναι μεγαλύτερη από 10 εκατομμύρια δολάρια, ενώ σε σχέση με τις εκλογές του 2008 οι φετινές προεδρικές είναι φθηνότερες κατά 488 εκατομμύρια δολάρια. Ειδικά η διαφορά των 10 εκατομμυρίων είναι... στραγάλια μπροστά στα υπέρογκα ποσά, αλλά αυτό είναι μόνο η αρχή.
Σύμφωνα με έρευνα του πρακτορείου Reuters, ο Τραμπ έλαβε άμεσες, δηλωμένες δωρεές ύψους 270 εκατομμυρίων δολαρίων, έναντι 521 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έφτασαν οι χορηγίες προς την Κλίντον. Με βάση τα σχεδόν τελικά αποτελέσματα των εκλογών, αναλυτές υπολόγισαν ότι κάθε ψήφος υπέρ του Τραμπ στοίχισε κάτι λιγότερο από 5 δολάρια, ενώ η Κλίντον δαπάνησε σχεδόν το διπλάσιο, γύρω στα 10 δολάρια. Το ύψος των δωρεών υπέρ της Χίλαρι ήταν ένα από τα βασικά επιχειρήματα του Ντόναλντ ότι η σύζυγος του πρώην πλανητάρχη Μπιλ Κλίντον είναι άνθρωπος των μεγάλων συμφερόντων της Γουόλ Στριτ. Μόνο το κόστος των τηλεοπτικών διαφημίσεων της Κλίντον ξεπέρασε τα 237 εκατομμύρια δολάρια. Αντίθετα ο Τραμπ δεν είχε δώσει ούτε ένα δολάριο από το δικό του προεκλογικό ταμείο για πολιτικές διαφημίσεις μέχρι τα μέσα Αυγούστου και στηριζόταν μόνο στα διαφημιστικά μηνύματα υπέρ της υποψηφιότητάς του από οργανώσεις όπως το RNA (λόμπι της οπλοκατοχής). Μόνο στην τελική ευθεία προς τις κάλπες, κατά τις δύο τελευταίες εβδομάδες, έριξε χρήμα ο μεγιστάνας σε αυτόν τον τομέα, ξοδεύοντας ένα εκατομμύριο δολάρια κάθε ημέρα, ενώ η Κλίντον έδινε αντίστοιχα διπλάσιο ποσό.
Ο μεγιστάνας των ακινήτων αγόρασε λιγότερο διαφημιστικό χρόνο στην τηλεόραση για έναν απλό λόγο: δεν χρειαζόταν να πληρώσει γι' αυτόν. Από την πρώτη στιγμή που κατέβηκε στην κούρσα, τον Ιούνιο του 2015, οι προβοκατόρικες και δηλητηριώδεις ατάκες του για μετανάστες, γυναίκες, μειονότητες και οι κάθε είδους αφορισμοί προβάλλονταν καθημερινά από τα ΜΜΕ. Με άλλα λόγια, ο Τραμπ πέτυχε τζάμπα προβολή όπως κάθε λαϊκιστής που ποντάρει σε κραυγές και προκλήσεις στις τηλεοπτικές οθόνες. Παράλληλα τα διαφημιστικά μηνύματα και οι δηλώσεις του έκαναν θραύση στο Twitter και στο Facebook, τζάμπα. Αντίθετα, οι αναλυτές διαπίστωσαν μια κόπωση του τηλεοπτικού κοινού μετά τον βομβαρδισμό που είχε δεχτεί επί μήνες από τα μηνύματα της Χίλαρι. Στο τέλος οι διαφημίσεις του Τραμπ είχαν μεγαλύτερη τηλεθέαση από εκείνες της αντιπάλου του.
Μπορεί να μην έχει την παραμικρή εμπειρία σε δημόσιο αξίωμα ο Τραμπ αλλά είναι βετεράνος των ριάλιτι (Ο Μαθητευόμενος), μια «τηλεπερσόνα» με πλούσιο -αν και αμφιλεγόμενο - επιχειρηματικό προφίλ: Ο άνθρωπος που ξέρει να βγάζει λεφτά. Ακόμη και το όνομά του έχει κατοχυρώσει ως εμπορικό προϊόν ο Ντόναλντ Τραμπ, που υποσχέθηκε δουλειές, νόμο και τάξη, ότι θα αποκαταστήσει το «μεγαλείο» της Αμερικής. Ο πρώην κριτής ταλαντούχων νεαρών στο επιχειρείν είναι πλέον... μαθητευόμενος πλανητάρχης.
