Η κατασκευή μικροσκοπικών μηχανών ή νανορομπότ που δεν ξεπερνούν σε μέγεθος το ένα δέκατο της διαμέτρου μιας ανθρώπινης τρίχας ήταν η ιδέα που κέρδισε περισσότερο την επιτροπή Νόμπελ, με αποτέλεσμα το φετινό Νόμπελ Χημείας να απονεμηθεί στους δημιουργούς τους.
Ο Γάλλος Ζαν-Πιερ Σοβάζ, ο Βρετανός Φρέιζερ Στόνταρτ και ο Ολλανδός Μπέρναρντ Φερίνγκα βραβεύτηκαν από τη Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών για το έργο τους στον σχεδιασμό και στη σύνθεση μικροσκοπικών "μοριακών συσκευών" ή νανοσυσκευών.
Όπως τονίζεται στο σκεπτικό της επιτροπής, οι τρεις τους "ανέπτυξαν μόρια με ελέγξιμες κινήσεις, τα οποία μπορούν να επιτελέσουν ένα έργο όταν προστίθεται ενέργεια". Κάποια στιγμή οι νέες αυτές συσκευές "είναι πολύ πιθανό να χρησιμοποιηθούν στην ανάπτυξη αντικειμένων όπως τα νέα υλικά, οι δέκτες και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας" σημειώνεται στην ανακοίνωση, που υπογραμμίζει επίσης ότι η ανάπτυξη των υπολογιστών αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς η σμίκρυνση των μηχανών μπορεί να οδηγήσει σε επαναστάσεις.
Και πράγματι, το νέο κεφάλαιο στη χημεία που άνοιξαν οι τρεις πρωτοπόροι των μοριακών μηχανών, τις δεκαετίες του 1980 και '90, ίσως οδηγήσει τελικά στην ανάπτυξη ιατρικών νανορομπότ που θα εισέρχονται στο ανθρώπινο σώμα και θα μπορούν, για παράδειγμα, να στείλουν φάρμακο μόνο σε καρκινικά κύτταρα, αφήνοντας τα υπόλοιπα κύτταρα αβλαβή.
Το πρώτο βήμα έγινε το 1983, όταν ο Σοβάζ συνέδεσε κυκλικά μόρια σε αλυσίδα περνώντας το ένα μέσα στο άλλο. Ο Στόνταρτ έκανε το δεύτερο βήμα δέκα χρόνια αργότερα, περνώντας ένα μακρόστενο μόριο μέσα από ένα κυκλικό μόριο. Το σύστημα αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη μοριακών ανελκυστήρων, μοριακών μυών και κυκλωμάτων που βασίζονται σε μόρια.
Η πραγματική επανάσταση ήρθε όμως το 1999, όταν ο Φερινγκά δημιούργησε τον πρώτο μοριακό κινητήρα. Σύντομα οι μοριακοί κινητήρες επέτρεψαν τις πιο απίθανες εφαρμογές, όπως ένα σύστημα που μπορεί να σηκώνει 1.000 φορές το βάρος του ή κάθε λογής νανοοχήματα.
