Ακόμη πιο εκρηκτικές διαστάσεις αποκτά η αντιπαράθεση Ριάντ - Τεχεράνης και ο ακήρυκτος μουσουλμανικός "εμφύλιος" μεταξύ σουνιτών και σιιτών μετά την εκτέλεση σιίτη θρησκευτικού ηγέτη στη Σαουδική Αραβία, που προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση της ιρανικής κυβέρνησης και ογκώδεις διαδηλώσεις στη χώρα. Έπειτα από αυτό, η Σαουδική Αραβία και πολλοί σύμμαχοί της στον αραβικό κόσμο διέκοψαν τις διπλωματικές τους σχέσεις με το Ιράν.
Το Μπαχρέιν και το Σουδάν ακολούθησαν χθες το απόγευμα την κίνηση του Ριάντ, διακόπτοντας και αυτές τις διπλωματικές σχέσεις με το Ιράν, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υποβάθμισαν τη διπλωματική τους εκπροσώπηση στη χώρα. Η Σαουδική Αραβία είχε ανοίξει τον δρόμο την Κυριακή δίνοντας διορία δύο ημερών στους Ιρανούς διπλωμάτες για να αποχωρήσουν από το έδαφός της. Ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών προανήγγειλε επίσης τη διακοπή των εμπορικών σχέσεων και των αεροπορικών πτήσεων ανέμεσα στις δύο χώρες.
Σημειώνεται πώς η Σαουδική Αραβία και το Ιράν βρίσκονται τα τελευταία χρόνια σε έντονο ανταγωνισμό για την ηγεμονία του μουσουλμανικού κόσμου και ειδικά της περιοχής της Μέσης Ανατολής, με την πρώτη να διεκδικεί ηγετικό ρόλο στο σουνιτικό τμήμα του Ισλάμ και τη δεύτερη να κυριαρχεί απόλυτα στο σιιτικό. Τόσο στον συριακό εμφύλιο όσο και στα ανοιχτά μέτωπα του Ιράκ και της Υεμένης, οι δύο πλευρές υποστηρίζουν οικονομικά αλλά και στρατιωτικά διαφορετικές πλευρές.
Το Σάββατο, η Σαουδική Αραβία εκτέλεσε τον κληρικό Νιμρ αλ- Νιμρ, έναν από τους πιο σφοδρούς επικριτές της δυναστείας των Αλ Σαούντ, μαζί με άλλους τρεις σιίτες και δεκάδες υπόπτους για συμμετοχή στην Αλ Κάιντα. Οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας είχαν συλλάβει εκατοντάδες μέλη της σιιτικής μειονότητας έπειτα από τις αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις της περιόδου 2011-2013.
Η ιρανική αντίδαση ήταν άμεση και εξαιρετικά έντονη. Ο Ιρανός θρησκευτικός ηγέτης Αλί Χαμενεΐ έκανε λόγο για "πολιτικό λάθος" και υποσχέθηκε ότι "το αίμα αυτού του βασανισμένου μάρτυρα, που χύθηκε άδικα, θα έχει γρήγορα συνέπειες και η θεϊκή εκδίκηση θα πέσει πάνω στους Σαουδάραβες πολιτικούς".
Επιτέθηκε παράλληλα στη Δύση, στενό σύμμαχο της Σ. Αραβίας, επικρίνοντας τη "σιωπή των υποτιθέμενων υπερασπιστών της ελευθερίας, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων". Ο Χαμενεΐ ανάρτησε επίσης στην ηλεκτρονική του σελίδα σχόλιο που συγκρίνει τη Σαουδική Αραβία με τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους.
Λίγες ώρες μετά την εκτέλεση, Ιρανοί διαδηλωτές εισέβαλαν στη σαουδαραβική πρεσβεία στην Τεχεράνη προκαλώντας σοβαρές ζημιές στο κτήριο. Ανάλογες κινητοποιήσεις σημειώθηκαν και σε άλλες χώρες με έντονο το σιιτικό στοιχείο. Βίαιες συγκρούσεις διαδηλωτών και αστυνομίας ξέσπασαν στο Ιράκ, το Μπαχρέιν και τον Λίβανο.
Χιλιάδες άτομα διαδήλωσαν και χθες στην Τεχεράνη κατά της Σαουδικής Αραβίας. Οι διαδηλωτές έκαψαν τις σημαίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Η σημαία της Σαουδικής Αραβίας δεν μπορεί να πυρποληθεί στο Ιράν, καθώς πάνω της αναγράφεται εδάφιο από το Κοράνι. Ορισμένοι διαδηλωτές αποδοκίμασαν και τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν ζητώντας την άμεση διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το Ριάντ.
Ρόλο μεσολαβητή διεκδικεί η Μόσχα
Εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση απηύθηναν πολλοί ξένοι ηγέτες εκφράζοντας την έντονη ανησυχία τους για ακόμη μεγαλύτερη ένταση των θρησκευτικών διενέξεων στη Μέση Ανατολή. Ο ΟΗΕ, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το Παρίσι και το Βερολίνο κάλεσαν τις δύο πλευρές να αποκαταστήσουν άμεσα τις διπλωματικές τους σχέσεις.
Η πιο ενδιαφέρουσα αντίδραση προήλθε πάντως από την, όλο και πιο δραστήρια το τελευταίο διάστημα στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, ρωσική διπλωματία. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι η Μόσχα "είναι έτοιμη να υποστηρίξει" διάλογο ανάμεσα στο Ριάντ και την Τεχεράνη.
"Καλούμε επιμόνως την Τεχεράνη και το Ριάντ και τις άλλες χώρες του Κόλπου να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να αποφύγουν βήματα που θα περιέπλεκαν την κατάσταση και θα αύξαναν ακόμη περισσότερο" την ένταση, σημείωσε σε ανακοίνωσή του το ΥΠΕΞ της Ρωσικής Ομοσπονδίας, καλώντας Σαουδάραβες και Ιρανούς να ακολουθήσουν τον "δρόμο του διαλόγου".
"Η Ρωσία είναι έτοιμη να υποστηρίξει τις προσπάθειες σε μια τέτοια κατεύθυνση" προστίθεται στην ανακοίνωση. Διπλωματική πηγή, την οποία επικαλείται το πρακτορείο Tass, διευκρίνισε μάλιστα ότι η ρωσική διπλωματία είναι έτοιμη να φιλοξενήσει συνομιλίες ανάμεσα στους υπουργούς Εξωτερικών του Ιράν Τζαβάντ Ζαρίφ και της Σαουδικής Αραβίας Άντελ αλ Τζουμπέιρ. Ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας Σεργκέι Λαβρόφ είχε υποδεχθεί χωριστά τους Τζουμπέιρ και Ζαρίφ το 2015 για συνομιλίες σχετικά με τη συριακή κρίση.
