Του Μιχάλη ΤΡΙΚΚΑ
Δεν είναι πια υπερβολή να μιλά κανείς για "παγκόσμιο πόλεμο" που διεξάγεται στο έδαφος της Συρίας. Ακολουθώντας το παράδειγμα μιας ντουζίνας δυτικών και αραβικών χωρών, που εδώ και έναν χρόνο βομβαρδίζουν τη χώρα, η Ρωσία μπήκε την περασμένη εβδομάδα και αυτή στον χορό αρχίζοντας τις δικές της αεροπορικές επιχειρήσεις, εξέλιξη που είτε θα επιταχύνει την επίλυση της κρίσης είτε θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Η χειραψία μπορεί να ήταν ψυχρή και τα χαμόγελα παγωμένα στη συνάντηση Ομπάμα - Πούτιν, αλλά το γεγονός και μόνο ότι η Ουάσιγκτον συνομιλεί πλέον με τη Μόσχα αναζητώντας μαζί της διέξοδο στη συριακή κρίση δημιουργεί για πρώτη φορά κάποιες ελπίδες για τερματισμό του τετραετούς εμφυλίου. Στις ομιλίες τους πριν την 90λεπτη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών την προηγούμενη Δευτέρα, ελάχιστα έδειχναν, από την άλλη, ότι η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών έχει αρχίσει να μειώνεται.
Ο Μπάρακ Ομπάμα παρουσίασε τις δυτικές επεμβάσεις στη Μέση Ανατολή ως προσπάθεια επιβολής του διεθνούς δικαίου καταγγέλλοντας τη ρωσική στάση απέναντι στην ουκρανική και τη συριακή κρίση. Αντιθέτως, για τον Πούτιν, οι επεμβάσεις αυτές απλώς προετοίμασαν το έδαφος για το Ισλαμικό Κράτος, ανάχωμα στην περαιτέρω εξάπλωση του οποίου αποτελεί το συμμαχικό του καθεστώς Άσαντ.
Οι αντιφάσεις δεν έλειπαν από τις δύο ομιλίες. Από τη μία, ο "ειρηνοποιός" Πούτιν κατήγγειλε τη Δύση για όσα κάνει και η ίδια η χώρα του στην περίπτωση της Ουκρανίας ενώ ο Ομπάμα καλούσε τον ηγέτη που τόσο καιρό δαιμονοποιούσε να συνεργαστεί μαζί του για την επίλυση της κρίσης. Και, φυσικά, για την πλευρά της Δύσης οι αντιφάσεις δεν σταματούν εκεί, αφού ο κατά γενική ομολογία σήμερα κοινός εχθρός οι τζιχαντιστές, εκπαιδεύτηκε και εξοπλίστηκε από εκείνην με στόχο την αλλαγή καθεστώτος στην Τρίπολη και, στη συνέχεια, στη Δαμασκό.
Σήμερα η στρατηγική αυτή φαίνεται να τίθεται σταδιακά στο περιθώριο από την Ουάσιγκτον. Πολλά δυτικά ΜΜΕ φτάνουν μάλιστα στο σημείο να υποστηρίζουν ότι στη συνάντησή τους Ομπάμα και Πούτιν κατέληξαν σε μυστική συμφωνία για συντονισμό της δράσης τους απέναντι στο Ισλαμικό Κράτος. Δεν είναι σαφές αν η υποτιθέμενη αυτή συμφωνία προβλέπει την παραμονή του Άσαντ στην εξουσία ή την επιλογή ενός διαδόχου "φιλικού" προς τη Μόσχα.
Ενδεικτικοί, πάντως, της νέας κατάστασης και των νέων συσχετισμών δύναμης στην περιοχή ήταν οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί που άρχισε την Τετάρτη η Ρωσία. Οι αεροπορικές επιδρομές στη Συρία συνοδεύτηκαν και από έναν λίγο - πολύ αναμενόμενο "επικοινωνιακό πόλεμο", με πολλούς δυτικούς αξιωματούχους και ΜΜΕ να υποστηρίζουν ότι τα ρωσικά μαχητικά δεν χτυπούσαν το Ισλαμικό Κράτος αλλά αμάχους και μαχητές της "μετριοπαθούς" αντιπολίτευσης. Το Ρόιτερς μετέδιδε, την ίδια ώρα, ότι εκατοντάδες Ιρανοί στρατιώτες βρίσκονται εδώ και δέκα ημέρες στη Συρία, στο πλαίσιο των προετοιμασιών για μεγάλης έκτασης αντεπίθεση του συριακού στρατού.
Η ρωσική επέμβαση τη δεδομένη στιγμή εξηγείται με βάση την εικόνα κατάρρευσης που παρουσίαζε τις τελευταίες εβδομάδες ο συριακός στρατός. Το Ισλαμικό Κράτος ελέγχει σήμερα σχεδόν τη μισή συριακή επικράτεια και έχει κάνει σημαντικά βήματα για την κατάληψη ενός οδικού άξονα στρατηγικής σημασίας βόρεια της Δαμασκού. Εκτιμάται ότι οι τζιχαντιστές απέχουν πλέον λιγότερο από 30 χιλιόμετρα από τη συριακή πρωτεύουσα.
Ο ρωσικός στόχος είναι επομένως να αποτρέψει την ολοκληρωτική κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ και τη διαδοχή του είτε από το Ισλαμικό Κράτος είτε από τους αντάρτες που υποστηρίζονται από την Ουάσιγκτον. Αυτό εξηγεί εν μέρει και τη διαμάχη για τους στόχους των ρωσικών βομβαρδισμών - η Ρωσία επιτίθεται σήμερα σε κάθε δύναμη που αντιμάχεται τον Άσαντ, ενώ οι ΗΠΑ δεν βομβαρδίζουν τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους όταν εκείνοι δίνουν μάχες με τον συριακό στρατό προκειμένου να τον αποδυναμώσουν ακόμη περισσότερο.
Το προηγούμενο της σοβιετικής επέμβασης στο Αφγανιστάν υπενθυμίζουν ήδη όχι μόνο τα δυτικά ΜΜΕ αλλά και οι ίδιοι οι τζιχαντιστές με στόχο να εμψυχώσουν τις δυνάμεις τους και να συσπειρώσουν όλες τις ανταρτικές ομάδες ενάντια στο μέτωπο Άσαντ - Πούτιν. Ρώσοι στρατιωτικοί αναλυτές υποστηρίζουν από την πλευρά τους, ότι η Μόσχα θα αποφύγει τα λάθη του παρελθόντος παρέχοντας αποκλειστικά αεροπορική υποστήριξη στον συριακό στρατό. Ωστόσο, μια σειρά πολύχρονων, καταστροφικών και αδιέξοδων επεμβάσεων -από το Βιετνάμ μέχρι το Αφγανιστάν- άρχισαν κάπως έτσι.
