To «όχι» των γαλλόφωνων Βέλγων της Βαλλονίας στη Συνολική Οικονομική και Εμπορική Συμφωνία με τον Καναδά (CETA) στις 17 Οκτωβρίου κατάφερε από τη μια να εξοργίσει την ευρωπαϊκή ελίτ και τους ολλανδόφωνους, υπέρμαχους των επενδύσεων συμπατριώτες τους και από την άλλη να τονώσει το φρόνημα του φτωχού και αγροτικού Νότου.
Ο πρόεδρος της βαλλονικής κυβέρνησης Πολ Μανιέτ, που ηγήθηκε των αντιδράσεων, αναδείχθηκε σε «τοπικό ήρωα», υποκινώντας σαφώς μια αριστερή στροφή του Σοσιαλιστικού Κόμματος στο οποίο ανήκει. Ο ίδιος μετά από μακρά διαδικασία διαπραγματεύσεων «έδωσε τα χέρια» την Πέμπτη με τον φιλελεύθερο πρωθυπουργό του Βελγίου Σαρλ Μισέλ, στη βάση κάποιων εγγυήσεων που χαρακτήρισε ως «νίκη». Ωστόσο η μάχη αυτή του «κόκκινου γαλατικού χωριού», όπως χαρακτηρίστηκε η μικρή Βαλλονία, για πολλούς Βέλγους κατάφερε να στείλει ένα σημαντικό μήνυμα, ότι οι πολίτες μπορούν να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους.
Για τη Μύριαμ Ζεγκάμ, ομοσπονδιακή γραμματέα της οργάνωσης «Χριστιανικό Εργατικό Κίνημα», το κείμενο της ευρω-καναδικής συμφωνίας είναι «απαράδεκτο» και δεν επιδέχεται καμίας διόρθωσης. Ωστόσο, όπως εξηγεί η ίδια στην «Α», το «όχι» του βαλλονικού κοινοβουλίου ήταν «απόδειξη της ικανότητας του κινήματος να πιέσει για μια αληθινά δημοκρατική και κοινοβουλευτική διαδικασία». H εν λόγω οργάνωση, μαζί με δεκάδες άλλες περιβαλλοντικές, συνδικαλιστικές, φοιτητικές, φεμινιστικές, πολιτιστικές οργανώσεις, συνθέτουν τη συμμαχία D19-20, η οποία κινητοποιείται εδώ και τρία χρόνια για την ευαισθητοποίηση των πολιτών κατά των συμφώνων CETA και την αντίστοιχη υπό διαπραγμάτευση συμφωνία με τις ΗΠΑ (ΤΤΙP).
Η παρουσία τους ειδικά στις Βρυξέλλες σε ημέρες συνόδων κορυφής ή επιχειρηματικών συνόδων ήταν έντονη, με ακτιβιστικές παρεμβάσεις και διαδηλώσεις που έφτασαν μέχρι και σε εκατοντάδες συλλήψεις. «Όλες αυτές οι κινήσεις έκαναν γνωστούς τους κινδύνους αυτών των εμπορικών συμφωνιών στους πολίτες αλλά και πίεσαν τους εκπροσώπους τους στο κοινοβούλιο να ενδιαφερθούν για την ουσία του κειμένου», υπογραμμίζει η Ζεγκάμ, προσθέτοντας ότι ακολούθησαν πολλές ακροάσεις στα περιφερειακά κοινοβούλια για τους κινδύνους που κρύβει η CETA για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τους αγρότες, το περιβάλλον, τα εργασιακά δικαιώματα κ.λπ.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Ευρωπαϊκής Οικονομίας στο Université Libre de Bruxelles και συνεργάτη του think tank των Βρυξελλών Bruegel Αντρέ Σαπίρ, η CETA συγκεντρώνει τόσο μεγάλη αντίδραση γιατί είναι η πρώτη από τις εταιρικές συμφωνίες «νέας γενιάς» της Ε.Ε. οι οποίες έχουν στόχο, εκτός από τον περιορισμό των εμποδίων στο εμπόριο, και τον περιορισμό των εμποδίων στις ξένες επενδύσεις. Έτσι, προβλέπεται μεταξύ άλλων η δημιουργία διαιτητικών δικαστηρίων, στα οποία θα μπορούν να προσφεύγουν οι επενδυτές σε περίπτωση που κρίνουν ότι θίγονται τα συμφέροντά τους από κάποια κρατική πρωτοβουλία. Οι Βαλλόνοι αντέδρασαν σε ό,τι αφορά στη σύνθεση και τις δικαιοδοσίες αυτών των διαιτητικών δικαστηρίων, ενώ στην τελική συμφωνία της Πέμπτης με την ομοσπονδιακή κυβερνηση προβλέπεται ότι θα αποφανθεί το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για το κατά πόσο αυτά τα διαιτητικά δικαστήρια είναι συμβατά με τις συνθήκες της Ε.Ε.
Ωστόσο, οι Βαλλόνοι δεν είναι οι μόνοι που εξέφρασαν τέτοιου είδους αμφιβολίες και χρειάστηκαν αντίστοιχες εγγυήσεις για να συμφωνήσουν. Ο Α. Σαπίρ αναφέρεται χαρακτηριστικά στο γερμανικό συνταγματικό δικαστήριο, ο οποίος μπορεί να έδωσε το «πράσινο φως» για την υπογραφή της CETA, ωστόσο, το έκανε μόνο υπό την προϋπόθεση ότι το Βερολίνο μπορεί να αποφασίσει να αποχωρήσει από τη συμφωνία εάν ενδεχόμενη απόφαση δικαστηρίου στο μέλλον υποδείξει κάτι τέτοιο.
Σε κάθε περίπτωση, είναι χαρακτηριστικό ότι, από τις 17 Οκτωβρίου και το «όχι» των Βαλλόνων, η CETA πρωταγωνιστεί στις συζητήσεις μεταξύ των Βέλγων. «Αυτό που με ευχαριστεί είναι ότι ο κόσμος συμμετέχει και ότι αποδεικνύεται πως η δημοκρατία έστω σε ένα βαθμό λειτουργεί» λέει στην «Α» ο Ρενό Βερνιέ, δηλώντας μάλιστα «περήφανος» ως Βαλλόνος.
