Στην επιστημονική έρευνα για τα θεμελιώδη σωματίδια της ύλης "επιστρέφει" το Νόμπελ Φυσικής του 2015 με τη χτεσινή βράβευση του Ιάπωνα Τακαάκι Καγίτα και του Καναδού Άρθουρ ΜακΝτόναλντ, οι οποίοι έχουν αφιερώσει την ερευνητική προσπάθειά τους στην κατανόηση των ιδιοτήτων των νετρίνων.
Ο ΜακΝτόναλντ, που είναι καθηγητής σωματιδιακής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Κουίνς του Οντάριο, και ο Καγίτα, καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο, βραβεύονται "για την ανακάλυψη των ταλαντώσεων των νετρίνων, οι οποίες δείχνουν ότι τα σωματίδια αυτά διαθέτουν μάζα", επιτρέποντας κατ' αυτό τον τρόπο την κατανόηση της εσωτερικής λειτουργίας της ύλης και την καλύτερη γνώση του σύμπαντος.
"Η ανακάλυψη οδήγησε στο σημαντικό συμπέρασμα ότι τα νετρίνα διαθέτουν μάζα -αν και ισχνή-, σε αντίθεση με ό,τι πίστευαν ώς τώρα οι επιστήμονες", γράφει στην αιτιολόγηση της απόφασής της η Επιτροπή του βραβείου Νόμπελ, κάνοντας λόγο για "ιστορική ανακάλυψη".
Στοιχειώδες, υποατομικό σωματίδιο της ύλης, με ιδιότητες "φαντάσματος" ή "χαμαιλέοντα", το νετρίνο είναι ένα δισεκατομμύριο φορές περισσότερο παρόν στο Σύμπαν από κάθε ένα από τα στοιχεία του ατόμου, όμως ο εντοπισμός του παραμένει απίστευτα δύσκολος.
Το νετρίνο, που ιντριγκάρει τους φυσικούς από τη δεκαετία του '60, δεν διαθέτει ηλεκτρικό φορτίο, πράγμα που του επιτρέπει να γίνεται "φάντασμα" διαπερνώντας την ύλη. Είναι το δεύτερο εν αφθονεία υποατομικό σωματίδιο στο σύμπαν μετά τα φωτόνια και προτάθηκε για πρώτη φορά από τον Ελβετό θεωρητικό φυσικό Βόλφγκανγκ Πάουλι, το 1930.
Επί 10 δισεκατομμυρίων νετρίνων που διασχίζουν τη Γη, ένα και μοναδικό θα αλληλεπιδράσει με ένα άτομο του πλανήτη και θα χρειαστεί ένα έτος φωτός και πολλαπλά στρώματα μολύβδου για τη "σύλληψη" των μισών από αυτά τα στοιχειώδη σωματίδια που έχουν την ιδιότητα να μεταλλάσσονται.
Κατά τη διάρκεια της πορείας του στο Διάστημα με ταχύτητα κοντά σε αυτήν του φωτός, το νετρίνο έχει την περίεργη ιδιότητα να ταλαντώνεται για να μεταμορφωθεί σε τρεις χωριστούς τύπους που ονομάζονται "γεύσεις": σε νετρίνα ηλεκτρονίων, μιονίων και ταυ.
