Του ΜΙΧΑΛΗ ΤΡΙΚΚΑ
Ο Μπέρνι Σάντερς μένει στην κούρσα μέχρι τέλους. Και έχει κάθε λόγο να το κάνει, αφού η Δυτική Βιρτζίνια έγινε, την προηγούμενη εβδομάδα, η 19η αμερικανική πολιτεία την οποία κέρδισε στη μάχη των προκριματικών. Ακόμη και αν χάσει τελικά τον "πόλεμο" εξαιτίας της σαφούς υπεροπλίας που έχει η ευνοούμενη της Γουόλ Στριτ και του κομματικού μηχανισμού Χίλαρι Κλίντον ο σοσιαλδημοκράτης γερουσιαστής του Βερμόντ θα έχει πετύχει πολλά και ενδεχομένως να έχει αλλάξει τους όρους διεξαγωγής του πολιτικού παιχνιδιού.
Εκείνο που έκανε από την πρώτη στιγμή τόσο διαφορετική την καμπάνια του Σάντερς δεν ήταν ούτε η επίκληση του "σοσιαλισμού" ούτε η έμφαση στην ανάγκη αναδιανομής του πλούτου. Ήταν η κινηματική φύση και η ανέλπιστη μαζικότητά της. Σε κάθε γωνιά των ΗΠΑ δημιουργήθηκαν ανεξάρτητες επιτροπές υποστήριξης με περισσότερους από 400.000 εθελοντές, ενώ οι προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών άρχισαν να προσελκύουν ασυνήθιστο αριθμό ανεξάρτητων ψηφοφόρων, στην πλειονότητά τους νέους.
Το μοντέλο χρηματοδότησης της καμπάνιας του ήταν άλλωστε ενδεικτικό. Ο γερουσιαστής γύρισε την πλάτη στις μεγάλες επιχειρήσεις και τις γενναιόδωρες χορηγίες τους εστιάζοντας αντίθετα στα αμερικανικά νοικοκυριά. Στα τέλη του 2015 οι μικροί δωρητές είχαν ξεπεράσει τα δύο εκατομμύρια άτομα σπάζοντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ.
Και κάπως έτσι η Χίλαρι Κλίντον απέκτησε έναν αντίπαλο που ελάχιστοι μέχρι τότε έπαιρναν στα σοβαρά. Τα αποτελέσματα δεν άργησαν να φανούν. Τη στιγμή που οι υποψήφιοι των Ρεπουμπλικανών ανταγωνίζονταν για την πιο ακροδεξιά πρόταση ή για τη μεγαλύτερη προσβολή για τους υπόλοιπους, η καμπάνια στους Δημοκρατικούς στρεφόταν όλο και πιο αριστερά εξαιτίας της απήχησης του Σάντερς.
Για τα αμερικανικά ΜΜΕ η απήχηση αυτή οφείλεται κυρίως στην απογοήτευση του εκλογικού σώματος, που στρέφεται σε "αντισυστημικούς" και "ριζοσπαστικούς" όπως ο Σάντερς και ο Τραμπ στην άλλη μεριά του πολιτικού φάσματος. Όπως ωστόσο σημειώνει εύστοχα ο Νόαμ Τσόμσκι, καμία από τις προτάσεις του γερουσιαστή από το Βερμόντ δεν θα εξέπληττε τον πρόεδρο Αϊζενχάουερ αν μπορούσε να τις ακούσει.
Ο Σάντερς θύμισε απλώς ότι πριν από την Αμερική του Ρίγκαν υπήρχε η Αμερική του Νιου Ντιλ. Θύμισε στους συμπατριώτες του ότι οι φοροαπαλλαγές των πλουσίων δεν είναι συνταγματικά κατοχυρωμένες, ενώ το δικαίωμα στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη θα έπρεπε να είναι. Το ότι όλα αυτά ηχούν σήμερα ριζοσπαστικά αποκαλύπτει απλώς πόσο δεξιά έχει μετατοπιστεί ολόκληρο το πολιτικό φάσμα στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες.
Ήταν καιρός για κάποια διόρθωση. Η Κλίντον το αντιλήφθηκε και πολύ σύντομα άρχισε να περιλαμβάνει στην ατζέντα της -αν και σαφώς "αραιωμένες"- πολλές από τις θέσεις του αντιπάλου της. Ως υπουργός Εξωτερικών η Χίλαρι ήταν ένθερμος υποστηρικτής της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου ΤΤΡ. Έπειτα από την κατηγορηματική απόρριψη της από τον Σάντερς, εμφανίστηκε επιφυλακτική δηλώνοντας ότι θα πρέπει "να εξεταστεί προσεκτικά κάθε παράμετρός" της.
Όταν ο Σάντερς πρότεινε τη δωρεάν φοίτηση στα αμερικανικά κολέγια, η Κλίντον υποχρεώθηκε να απαντήσει προτείνοντας "φοίτηση απαλλαγμένη από χρέη". Όταν εκείνος κατέθεσε νομοσχέδιο για την αύξηση του ομοσπονδιακού κατώτατου ωρομισθίου στα 15 δολάρια, η πρώην υπουργός Εξωτερικών υπέβαλε απρόθυμα τη δική της πρόταση για αύξηση στα 12 δολάρια. Και τα παραδείγματα είναι αμέτρητα.
Το μεγάλο κέρδος, όμως, για τον Σάντερς και την αμερικανική Αριστερά δεν είναι ο εξαναγκασμός της Κλίντον να υιοθετήσει ένα πιο φιλολαϊκό πρόγραμμα. Στον ένα χρόνο της προεκλογικής καμπάνιας οι αυτόνομες οργανώσεις υποστήριξης που δημιουργήθηκαν για την υποψηφιότητα Σάντερς σε κάθε πολιτεία των ΗΠΑ επεκτάθηκαν και άρχισαν να συντονίζουν τη δράση τους με άλλα κοινωνικά κινήματα. Έτσι, το συνέδριο των Δημοκρατικών αναμένεται να συνοδεύσει φέτος μια πληθώρα εναλλακτικών διασκέψεων και φόρουμ σε ένα κινηματικό εργαστήρι που η χώρα δεν έχει δει μετά τη δεκαετία του '60.
Στις 17 Ιουνίου οργανώσεις υποστήριξης του Σάντερς, συνδικάτα και διάφορες κινήσεις τις Αριστεράς οργανώνουν τη Λαϊκή Σύνοδο στο Σικάγο ενώ στη Φιλαδέλφεια μια οργάνωση μελών του Occupy με το όνομα Λαϊκή Επανάσταση θα πραγματοποιήσει τη δική της διάσκεψη με επίκεντρο της συζήτησης το θέμα "Ο Μπέρνι χωρίς τον Μπέρνι". Θα μπορούσε η καμπάνια του Σάντερς να επιβιώσει και μετά τη σχεδόν αναπόφευκτη επικράτηση της Κλίντον;
Οι διοργανωτές πιστεύουν πως ναι. "Αυτό που μας έδειξε η υποψηφιότητά του είναι ότι μπορείς να κινητοποιήσεις τον κόσμο γύρω από συγκεκριμένες προτάσεις" εξηγούν. Άλλοι ζητούν από τον γερουσιαστή να χρησιμοποιήσει τα κονδύλια που συγκέντρωσε από δωρεές για να δημιουργήσει "έναν μόνιμο οργανισμό". Η υποψηφιότητα Σάντερς μάλλον δύσκολα θα αλλάξει κάτι σε αυτές τις εκλογές, αλλά ενδέχεται να το κάνει σε βάθος χρόνου. Το σύνθημα της καμπάνιας του "Ένα μέλλον στο οποίο να πιστεύεις" θα μπορούσε έτσι να γίνει πράξη. Έστω και χωρίς αυτόν.
