Για το "διατλαντικό Μνημόνιο", δηλαδή τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP) και τι σημαίνει για τις ζωές μας, μίλησε ο Τζον Χίλαρι, διευθυντής της οργάνωσης "War On Want" (waronwant.org), ο οποίος βρέθηκε στην Ελλάδα τον περασμένο μήνα για να μιλήσει για την ΤΤΙΡ στο πλαίσιο εκδήλωσης που συνδιοργάνωσαν το Ινστιτούτο "Νίκος Πουλαντζάς" και το Πράσινο Ινστιτούτο.
Η οργάνωση, της οποίας είναι επικεφαλής, μάχεται υπέρ της κοινωνικής δικαιοσύνης. Χαρακτηρίσαμε την ΤΤΙΡ "διατλαντικό Μνημόνιο", διότι στην πραγματικότητα, όπως εξηγεί και ο Τζ. Χίλαρι, η ΤΤΙΡ καταργεί κοινωνικές κατακτήσεις δεκαετιών και παράλληλα μετατρέπει τη θεσμική αρχιτεκτονική της Ε.Ε. υπέρ των πολυεθνικών εταιρειών, με τις εταιρείες να δύνανται να προσφύγουν κατά κυβερνήσεων, όχι όμως και το αντίθετο.
Συνέντευξη στην Αναστασία Γιάμαλη
* Η TTIP παρουσιάζεται ως συμφωνία που προωθεί την αναπτυξιακή και εμπορική συνεργασία με τον Ατλαντικό ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πώς θα επιτυγχάνεται αυτό;
Αρχικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπάθησε να ισχυριστεί πως η ΤΤΙP θα οδηγούσε σε μακροπρόθεσμα κέρδη για τις ευρωπαϊκές οικονομίες και για τα νοικοκυριά. Μάλιστα, έλεγαν ότι κάθε ευρωπαϊκή οικογένεια θα γίνεται πλουσιότερη κατά 545 ευρώ τον χρόνο ως άμεση συνέπεια της ΤΤΙΡ. Όταν ερωτήθηκαν από οικονομολόγους γι' αυτά τα στοιχεία, έγινε γρήγορα σαφές ότι δεν υπήρχε βάση για τους ισχυρισμούς τους, και πλέον η Κομισιόν έπαψε να κάνει αναφορά στα εν λόγω στοιχεία. Αντιθέτως, νέες μελέτες έχουν δείξει πως θα υπάρχουν και νικητές και ηττημένοι από την ΤΤΙΡ, όπως συμβαίνει με κάθε εμπορική συμφωνία. Το πρόβλημα είναι πως οι νικητές θα είναι οι μεγάλες πολυεθνικές, που θα δουν τα κέρδη τους να αυξάνονται ως αποτέλεσμα της ΤΤΙΡ, και χαμένοι θα είναι ο απλός κόσμος της εργασίας, η κοινωνία και το περιβάλλον.
Επιπλέον η ΤΤΙΡ δεν είναι σαν τις παραδοσιακές εμπορικές συμφωνίες που επικεντρώνονται στη μείωση των δασμών για το εμπόριο αγαθών μεταξύ των εμπορικών εταίρων. Οι δασμοί για το εμπόριο μεταξύ της Ε.Ε. και των ΗΠΑ είναι ήδη σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, έτσι οι διαπραγματευτές δηλώνουν ότι το 80% όλων των εταιρικών κερδών από την ΤΤΙΡ θα προέλθει από την άρση των κανονιστικών φραγμών, όχι των δασμών. Αυτοί οι "φραγμοί", όμως, στην πραγματικότητα δεν είναι παρά οι πιο πολύτιμες κοινωνικές και περιβαλλοντικές πολιτικές μας, συμπεριλαμβανομένων των εργασιακών δικαιωμάτων, των κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων, η περιβαλλοντική προστασία και οι νόμοι για την ψηφιακή ιδιωτικότητα.
Η αρχή της πρόληψης, που είναι τόσο σημαντική για την κοινωνική και οικολογική ακεραιότητα στην Ευρώπη, έχει γίνει στόχος στις διαπραγματεύσεις για την ΤΤΙΡ. Ενώ οι διαπραγματευτές επιθυμούν να αυξήσουν το εμπόριο με κάθε κόστος, οι καθημερινοί άνθρωποι αντιστέκονται για να σώσουν το μέλλον των κοινωνιών και του πλανήτη μας.
* Τι κινδύνους κρύβει μια τέτοια συμφωνία για τον κόσμο της εργασίας;
Σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, η ΤΤΙΡ θα οδηγήσει άμεσα στην απώλεια τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου θέσεων εργασίας συνολικά σε Ε.Ε. και ΗΠΑ. Από αυτές, οι 680.000 θέσεις θα χαθούν στην Ε.Ε. σε μια περίοδο που πολλές χώρες ήδη καταγράφονται ποσοστά ανεργίας - ρεκόρ. Αν οι διαπραγματευτές επιτύχουν να ολοκληρώσουν τη "φιλόδοξη" έκδοση της ΤΤΙΡ, για την οποία εξ αρχής ήλπιζα, τότε περί τα δύο εκατομμύρια άνθρωποι θα χάσουν τη δουλειά τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παραδεχθεί πως είναι πολύ πιθανό αυτοί οι άνθρωποι να μην καταφέρουν να βρουν αλλού δουλειά. Αντ' αυτού, ρισκάρουμε να δούμε να ξεδιπλώνεται μια κοινωνική καταστροφή μπροστά στα μάτια μας, ενώ γενιές ολόκληρες εργαζομένων βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας για χρόνια.
Επιπλέον η ΤΤΙΡ θα απορυθμίσει περαιτέρω τα δικαιώματα των εργαζομένων και τις συνθήκες εργασίας, ακριβώς όπως έχει συμβεί στο παρελθόν με όλες τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου. Οι συνθήκες εργασίας βρίσκονταν στη λίστα με τα παραδείγματα των "κανονιστικών φραγμών" που οι επιχειρήσεις θα επιθυμούσαν να δουν να απομακρύνονται από τη συζήτηση. Μάλιστα, υπάρχει μεγάλος φόβος στην Ευρώπη πως τα εργασιακά μας δικαιώματα θα μειωθούν στα επίπεδα των ΗΠΑ. Όταν μια εμπορική συμφωνία σχεδιάζεται από τις επιχειρήσεις για τις επιχειρήσεις, όπως η ΤΤΙΡ, δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για να ελπίζουν σε κάτι καλύτερο οι εργαζόμενοι.
* Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει τους οικονομικούς θεσμούς να παίρνουν τον έλεγχο από τις εκλεγμένες κυβερνήσεις. Η ΤΤΙΡ είναι μέρος αυτού και γιατί οι κυβερνήσεις φαίνονται να μην έχουν πρόβλημα με την όλη κατάσταση;
Έχετε απόλυτο δίκιο. Η ΤΤΙΡ συμβολίζει τη μεγαλύτερη μετάθεση εξουσίας στο πολυεθνικό κεφάλαιο που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια. Δεν έχει σχεδιαστεί για να επιτελέσει τον ρόλο μιας οικονομικής συμφωνίας, αλλά ως μια πολιτική διευθέτηση προς όφελος των μεγάλων επιχειρήσεων. Oι αμερικανικές επιχειρήσεις θα κέρδιζαν νέες αρμοδιότητες και το δικαίωμα να παρεμβαίνουν στο ελεγκτικό μας σύστημα -αυτό είναι ένα βασικό παράδειγμα αυτής της αντιδημοκρατικής τάσης. Οπότε, στον όρο για "Διευθέτηση Διαφορών Επενδυτή - Κράτους" (ISDS), υπάρχει ρήτρα που λέει πως οι αμερικανικές επιχειρήσεις μπορούν να μηνύσουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για απώλεια κερδών στο δικό τους προνομιακό δίκαιο.
Γιατί οι κυβερνήσεις μας να συμφωνήσουν σε τέτοια μετακίνηση εξουσίας; Αυτό το ερώτημα βρίσκεται στον πυρήνα της σχέσης κεφαλαίου και κράτους στις ύστερες καπιταλιστικές κοινωνίες. Μας ζητούν να πιστέψουμε πως τα συμφέροντα του κεφαλαίου και τα συμφέροντα της κοινωνίας είναι ταυτόσημα και πως δεν υπάρχει αντίφαση στις κυβερνήσεις όταν αυτές παραδίδουν την εξουσία τους στις μεγάλες επιχειρήσεις με τέτοιον τρόπο. Έχω ρωτήσει ακριβώς το ίδιο τον υπουργό Εμπορίου της χώρας μου, και απάντησε πως πρέπει να βλέπουμε τα συμφέροντα των βρετανικών επιχειρήσεων σαν να είναι ταυτισμένα με τα συμφέροντα των Βρετανών πολιτών. Είναι μια βαθιά ιδεολογική τύφλωση.
* Η ΤΤΙΡ είναι τόσο επικερδής για χώρες της νότιας Ευρώπης όπως η Ελλάδα όσο είναι για τις μεγαλύτερες οικονομίες του ευρωπαϊκού Βορρά;
Η TTIP δεν παρέχει κανένα όφελος για τις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας όπως η Ελλάδα. Ο επιπλέον ανταγωνισμός από τις αμερικανικές επιχειρήσεις που θέλει να εισάγει η ΤΤΙΡ συνιστά μεγάλη απειλή στις μικρότερες και λιγότερο ανταγωνιστικές εταιρείες στην Ευρώπη, που κινδυνεύουν να οδηγηθούν εκτός αγοράς. Οι μόνες ευρωπαϊκές εταιρείες που επωφελούνται είναι οι πολυεθνικές, που θέλουν να ανοίξουν οι αγορές των δημοσίων συμβάσεων των ΗΠΑ και ακόμη κι αυτό φαίνεται ολοένα και περισσότερο αδύνατον. Οι περισσότερες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα συναντήσουν περισσότερες δυσκολίες να επιβιώσουν.
