Ένα δάνειο ύψους 1,8 δισ. ευρώ στο πλαίσιο μιας συμφωνίας - ορόσημο -όπως χαρακτηρίστηκε- για χώρα μη μέλος της Ε.Ε. και επιχορηγήσεις συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ στις έξι χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (Ουκρανία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Λευκορωσία, Γεωργία και Μόλβοβα), ήταν τα πρακτικά αποτελέσματα της συνόδου κορυφής της Ρίγας για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Το δάνειο προς την Ουκρανία δόθηκε με σκοπό να προωθηθούν "οικονομικές μεταρρυθμίσεις" από την κυβέρνηση του Κιέβου, καθώς η κρίση στο ανατολικό τμήμα της χώρας, με την εξέγερση των Ρωσόφωνων, συνεχίζεται. Το χτύπημα της διαφθοράς περιλαμβάνεται επίσης στους όρους χορήγησης του συγκεκριμένου δανείου.
Ολοκληρώνοντας τις συζητήσεις τους στη Ρίγα της Λετονίας, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των έξι πρώην σοβιετικών δημοκρατιών εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, στην οποία τονίζουν ότι διατηρούν την Ανατολική Εταιρική Σχέση, παρά τις διαφορές απόψεων που υπάρχουν σε "κρίσιμα ζητήματα". Υπογραμμίζοντας πώς η προηγούμενη Σύνοδος Κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, πριν 18 μήνες στο Βίλνιους της Λιθουανίας, πυροδότησε την αντιπαράθεση της Δύσης με τη Ρωσία, το κείμενο περιλαμβάνει μια περίπλοκη αναφορά στην προσάρτηση της Κριμαίας από τη Μόσχα. Η εν λόγω αναφορά ικανοποίησε τόσο την Ουκρανία όσο και την Αρμενία και τη Λευκορωσία, χώρες που παραδοσιακά στηρίζουν τη Ρωσία στα Ηνωμένα Έθνη και σε άλλους διεθνείς οργανισμούς.
Προσεκτικές διατυπώσεις
"Οι πράξεις εναντίον της Ουκρανίας και τα γεγονότα στη Γεωργία έχουν δείξει ότι οι θεμελιώδεις αρχές της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων δεν είναι δυνατόν να θεωρούνται δεδομένες στον 21ο αιώνα στην ευρωπαϊκή ήπειρο (...) Η Ε.Ε. παραμένει προσηλωμένη στην υποστήριξη της εδαφικής ακεραιότητας, της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας όλων των εταίρων της" αναφέρεται συγκεκριμένα στο κείμενο.
Είναι ενδεικτικό ότι η συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση της συνόδου καθυστέρησε για μία ώρα, προκειμένου ο πρόεδρος της Ε.Ε. Ντόναλντ Τουσκ να τηλεφωνήσει στον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ για να τον καθησυχάσει για μια αναφορά της τελικής διακήρυξης σε σχέση με την πολύχρονη διαμάχη Αζερμπαϊτζάν - Αρμενίας για τον διαφιλονικούμενο θύλακο του Ναγκόρνο - Καραμπάχ. Ο Τουσκ απέρριψε τις αιτιάσεις της Μόσχας ότι η Ε.Ε. προσπαθεί να προσελκύσει προς το μέρος της τις δημοκρατίες της πρώην ΕΣΣΔ, κατηγορώντας τη Ρωσία ότι προσπαθεί να εκφοβίσει της χώρες αυτές επειδή "δεν είχε τίποτα ελκυστικό να τους προσφέρει για να συνεργαστούν μαζί της".
Από τις έξι χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, οι τρεις (Ουκρανία, Γεωργία και Μολδαβία) πιέζουν έντονα για σύναψη στενότερων δεσμών με την Ε.Ε. και για πλήρη ένταξη. Το Αζερμπαϊτζάν, που κατηγορείται από τις Βρυξέλλες για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την κυβέρνηση του Αλίεφ, τηρεί ουδέτερη στάση ενώ η Αρμενία και η Λευκορωσία δείχνουν να προτιμούν μια πιο περιορισμένη συνεργασία με την Ε.Ε.
Τσίπρας: Όχι στην ψυχροπολεμική ρητορεία
Την κρισιμότητα της ουκρανικής κρίσης και το αδιέξοδο της προσπάθειας να λυθεί αυτή η κρίση με κυρώσεις και ψυχροπολεμική ρητορική κατέστησε σαφή ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας στην παρέμβασή του στη Σύνοδο Κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, υπενθυμίζοντας πως η Ελλάδα έχει πρόσθετους λόγους να στηρίζει την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ουκρανία δεδομένου ότι δεκάδες χιλιάδες Ουκρανοί ελληνικής καταγωγής διαμένουν στην περιοχή των συγκρούσεων.
«Η Ε.Ε. θα πρέπει να υποστηρίξει με αποφασιστικότητα τις ειρηνευτικές διπλωματικές πρωτοβουλίες -στη βάση της συμφωνίας του Μινσκ- και τον ρόλο του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) στην περιοχή, καθώς ο μόνος τρόπος επίλυσης αυτής της σύγκρουσης είναι μέσω ειρηνικών τρόπων και διαδικασιών» ανέφερε ο πρωθυπουργός και τόνισε: "Αντιθέτως, καμιά λύση δεν μπορεί να βρεθεί μέσα από έναν φαύλο κύκλο κυρώσεων, στρατιωτικοποίησης και ψυχροπολεμικής ρητορείας. Οι λύσεις βρίσκονται μόνο αν η επιδεικνυόμενη αποφασιστικότητα συνδυάζεται με την προσπάθεια εξεύρεσης και υπόδειξης διεξόδου για το μέλλον".
"Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι οι σημερινές αποφάσεις δεν στρέφονται εναντίον οιασδήποτε άλλης χώρας, αλλά εξασφαλίζουν την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία στην ευρύτερη περιοχή και δημιουργούν κίνητρα για συνεργασία. Σ' αυτό το πλαίσιο, πιστεύω ότι θα πρέπει να μην ξεχνάμε την ανάγκη οικοδόμησης μιας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας που θα εξασφαλίζει τα μεσομακροπρόθεσμα συμφέροντα της Ε.Ε., συμπεριλαμβάνοντας τη Ρωσία στο τραπέζι του διαλόγου, όσο απαιτητική και αν αποδειχθεί η πρόκληση αυτή", κατέληξε ο Έλληνας πρωθυπουργός.
Στο πλαίσιο της συνόδου, ο Αλ. Τσίπρας είχε χτες συναντήσεις με τον Γεωργιανό πρωθυπουργό Ιρακλί Γκαριμπασβίλι και τον πρόεδρο της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο. Στη συνάντηση με τον Γεωργιανό πρωθυπουργό αναφέρθηκαν, μεταξύ άλλων, και τα ενεργειακά θέματα. Κατά τη συνάντηση με τον Ουκρανό πρόεδρο, συζητήθηκαν οι ελληνοουκρανικές σχέσεις, η σημαντική ανθρωπιστική βοήθεια που έχει παράσχει η Ελλάδα στην Ουκρανία και η στήριξη της ελληνικής ομογένειας. Ο Αλ. Τσίπρας υπογράμμισε στον Ουκρανό πρόεδρο τη σημασία της διασφάλισης της ειρήνης στη βάση της συνθήκης του Μινσκ.
