Η περασμένη Τετάρτη ήταν μια μέρα δικαίωσης για τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Έμπλεος υπερηφάνειας παρουσίασε τον τρίτο κατά σειρά ισοσκελισμένο προϋπολογισμό της θητείας του, σπάζοντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ, αφού μόνο μια χρονιά στη μεταπολεμική της ιστορία, το 1969, η Γερμανία κατάφερε να μην κάνει νέα χρέη. Το 2016, όμως, ούτε το ίδιο το κόμμα του Σόιμπλε δεν συμμερίζεται την περηφάνια του για το περιβόητο “μαύρο μηδέν”. Μέχρι πρότινος αμφισβητούσε ανοιχτά τη “νοικοκυρεμένη” δημοσιονομική πολιτική του Σόιμπλε μόνο η αριστερή αντιπολίτευση, ενώ μουρμούριζαν εναντίον της οι συγκυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες. Τώρα, όμως, για πρώτη φορά ξεσπάθωσαν εναντίον του Σόιμπλε κι από τα δεξιά, καθώς ο υπουργός Οικονομικών έχει... ξεφύγει τόσο πολύ, που απειλεί με επιτήρηση εκτός από τους “κακούς μαθητές” της Ευρωζώνης και τους ομολόγους του των γερμανικών κρατιδίων. Έτσι ο Χριστιανοκοινωνιστής πρωθυπουργός της Βαυαρίας, Χορστ Ζέχοφερ, αμέσως μετά την παρουσίαση του σχεδίου του προϋπολογισμού της επόμενης χρονιάς, βγήκε μαινόμενος να δηλώσει ότι αυτό είναι απαράδεκτο: “Δεν είμαστε χρεωμένη χώρα του Νότου για να δίνουμε κάθε μήνα λογαριασμό στον Σόιμπλε”, είπε.
Ο Ζέχοφερ, όπως και οι περισσότεροι τοπικοί πρωθυπουργοί, ανεξαρτήτως κομματικής προέλευσης, θεωρούν απαράδεκτο να μη συμβάλει αρκετά το Βερολίνο στο κόστος διαχείρισης της προσφυγικής κρίσης. Επιπλέον, ακόμη και οι μέχρι πρότινος εραστές της “νοικοκυροσύνης”, βλέπουν τις πόλεις τους να έχουν χρεοκοπήσει, υπό την πίεση των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, και τις παραδοσιακές υποδομές - δρόμους, γέφυρες, κ.λπ.- σε κακό χάλι. Επιπλέον, οι υποδομές για την ψηφιακή εποχή είναι σε... εμβρυακό στάδιο, σε μια χώρα που πίνει νερό στο όνομα της ανταγωνιστικότητας. “Αν δεν κάνουμε τώρα δημόσιες επενδύσεις, που δανειζόμαστε με αρνητικά επιτόκια, πότε θα κάνουμε”, πιέζουν οι τοπικοί άρχοντες, ακόμη και κάποιοι που ανήκουν στους Χριστιανοδημοκράτες του Σόιμπλε.
Αυτή η αντίδραση είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου - και η μόνη που γίνει ευρέως αντιληπτή εντός της Γερμανίας, αφού αφορά άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών. Μάλιστα, μετά από έναν μαραθώνιο διαπραγματεύσεων, και υπό την πίεση της καγκελαρίου Μέρκελ, ο Σόιμπλε την Πέμπτη υποχώρησε κι αποφάσισε να δώσει επιπλέον 7 δισεκατομμύρια ευρώ στα κρατίδια για την επόμενη τριετία, ώστε να καταφέρουν να ενσωματώσουν τους πρόσφυγες.
Το στοίχημα του SPD
Αυτή η υποχώρηση μπορεί να κάνει τους δεξιούς τοπικούς πρωθυπουργούς να ηρεμήσουν για ένα διάστημα, πλην όμως δεν πρόκειται να απαλύνει τις εντάσεις εντός του κυβερνητικού συνασπισμού στο Βερολίνο. Κι αυτό διότι οι συγκυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες (SPD), που από καιρό έψαχναν έναν τρόπο να διαφοροποιηθούν από την κυρίαρχη Χριστιανοδημοκρατία (CDU), μετά το Brexit, ξεσπαθώνουν ανοιχτά ενάντια στην πολιτική Σόιμπλε. Θεωρούν ότι η απάντηση στην ευρωπαϊκή κρίση, που εντάθηκε ακόμη περισσότερο μετά το “όχι” των Βρετανών στην παραμονή τους στην Ε.Ε. είναι κατ’ αρχάς περισσότερες δημόσιες επενδύσεις παντού στην Ε.Ε. και κυρίως στις χώρες με τη μεγαλύτερη ανεργία. Ο πρόεδρος του SPD Ζίγκμαρ Γκάμπριελ επιμένει ότι πρέπει να τονωθεί η ανάπτυξη στην Ε.Ε., και να εξαντληθούν όλα τα περιθώρια ευελιξίας του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Και συντάσσεται για πρώτη φορά τόσο ανοιχτά με τους συντρόφους του στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατική οικογένεια, τους ηγέτες της Γαλλίας και της Ιταλίας, Φρανσουά Ολάντ και Ματέο Ρέντζι, που έχουν άμεση ανάγκη από μια δημοσιονομική ανάσα. Αφ' ενός επειδή το χρειάζονται οι οικονομίες τους, αφετέρου επειδή ισορροπούν και οι δύο πολιτικά επί ξυρού ακμής. Ο Ολάντ νιώθει καυτή την ανάσα της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν στο σβέρκο του, όσο πλησιάζουν οι προεδρικές εκλογές του 2017, κι ο Ρέντζι τα παίζει όλα για όλα στο δημοψήφισμα για τη συνταγματική μεταρρύθμιση που έχει προγραμματιστεί για το φθινόπωρο του 2016.
Η απουσία των συμμάχων
Τόσο ο Γκάμπριελ όσο και οι Ολάντ και Ρέντζι ελπίζουν ότι το Brexit θα έχει και μια... παράπλευρη ωφέλεια. Αφού οι Μέρκελ και Σόιμπλε δεν θα έχουν πια στο πλευρό τους στα θέματα της δημοσιονομικής πολιτικής τη Βρετανία, θα αναγκαστούν να βάλουν νερό στο κρασί τους και να αποδεχθούν τουλάχιστον την αύξηση των δημοσίων επενδύσεων για την τόνωση της ανάπτυξης και την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων. Ο Γκάμπριελ θεωρεί ότι για την επιβίωση της Ε.Ε. είναι απαραίτητο να θυμηθεί το στοίχημα της σύγκλισης, να κλείσει, δηλαδή, η ψαλίδα μεταξύ πλούσιων και φτωχών κρατών μελών, που έχει ανοίξει πολύ τα τελευταία χρόνια: «Μόλις είδαμε ότι είναι κυρίως οι φτωχοί αυτοί που ψήφισαν για την έξοδο», έλεγε μετά το βρετανικό δημοψήφισμα. Ο πρόεδρος του SPD διερωτάται όλο και πιο συχνά μεγαλοφώνως, μήπως τώρα είναι η ώρα, που τα επιτόκια είναι αρνητικά, να κάνει η Ε.Ε. νέα χρέη αποκλειστικά για επενδύσεις.
Ωστόσο, εάν το SPD πιστεύει ότι οι Μέρκελ και Σόιμπλε θα απαρνηθούν το δόγμα της δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι μάλλον γελασμένο. Στον δρόμο για τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2017 το μόνο πραγματικά δομικό κομμάτι της πολιτικής του CDU είναι η σιδηρά πειθαρχία, και θα την... πουλήσει ως τη σωστή συνταγή, που κάνει τη Γερμανία να τα βγάζει τόσο καλά πέρα μέσα στην κρίση, και να είναι το φωτεινό παράδειγμα για τους «απείθαρχους» στην Ε.Ε. Επιπλέον, η ηγεσία της CDU φοβάται ότι η όποια χαλάρωση της πειθαρχίας θα ερμηνευτεί από τους ακροδεξιούς λαϊκιστές της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) ως πίεση προς τη Γερμανία να βάλει πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη για τους άλλους- και έτσι θα αυξήσει τη δύναμή τους: “Εάν το SPD δώσει την εντύπωση ότι πρέπει να πληρώσουμε ακόμη περισσότερα, τότε απλά ρίχνει νερό σε λάθος... μύλους”, έλεγε ο γενικός γραμματέας της CDU, Πέτερ Τάουμπερ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του γερμανικού Τύπου η ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών είναι αποφασισμένη να αγνοήσει τις πιέσεις του κυβερνητικού της εταίρου, και να επιμείνει στην πιστή τήρηση του Συμφώνου Σταθερότητας. Οπότε η κόντρα CDU- SPD θα συνεχιστεί, εν μέρει και επειδή συμφέρει και τις δύο πλευρές να ενισχύσουν το προφίλ τους στον δρόμο προς τις κάλπες του 2017.
Και μια... ανάσα
Την εβδομάδα που πέρασε τα δύο “μεγάλα” κόμματα στη Γερμανία πήραν μια ανάσα, από εκεί που δεν το περίμεναν, με αποτέλεσμα να έχουν και μια μικρή δημοσκοπική άνοδο. Η κοινοβουλευτική ομάδα της AfD στη Βάδη Βιρτεμβέργη έσπασε στα δύο, όταν ο επικεφαλής της, Γιοργκ Μόιτεν ζήτησε τον εξανδραποδισμό βουλευτή που έλαμψε με αντισημιτικές δηλώσεις, αλλά δεν κατάφερε στο τσαφ να αποσπάσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων. Μάζεψε, λοιπόν, τους πιστούς σε αυτόν βουλευτές κι έστησε μια νέα κοινοβουλευτική ομάδα. Αυτή η διάσπαση στη Στουτγάρδη θα ήταν μάλλον αδιάφορη -πέρα από το ρεζιλίκι για την AfD- εάν ο Μόιτεν δεν ήταν συμπρόεδρος του κόμματος σε ομοσπονδιακό επίπεδο μαζί με τη “σιδηρά” Φράουκε Πέτρι. Οπότε, πρόκειται για μια διάσπαση με... ουρές, που προσωρινά τουλάχιστον, ανακουφίζει τα άλλα κόμματα στη Γερμανία.
