Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Δεν πρόλαβε να περάσει ούτε μία εβδομάδα από τον συμβιβασμό εντός της Ευρωζώνης που οδήγησε στο αίτημα τετράμηνης παράτασης του προγράμματος από την Ελλάδα και, πριν καλά - καλά εγκριθεί από εκείνα τα εθνικά Κοινοβούλια που έχουν επιβάλλει στις κυβερνήσεις τους να συναποφασίζουν και από τον προσωρινό μηχανισμό στήριξης EFSF, φούντωσαν τα σενάρια για την ανάγκη ενός τρίτου «πακέτου» για την Ελλάδα, ήδη από το καλοκαίρι.
Ενός τρίτου «πακέτου» με πολλαπλές αναγνώσεις. Από τη «σκληρή» που διακινείται εδώ και πέντε μέρες στις Βρυξέλλες ότι θα είναι ένα νέο δάνειο ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ, με όλους τους όρους και τις προϋποθέσεις που θα το συνοδεύουν -δάνειο για την αποπληρωμή δανείων δηλαδή- μέχρι την «πολλά υποσχόμενη» ότι θα είναι κάποιου είδους χρηματοδοτική στήριξη που θα επιτρέψει στην ελληνική κυβέρνηση να δείξει ότι μπορεί να στήσει τη χώρα στα πόδια της, όπως το τοποθέτησε προχτές στη γερμανική Βουλή ο αρμόδιος για θέματα Οικονομίας των συγκυβερνώντων Σοσιαλδημοκρατών Κάρστεν Σνάιντερ. Ή την ακόμη σαφέστερη τοποθέτηση του προέδρου της κοινοβουλευτικής ομάδας των Γερμανών Πρασίνων Άντον Χόφραϊτερ: «Μιλάτε για κανόνες», είπε, «αλλά μήπως πρέπει να αλλάξουν αυτοί οι κανόνες αφού απέτυχαν»; Και κάλεσε τη γερμανική κυβέρνηση να δώσει μια ευκαιρία στη νέα ελληνική κυβέρνηση να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας - και με τη στήριξη ενός τρίτου «πακέτου».
Οι κλειδοκράτορες - σφίγγες
Αυτοί που κρατάνε τα κλειδιά αυτού του τρίτου «πακέτου», εφόσον βεβαίως το ζητήσει η ελληνική κυβέρνηση, είναι εξαιρετικά προσεκτικοί στις διατυπώσεις τους όταν ρωτούνται σχετικά ή δεν μιλάνε καθόλου. «Δεν είναι της ώρας» λέει ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, που ήταν και ο εμπνευστής του τρίτου «πακέτου» ήδη από πέρσι τον Αύγουστο. «Ας περιμένουμε και θα δούμε» λέει ο αρμόδιος επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Πιέρ Μοσκοβισί. «Ας εκμεταλλευτούμε τον χρόνο που κερδίσαμε με την απόφαση του Eurogroup για να επεξεργαστούμε από κοινού με τους Έλληνες ένα νέο πρόγραμμα, που να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των Ελλήνων πολιτών και να λαμβάνει υπόψη τους ευρωπαϊκούς κανόνες» λέει ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Μισέλ Σαπέν.
Όσο για τον διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, που κρατάει στα χέρια του και όλα τα αντικλείδια, για την ώρα σιωπά. Η μοναδική του δήλωση έγινε τις προάλλες ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ότι «αμέσως μόλις η ελληνική κυβέρνηση αποφασίσει ότι θα εκπληρώσει τους όρους του προγράμματος, τότε θα ενεργοποιήσει και πάλι η ΕΚΤ την εξαίρεση που θα της επιτρέπει να δέχεται ως ενέχυρα από τις ελληνικές τράπεζες τα κρατικά ομόλογα». Το αν θα δώσει το πράσινο φως στην Ελλάδα να εκδώσει περισσότερα έντοκα γραμμάτια, ώστε να βγει από τη στενότητα ρευστότητας, είναι για την ώρα άγνωστο, ενώ τα κέρδη των εθνικών κεντρικών τραπεζών από τα ελληνικά ομόλογα -σχεδόν δύο δισεκατομμύρια ευρώ- έχουν επιστραφεί στις χώρες που τα διακρατούν και είναι δική τους υπόθεση, σύμφωνα με τον Ντράγκι, το πότε θα τα επιστρέψουν, όπως έχουν δεσμευτεί στην Ελλάδα.
Οι πιέσεις
Για την ώρα, ασκούνται ισχυρές πιέσεις στην Αθήνα να μείνει «εντός τροχιάς», με μοχλό τη στενότητα της ρευστότητας και όλοι παρακολουθούν με άγρυπνο μάτι -άλλοι με επιείκεια, κι άλλοι με το όπλο παρά πόδα- τις πρώτες κινήσεις της ελληνικής κυβέρνησης. Άσκηση πίεσης ήταν και η απόφαση του προσωρινού μηχανισμού στήριξης EFSF να πάρει πίσω στα ταμεία του τα 10,9 δισεκατομμύρια ευρώ που δεν ξοδεύτηκαν από το «μαξιλαράκι» των τραπεζών, με την επισήμανση ότι «μπορούν να απελευθερωθούν στην Ελλάδα μόνο έπειτα από αίτημα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας». Αυτά τα 10,9 δισ., εάν χρειαστούν σε περίπτωση κλυδωνισμού των τραπεζών, θα είναι διαθέσιμα, εάν όχι, θα διαγραφούν από το χρέος. Πάντως, δεν θα μπορέσει να τα χρησιμοποιήσει κατά το δοκούν για τις τράπεζες η ελληνική κυβέρνηση, όπως θα ήθελε.
Ισχυρές πιέσεις ασκούνται και από τον Σόιμπλε, ο οποίος ναι μεν απέφυγε επιδέξια να αποκλείσει προχτές στη Βουλή το ενδεχόμενο περαιτέρω στήριξης της Ελλάδας -άλλωστε, φάνηκε ότι παρά την απέχθειά του για τη νέα ελληνική κυβέρνηση και τη βαθύτατη ενόχλησή του για τα περί «δημιουργικής ασάφειας» του Γιάνη Βαρουφάκη, δεν είναι διατεθειμένος να ρισκάρει ένα Grexit, ούτε ένα Grexident (από το Greece + accident, ατύχημα)-, αλλά ταυτόχρονα ξεκαθάρισε ότι θα κρατά τις κάνουλες της υφιστάμενης χρηματοδότησης κλειστές εάν η Αθήνα δεν εφαρμόσει την απόφαση του Eurogroup.
Η βοερή σιωπή για το χρέος
Το πού θα κάτσει η μπίλια είναι για την ώρα άγνωστο. Το κλίμα δεν είναι καλό για τη νέα ελληνική κυβέρνηση, αλλά δεν είναι πια τόσο μόνη όσο ήταν στο πρώτο της Eurogroup. Μπορεί σε πολλούς να μην αρέσει το διπλωματικό στιλ των Τσίπρα και Βαρουφάκη, μπορεί για πολλούς να είναι θέμα αρχής η πιστή τήρηση των κανόνων -ακόμη κι όταν αποδεικνύεται ότι είναι καταστροφική-, ωστόσο έχει γίνει σε όλους αντιληπτό, έστω σιωπηρά, ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και ο «ειδικός» του "Spiegel", Στέφαν Κάιζερ, σε σχόλιό του την Παρασκευή, πριν ξεκινήσει η ψηφοφορία για την παράταση στη γερμανική Βουλή, υποστήριξε ότι «με την παράταση οι ευρωδιασώστες χάνουν μια μεγάλη ευκαιρία να λύσουν το ελληνικό πρόβλημα». Αντί να επιβάλουν στην Ελλάδα μια αναποτελεσματική πολιτική -«το καλοκαίρι θα χρειαστεί κι άλλο δάνειο», προβλέπει-, θα έπρεπε να προτιμήσουν την πιο «ειλικρινή» λύση ενός κουρέματος του χρέους. «Δεν έχει νόημα να δανείζουμε λεφτά στους Έλληνες για να μας αποπληρώνουν προηγούμενα δάνεια. Στην ουσία οι Τσίπρας και Βαρουφάκης έχουν δίκιο: η χώρα δεν πρόκειται να διασωθεί με νέα δάνεια. μόνο με ένα κούρεμα του χρέους θα έχει την ευκαιρία να σταθεί ξανά στα πόδια της».
Για πολιτικούς λόγους ένα «κούρεμα» φαντάζει αυτή τη στιγμή απόλυτα ανέφικτο, έστω κι αν πολλά «ανέφικτα», κυρίως κατά τη γνώμη της γερμανικής κυβέρνησης, τελικά έγιναν εφικτά όταν έφτασε ο κόμπος στο χτένι. Ωστόσο, κάθε καθυστέρηση του «δέοντος» το κάνει πιο ακριβό και λιγότερο αποτελεσματικό - όπως φάνηκε καθ' όλη τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης. Εάν δεν υπάρξει κάποια δραματική ανατροπή στη δεδομένη πρόθεση του Βερολίνου να κρατήσει την Ευρωζώνη ακέραιη, τότε θα συναινέσει τελικά -κι αφού βγάλει το λάδι της ελληνικής κυβέρνησης- σε κάποιου είδους αναδιάρθρωση του χρέους, που θα επιτρέψει στην Ελλάδα τόσο να πάρει μια ανάσα, όσο και μακροπρόθεσμα να το αποπληρώσει.
Πάντως, ένα είναι βέβαιο: Το απόλυτο προαπαιτούμενο για όσους σιωπηρά ή μαχητικά στηρίζουν τη νέα ελληνική κυβέρνηση είναι να δουν σύντομα να γίνεται η -αγαπημένη τους- δέσμευσή της πράξη ότι «επιτέλους, θα αρχίσουν να πληρώνουν φόρους οι έχοντες».
