Αν μη τι άλλο, η νέα τουρκική εθνοσυνέλευση θα έχει χρώμα "έθνικ" και άρωμα γυναίκας. Από το "βαθύ κόκκινο" στην πολύχρωμη ελπίδα. Με αριθμό - ρεκόρ 96 γυναικών και εκπροσώπους Χριστιανών, Κούρδων, Αρμενίων, Γιεζίντι, ακόμη και Ρομά, στα βουλευτικά έδρανα, η αλλαγή στην "ανθρωπογεωγραφία" της βουλευτικής αντιπροσώπευσης είναι πράγματι εντυπωσιακή. Σε μια χώρα που μέχρι πρότινος κάθε αίτημα για πολιτική ποικιλομορφία και διαφορετικότητα εντός του κοινοβουλίου αντιμετωπιζόταν με εχθρική καχυποψία και εκλαμβανόταν ως απειλή για την "εθνική ενότητα", η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί ιστορική αλλαγή.
Την ώρα που οι λαοί και οι μειονότητες της χώρας έκαναν το μεγάλο βήμα προς τα εμπρός, ο Ερντογάν περίμενε στα άδυτα του "λευκού παλατιού" του ότι όλα θα πήγαιναν όπως τα είχε σχεδιάσει, ότι οι ψηφοφόροι θα του έδιναν τη λευκή επιταγή που ζητούσε για να γίνει ο νεο-σουλτάνος. Ωστόσο, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα ήθελε. Τα σχέδιά του για αναθεωρητική Βουλή που θα άλλαζε το Σύνταγμα και το πολίτευμα της χώρας σε προεδρική δημοκρατία -με τον ίδιο επικεφαλής, φυσικά- ναυάγησαν. Μια νέα πραγματικότητα είχε ήδη ανατείλει στην Τουρκία την επομένη των εκλογών. Μια πραγματικότητα που, όπως επισημαίνουν πολλοί αναλυτές, έχει τις απαρχές της στη λαϊκή εξέγερση της πλατείας Γκεζί, στην Πόλη, πριν από δύο ακριβώς χρόνια. Ήταν ο καταλύτης που επιτάχυνε την κατάπτωση της ισλαμοδεξιάς, το "καμπανάκι" που προειδοποιούσε για τη δύναμη της συγκεντρωτικής εξουσίας του Ερντογάν.
Μια Οτσαλάν στη Βουλή
Και βεβαίως δεν θα μπορούσε να υπάρχει πιο αντιπροσωπευτικό "δείγμα" της σαρωτικής αλλαγής στη σύνθεση του τουρκικού κοινοβουλίου από την είσοδο σε αυτό της Ντιλέκ Οτσαλάν, της ανιψιάς του ιστορικού ηγέτη του κουρδικού αγώνα για αυτοδιάθεση, Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Είκοσι επτά ετών σήμερα, η Ντιλέκ ήταν μόλις έντεκα όταν ο θείος της έπεσε στα χέρια των Τούρκων πρακτόρων στην Κένυα και καταδικάστηκε κατόπιν σε θάνατο δι' απαγχονισμού.
«Καταρχάς θεωρώ τον εαυτό μου εκπρόσωπο των γυναικών και των νέων» λέει η Ντιλέκ μιλώντας για την εκλογή της με το HDP, το Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών, τη μεγάλη, ευχάριστη έκπληξη των εκλογών. «Μπορεί να είμαι Κούρδισσα, αλλά εκπροσωπώ όλους εκείνους που έχουν πέσει θύματα εκμετάλλευσης, τους καταπιεσμένους, τις περιθωριοποιημένες ομάδες, όλους τους ανθρώπους, τις κουλτούρες, τα πιστεύω και τις γλώσσες».
Εννοείται ότι η είσοδός της στο τουρκικό κοινοβούλιο θα ήταν αδιανόητη πριν από δέκα χρόνια. Ακόμη χειρότερα, θα μπορούσε να είχε βρεθεί στο στόχαστρο των εθνικιστών και των ακραίων. Όταν ο Ερντογάν ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τον Οτσαλάν και το PKK, η Ντιλέκ ήταν το πρόσωπο που παρέδωσε πολλές από τις επιστολές του θείου της, από το νησί - φυλακή Ιμραλί, στους διαπραγματευτές της κυβέρνησης. Το ειρωνικό είναι ότι το κουρδικό κόμμα με το οποίο εκλέχθηκε είναι αυτό που στέρησε την αυτοδυναμία στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, ψαλιδίζοντας τα φτερά του Ερντογάν...
Οι γυναίκες
Συνολικά 96 γυναίκες καταλαμβάνουν έδρανα στην τουρκική εθνοσυνέλευση, δηλαδή το 17% των 550 συνολικά εδρών, ποσοστό πολύ χαμηλότερο από εκείνο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Ουζμπεκιστάν και των περισσότερων χωρών της Ευρώπης, υπενθυμίζουν τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, αλλά αυτό δεν αναιρεί τον ηχηρό συμβολισμό αυτής της προόδου.
Κι αυτό διότι, όπως υπενθυμίζει η Σελίνα Ντογάν από την αρμενική μειονότητα που εξελέγη με το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), «στην Τουρκία θεωρείται πολυτέλεια για τις γυναίκες να μπλέκονται στην πολιτική, αλλά θα δώσουμε μάχη για να το αλλάξουμε αυτό». Το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης ήταν το μοναδικό που είδε τον αριθμό των γυναικών βουλευτών του να μειώνεται. Από τις 46 που είχε στην προηγούμενη εθνοσυνέλευση, αυτή τη φορά εξέλεξε 41.
Το HDP, που εκτός από τον εκδημοκρατισμό της πολιτικής ζωής αγωνίζεται με σθένος για την ισότητα των δύο φύλων και περιλαμβάνει πολλές γυναίκες στο στελεχικό δυναμικό του, θα στείλει από την πλευρά του 30 γυναίκες στην Εθνοσυνέλευση, στο σύνολο των 80 βουλευτών που εκλέγει.
Χάρη στον ηγέτη του, τον Σελαχατίν Ντεμιρτάς, το HDP διεύρυνε την εκλογική βάση του. Ξέφυγε από το "καλούπι" τού αποκλειστικά μειονοτικού κόμματος και έγινε η ελπιδοφόρα εναλλακτική της Αριστεράς σ' ένα ασφυκτικά συντηρητικό πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο. Η στήριξη που έλαβε προερχόταν πολύ πέραν της κουρδικής κοινότητας, προσελκύοντας νέους, γυναίκες, αλλά και παραδοσιακούς υποστηρικτές του κοσμικού κράτους, πολίτες που κατάλαβαν τους κινδύνους που εγκυμονούν τα μεγαλεπήβολα σχέδια του Ερντογάν για αναθεώρηση του Συντάγματος και συγκέντρωση εξουσιών στο πρόσωπό του.
Οι μειονότητες
Το HDP δεν ήταν μόνο το κόμμα που παρέταξε πολλούς υποψήφιους από εθνοτικές και θρησκευτικές μειονότητες, αλλά κι εκείνο που τόλμησε μια ακόμα μεγάλη "υπέρβαση" - με δεδομένα τα ταμπού χώρας: ο ακτιβιστής Μπαρίς Σουλού ήλπιζε να γίνει ο πρώτος ομοφυλόφιλος βουλευτής στην Τουρκία, αλλά δεν κατάφερε τελικά να εκλεγεί. Το HDP εξέλεξε επίσης δύο βουλευτές από την παραδοσιακά παραγκωνισμένη χριστιανική μειονότητα της χώρας, ενώ άλλοι δύο εκλέχθηκαν με το CHP και το AKP. Ας σημειωθεί πως ο πρώτος χριστιανός βουλευτής στην τουρκική εθνοσυνέλευση ύστερα από 50 ολόκληρα χρόνια εκλέχθηκε μόλις το 2011. Ήταν υποψήφιος προερχόμενος από τη συριακή μειονότητα. Αλλά και τα 3 εκατομμύρια των Ρομά της Τουρκίας απέκτησαν τον πρώτο τους βουλευτή, τον 38χρονο υποψήφιο του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος Οζτζάν Πουρτσού που εκλέχθηκε στη Σμύρνη.
Δύο μέλη της εθνοτικής ομάδας των Γεζίντι -που βρέθηκε στο στόχαστρο των τζιχαντιστών στο Ιράκ- εξελέγησαν επίσης, μία εκ των οποίων η Φελεκνάς Ουτζά, εκλεγμένη στο παρελθόν Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως υποψήφια από τη Γερμανία. Στη νέα Εθνοσυνέλευση θα έχουν έδρανα και τρεις Αρμένιοι βουλευτές, αντιπρόσωποι μιας μειονότητας που παραδοσιακά υφίσταται τις μεγαλύτερες διακρίσεις στην Τουρκία.
«Δεν έχει σημασία πόσοι Αρμένιοι θα βρίσκονται στο κοινοβούλιο, αυτό που έχει σημασία είναι η στάση μας» δήλωσε ο νεοεκλεγείς Γκάρο Παϊλάν. Όπως και η Ντιλέκ Οτσαλάν, ο Παϊλάν ελπίζει ότι το νέο πρόσωπο της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης θα συνδυάζεται και με την ανανέωση του πνεύματος της πολιτικής. «Ελπίζω ότι θα καταφέρουμε να αλλάξουμε την πολιτική στην Τουρκία» τόνισε.
ΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ
