Της ΚΑΚΗΣ ΜΠΑΛΗ
Η τελευταία έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για τους πρόσφυγες έχει κάτι τρομακτικό. Με δυο λόγια λέει ότι η τελευταία φορά που πάνω στον πλανήτη Γη αναζητούσαν περισσότεροι άνθρωποι απ' όσοι σήμερα καταφύγιο από τη φωτιά και το μαχαίρι ήταν η δεκαετία του 1940, όταν μαινόταν ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος.
Το σωτήριο έτος 2014 εγκατέλειψαν τα σπίτια τους 57 εκατομμύρια άνθρωποι για να γλιτώσουν τις ζωές τους, έξι εκατομμύρια περισσότεροι απ' όσους το 2012. Αυτή η κατακόρυφη αύξηση της προσφυγιάς έχει κυρίως να κάνει με τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, τη δράση των στρατών του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ και τη Συρία και της Μπόκο Χαράμ στη Νιγηρία.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, αυτή τη στιγμή η μεγαλύτερη απειλή για τα ανθρώπινα δικαιώματα, με επιπτώσεις σε όλο τον κόσμο, είναι η κυριαρχία του τρόμου στο Ιράκ και τη Συρία. Αλλά το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι πόλεμοι. Το 2014 ήταν μια καταστροφική χρονιά για την ανθρωπότητα, με αμέτρητα θύματα τρομοκρατικών επιθέσεων, σεξουαλικών επιθέσεων και βασανιστηρίων και σε περιοχές της Γης όπου θεωρητικά επικρατεί ειρήνη.
Επιπλέον πολύ συχνά αυτοί που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι οι ίδιες οι κυβερνήσεις, ενίοτε με την επίκληση του πολέμου ενάντια στην τρομοκρατία. Αυτό ισχύει, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, τόσο για την κυβέρνηση της Συρίας, όσο και γι' αυτήν του Ιράκ. Οι δυνάμεις του συριακού στρατού, στη σκιά της βίας του Ισλαμικού Κράτους, συνεχίζουν να ρίχνουν βόμβες - βαρέλια σε κατοικημένες περιοχές, να επιτίθενται σε νοσοκομεία και να αποκλείουν άμαχους από την πρόσβαση σε φαγητό, νερό και φάρμακα.
Όπως και η κυβέρνηση του Ιράκ, στέλνει σιιτικές παραστρατιωτικές οργανώσεις ενάντια σε άμαχους σουνίτες που φέρονται ως συμπαθούντες το Ισλαμικό Κράτος, ενώ επίσης βομβαρδίζει κατοικημένες περιοχές με θύματα κατά κανόνα άμαχους. Μόνο το πρώτο εννεάμηνο του 2014, η Διεθνής Αμνηστία μέτρησε 10.000 τέτοια αθώα θύματα.
Τι τρέχει στην Ουκρανία;
Μια από τα ίδια -αν και όχι με την αγριότητα που μας έχουν συνηθίσει οι εικόνες από το Ιράκ και τη Συρία- συμβαίνει στην ανατολική Ουκρανία. Η Διεθνής Αμνηστία κατηγορεί και τις δύο πλευρές -τον ουκρανικό στρατό και τους ρωσόφιλους αυτονομιστές- ότι χρησιμοποίησαν βόμβες διασποράς κι ότι δεν προσπάθησαν να προστατεύσουν τον άμαχο πληθυσμό, άρα παραβίασαν το δίκαιο του πολέμου.
Η Διεθνής Αμνηστία θυμίζει και εκείνες τις εστίες κρίσης που δεν φτάνουν ποτέ στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, όπως για παράδειγμα αυτή στη Σομαλία, όπου μαίνεται ένας πόλεμος ανάμεσα σε κάτι που μοιάζει με τον τακτικό στρατό της χώρας και τις ένοπλες ομάδες της Αλ Σαμπάαμπ, ο οποίος στοίχισε το 2014 τη ζωή τουλάχιστον 100.000 αμάχων κι έχει κάνει τις γυναίκες να μην τολμούν να βγουν από το σπίτι τους. Όπως δεν τολμούν να βγουν από το σπίτι τους χιλιάδες γυναίκες στην ειρηνική Ινδία, όπου φαίνεται ότι το νέο μαζικό σπορ είναι οι μαζικοί βιασμοί.
Θυμίζει επίσης τις σκοτεινές πλευρές διαφόρων τουριστικών παραδείσων, όπως οι «μαγευτικές» Μαλδίβες, όπου συνεχίζονται μακριά από τα μάτια της δημοσιότητας, και βεβαίως των τουριστών, οι δημόσιες μαστιγώσεις κυρίως γυναικών - για... απρεπή συμπεριφορά.
Η συνένοχη Ευρώπη
Και στη "γη της Επαγγελίας" των προσφύγων, την Ευρώπη; Καμία χώρα -και καμία κοινωνία- δεν παίρνει καλό βαθμό από τη Διεθνή Αμνηστία για τον τρόπο που αντιμετωπίζει τους πρόσφυγες, αφού αυτοί καταφέρουν να φτάσουν στο έδαφός της.
Τα μεγαλύτερα εγκλήματα εις βάρος των προσφύγων, όμως, γίνονται πριν φτάσουν σε ευρωπαϊκό έδαφος, στο μεγάλο «νεκροταφείο» της Μεσογείου -και τύποις γίνονται... εξ αμελείας. Μετά τη μαζική τραγωδία - έγκλημα, θα ήταν η σωστότερη λέξη- στα ανοιχτά της Λαμπεντούζα τον Οκτώβριο του 2013, με τους εκατοντάδες πνιγμένους, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε υποσχεθεί να κάνει κάτι για να αποφύγει τις επόμενες τραγωδίες. Είχε γονατίσει - μάλλον υποκριτικά- και μπροστά στους τάφους των ξεβρασμένων από τη θάλασσα προσφύγων.
Για ένα διάστημα η ιταλική ακτοφυλακή με την επιχείρηση Mare Nostrum πράγματι κατάφερε να σώσει πάνω από εκατό χιλιάδες ανθρώπινες ζωές το 2014, πλην όμως η Ε.Ε. αρνήθηκε να τη χρηματοδοτήσει. Αντ' αυτού χρηματοδοτεί - με το ένα τρίτο των κονδυλίων- τη Frontex, κύρια αποστολή της οποίας είναι η αστυνόμευση και προστασία των συνόρων κι όχι των ανθρώπων.
