Μπορεί για τους περισσότερους στον ανεπτυγμένο κόσμο αρρώστιες όπως η ογκοκέρκωση ή "τύφλωση των ποταμών" -κατά την κοινή ονομασία της- ή η λεμφική φιλαρίαση, να είναι παντελώς άγνωστες, καθώς ανήκουν στην κατηγορία των λεγόμενων τροπικών νοσημάτων που πλήττουν αποκλειστικά τις τροπικές και υποτροπικές περιοχές του πλανήτη, ωστόσο, μαζί με την πιο γνωστή παρασιτική ασθένεια στον κόσμο, την ελονοσία, αφορούν σήμερα περισσότερους από 3,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους στη Γη.
Σε τρεις επιστήμονες που αφιέρωσαν το επιστημονικό έργο τους στην καταπολέμηση αυτών των τροπικών ασθενειών, τις οποίες προκαλούν παράσιτα που μολύνουν τον ανθρώπινο οργανισμό, απονέμεται εφέτος το Νόμπελ Ιατρικής σε μια βράβευση που φαίνεται να επαναφέρει σε πρώτο πλάνο τη θεμελιώδη επιδίωξη της Ιατρικής, την ίαση και την απάλειψη της αρρώστιας.
Ο Ιρλανδός Ουίλιαμ Κάμπελ, ο Ιάπωνας Σατόσι Ομούρα και η Κινέζα Γιούγιου Του είναι οι τρεις επιστήμονες στους οποίους απονέμεται από κοινού το Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας για το 2015 σε ένδειξη αναγνώρισης του έργου τους για την καταπολέμηση των παρασιτικών ασθενειών και της ελονοσίας, ανακοίνωσε η επιτροπή των βραβείων στη Στοκχόλμη. Οι βραβευθέντες έχουν αναπτύξει θεραπείες που έφεραν επανάσταση στην αντιμετώπιση ορισμένων από τις πιο καταστροφικές παρασιτικές ασθένειες στον κόσμο, όπως η "τύφλωση των ποταμών" και η λεμφική φιλαρίαση. Συγκεκριμένα οι βιοχημικοί Ουίλιαμ Κάμπελ, 85 ετών, και Σατόσι Ομούρα, 80 ετών, βραβεύονται από κοινού για τις εργασίες τους με σκοπό την ανάπτυξη μιας νέας θεραπείας κατά των λοιμώξεων που προκαλούνται από παράσιτα, ενώ η Γιούγιου Του βραβεύεται για τις ανακαλύψεις της που αφορούν μια νέα θεραπεία κατά της ελονοσίας.
Οι Ουίλιαμ Κάμπελ και Σατόσι Ομούρα ανακάλυψαν ένα νέο φάρμακο, το Avermectin, το οποίου η δραστική ουσία μείωσε ριζικά τη συχνότητα εκδήλωσης της ογκοκέρκωσης και της λεμφικής φιλαρίασης, ενώ η θεραπεία αποδείχτηκε αποτελεσματική στην καταπολέμηση ολοένα και περισσότερων άλλων παρασιτικών ασθενειών. Η 84χρονη Γιούγιου Του ανακάλυψε με τη σειρά της μια ιδιαίτερα δραστική θεραπεία κατά της ελονοσίας χάρη σε ένα εκχύλισμα του φυτού Artemisia annua. Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι μόλις η 12η γυναίκα που βραβεύεται με το Νόμπελ Ιατρικής μετά την καθιέρωση του θεσμού, το 1901.
Παράσιτα - δολοφόνοι
Η ογκοκέρκωση ή "τύφλωση των ποταμών" είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία λοιμώδους τύφλωσης στον κόσμο. Προκαλείται από Onchocerca volvulus, ένα παρασιτικό σκουλήκι που μεταδίδεται στον άνθρωπο από το τσίμπημα μιας μαύρης μύγας. Τα σκουλήκια εξαπλώνονται σε όλο το σώμα του ασθενούς και, όταν πεθαίνουν, προκαλούν έντονο κνησμό και μια ισχυρή αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος που μπορεί να καταστρέψει τους μολυσμένους ιστούς, όπως τα μάτια. Περίπου 18 εκατομμύρια άνθρωποι σήμερα έχουν προσβληθεί από αυτό το παράσιτο και περίπου 300.000 έχουν χάσει οριστικά την όρασή τους.
Η λεμφική φιλαρίαση είναι επίσης μια παρασιτική νόσος που προκαλείται από το Wuchereria bancrofti, ένα ανθρώπινο παρασιτικό σκουλήκι το οποίο εξαπλώνεται μέσω των κουνουπιών και προκαλεί λεμφική απόφραξη. Η μόλυνση από το Wuchereria bancrofti είναι η πιο διαδεδομένη και επηρεάζει πάνω από 120 εκατομμύρια ανθρώπους στον κόσμο, κυρίως στην Κεντρική Αφρική και το δέλτα του Νείλου, τη Νότια και Κεντρική Αμερική και τις τροπικές περιοχές της Ασίας, συμπεριλαμβανομένων της νότιας Κίνας και του Ειρηνικού. Εάν η μόλυνση αφεθεί χωρίς θεραπεία, μπορεί να εξελιχθεί σε μια χρόνια ασθένεια που ονομάζεται ελεφαντίαση, η οποία προκαλεί πάχυνση του δέρματος και των υποκείμενων ιστών.
