Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Θρίλερ για γερά νεύρα ήταν η χθεσινή μέρα όχι μόνο στην Αθήνα και στις Βρυξέλλες, όπου συνεδρίαζε το συμβούλιο των οικονομικών εμπειρογνωμόνων των χωρών της Ευρωζώνης (EuroWorking Group), αλλά και στις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, που παρακολουθούσαν με ανησυχία τη διαφαινόμενη ρήξη μεταξύ Αθήνας και Βερολίνου. Μια ανησυχία που ανάγκασε πολλούς να προειδοποιήσουν για τους κινδύνους που απορρέουν για την Ευρώπη από ένα ναυάγιο της σημερινής συνεδρίασης του Eurogroup και μια πιθανή έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη. Η ανησυχία αυτή έκανε χθες το μεσημέρι τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια να μοιάζουν με τραμπολίνα, για να σταθεροποιηθούν τελικά προς το τέλος της συνεδρίασης.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή: Μετά την επιστολή με το αίτημα εξάμηνης παράτασης της χρηματοδότησης από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης (EFSF) της ελληνικής κυβέρνησης, ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ «καλωσόρισε» την κίνηση της Αθήνας. Κατά την εκτίμησή του θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για έναν «λογικό συμβιβασμό προς το συμφέρον της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας της Ευρωζώνης στο σύνολό της». Και πρόσθεσε ότι είναι θέμα των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης να αξιολογήσουν το ελληνικό αίτημα.
Το γερμανικό «νάιν»...
Σχεδόν μόλις έφτασε η επιστολή στο γερμανικό υπουργείο Οικονομικών, η απάντηση ήταν ένα κοφτό «νάιν». Ο εκπρόσωπος του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έσπευσε να δηλώσει ότι «η επιστολή από την Αθήνα δεν αποτελεί μια ουσιαστική πρόταση για επίλυση» του ζητήματος. Αντιθέτως, «στην πραγματικότητα στοχεύει σε μια χρηματοδότηση - γέφυρα χωρίς να υλοποιεί τις απαιτήσεις του προγράμματος».
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, «η επιστολή δεν πληροί τα κριτήρια που συμφωνήθηκαν με το Eurogroup τη Δευτέρα», ενώ η γερμανική κυβέρνηση περιμένει από την Ελλάδα «μια ρητή δέσμευση» για την υλοποίηση των συμπεφωνημένων μεταρρυθμίσεων.
...κι ο καταιγισμός των εσωτερικών αντιδράσεων
Η απότομη άρνηση Σόιμπλε, πριν ακόμη ξεκινήσει το συμβούλιο των οικονομικών εμπειρογνωμόνων στις Βρυξέλλες, προκάλεσε σάλο κατ' αρχήν στη Γερμανία.
Εκνευρισμένος με την αντίδραση Σόιμπλε, τουλάχιστον επί της διαδικασίας, εμφανίστηκε ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας και πρόεδρος των Σοσιαλδημοκρατών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ:
«Η προσφορά της ελληνικής κυβέρνησης είναι ένα πρώτο βήμα στη σωστή κατεύθυνση» είπε ο εκπρόσωπός του, προσθέτοντας ότι θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη «ως σημείο εκκίνησης για τις διαπραγματεύσεις». Σύμφωνα με τον Γκάμπριελ, πρέπει να δοθεί χρόνος στον πρόεδρο του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ και στην Κομισιόν να διαπραγματευτούν σοβαρά με την Ελλάδα και μετά να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα της διαπραγμάτευσης.
«Τώρα είναι πολύ νωρίς για ένα ναι ή ένα όχι. Η ελληνική κυβέρνηση έκανε ένα τεράστιο βήμα αποδεχόμενη ότι χωρίς πρόγραμμα δεν θα υπάρξει βοήθεια» είπε ο πρόεδρος του SPD προσθέτοντας ότι «πρέπει όλοι να σταματήσουμε να θέτουμε τελεσίγραφα».
Κι αν ο Γκάμπριελ προσπάθησε να κρατήσει τις ενδοκυβερνητικές ισορροπίες, λέγοντας ότι το αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης «δεν είναι επαρκές» κι ότι το «κλειδί» είναι ποιες μεταρρυθμίσεις χρειάζεται να κάνει η Ελλάδα, η νεολαία του κόμματός του βγήκε στα κεραμίδια:
«Η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο υπουργός Οικονομικών κοροϊδεύουν τον κόσμο όταν καμώνονται ότι δεν καταλαβαίνουν πού το πάει η ελληνική κυβέρνηση» τόνισε η γραμματέας της νεολαίας Γιοχάνα Ούκερμαν και κάλεσε το κόμμα της «να μην θυσιάσει το μέλλον της Ευρώπης στον βωμό της ηρεμίας του μεγάλου συνασπισμού».
Die Linke: Θέλουν να γονατίσουν την ελληνική αριστερή κυβέρνηση
Ακόμη πιο έντονες ήταν οι αντιδράσεις της γερμανικής αντιπολίτευσης. Ο συμπρόεδρος του κόμματος της Αριστεράς Μπερντ Ρίξινγκερ κατηγόρησε τους Σόιμπλε και Μέρκελ ότι «δεν θέλουν λύση για τους ανθρώπους στην Ελλάδα, αλλά να γονατίσουν την ελληνική αριστερή κυβέρνηση».
Για τον Γκρέγκορ Γκίζι, πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Αριστεράς, ο Σόιμπλε επέδειξε απαράδεκτο «πείσμα και αλαζονεία», που φέρνει στο μυαλό τις κατηγορίες περί «γερμανικής Ευρώπης». Η συμπρόεδρός του Σάρα Βάγκενκνεχτ υποστήριξε ότι «κάηκαν οι ασφάλειες» της Μέρκελ κι ότι το γερμανικό μπλοκάρισμα των διαπραγματεύσεων «καταστρέφει την Ευρώπη και τα δισεκατομμύρια των φορολογουμένων».
Για τη Βάγκενκνεχτ η στάση της γερμανικής κυβέρνησης είναι «τελείως ανεύθυνη» και «χοντροκέφαλη» και θα έπρεπε να μην διανοείται να απαιτεί από την ελληνική κυβέρνηση να συνεχίσει «τα νομικά αμφιλεγόμενα προγράμματα». Μάλιστα για την πολιτικό της Αριστεράς η μόνη λύση είναι «μια στροφή 180 μοιρών στη διαχείριση της ευρωκρίσης, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι απώλειες για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους».
Εξίσου θυμωμένοι με την αντίδραση Σόιμπλε εμφανίστηκαν και οι Γερμανοί Πράσινοι. «Η απότομη άρνηση του ελληνικού αιτήματος όσον αφορά τόσο το στιλ όσο και το περιεχόμενο, ήταν απαράδεκτη» είπε η πρόεδρος των Πράσινων Σιμόνε Πέτερ. «Ο Σόιμπλε δεν έχει δικαίωμα να αγνοεί το χέρι που του έτειναν οι Έλληνες».
Αλλά και ο αρμόδιος για οικονομικά θέματα στην Ευρωβουλή Σβεν Γκίγκολντ κατηγόρησε τον Σόιμπλε ότι με την απότομη άρνησή του «μπλοκάρει μια κοινή λύση για την Ευρώπη». Σύμφωνα με τον Γερμανό Πράσινο ευρωβουλευτή, η Ελλάδα έκανε «ουσιώδη» βήματα, γι' αυτό και η Κομισιόν «δικαίως στέλνει το μήνυμα ότι ένας συμβιβασμός είναι τώρα εφικτός, αρκεί να υπάρχει καλή θέληση».
Την άρνηση Σόιμπλε, πάντως, βγήκαν να υπερασπιστούν οι επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματός του Ραλφ Μπρίνκχαουζ και Χέρμπερτ Ρόιλ λέγοντας ότι πρόκειται για μια «πολύ καθαρή στάση», καθώς η Γερμανία επιμένει πως «χωρίς την εφαρμογή των όρων δεν μπορεί να υπάρξει παράταση του προγράμματος» και κατηγορώντας την ελληνική κυβέρνηση ότι στην επιστολή της «αφήνει πολλά παράθυρα ανοιχτά».
Καθώς στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται, βρήκε την ευκαιρία ο πρόεδρος της Εναλλακτικής για τη Γερμανία Μπερντ Λούκε να καλέσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να κάνει όλες τις απαραίτητες προετοιμασίες για μια πιθανή έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη. «Πρέπει να διαχειριστούμε καλά ένα Grexit, δεν μπορούμε να ξεκινήσουμε τις προετοιμασίες το τελευταίο λεπτό» είπε.
Οι αντιδράσεις των άλλων
Η απότομη και... πρόωρη άρνηση του Γερμανού υπουργού Οικονομικών έδωσε την εντύπωση ότι η διαπραγμάτευση δεν γίνεται μεταξύ Ελλάδας και Ευρωζώνης -των άλλων 18 κρατών - μελών δηλαδή- αλλά μεταξύ Αθήνας και Βερολίνου. Και δη περίπου με χαρακτηριστικά... βεντέτας. Ανάλογα χαρακτηριστικά -αν και χωρίς τους υψηλούς τόνους- παίρνει και η... διαφωνία μεταξύ Βερολίνου και Κομισιόν, με τη δεύτερη να επιμένει ότι η ελληνική επιστολή ήταν ένα «θετικό βήμα» κι ότι την απόφαση την παίρνει το Eurogroup.
Βαλς και Παντοάν θέλουν την Ελλάδα μέσα στο ευρώ
Αν ο γερμανικός ορυμαγδός των δηλώσεων κάνει όλες τις άλλες να μοιάζουν με ψιθύρους, υπήρξαν ήδη τοποθετήσεις από τη Γαλλία και την Ιταλία που θεωρούν τις τελευταίες δηλώσεις και αποφάσεις του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα «ενθαρρυντική ένδειξη» ότι μπορεί να βρεθεί λύση και βλέπουν «δίκαια» στην ελληνική πλευρά, πλην όμως υπάρχει μεγάλη ανησυχία σε Παρίσι και Ρώμη.
Ο Γάλλος πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς τόνισε από το βήμα της γαλλικής εθνοσυνέλευσης ότι «η Γαλλία θα ενεργεί μέχρι τέλους ώστε η Ελλάδα να παραμείνει εντός της Ευρώπης», ενώ ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Πιερ Κάρλο Παντοάν τόνισε ότι μια έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα υπονόμευε σημαντικά τη φύση του ενιαίου νομίσματος και είπε ότι «πρέπει να στείλουμε ένα σήμα ότι το ευρώ είναι μη αναστρέψιμο».
Σύμφωνα με τον Παντοάν, «αν έφευγε μια χώρα, δεν θα σήμαινε απλώς μια χώρα λιγότερη στην Ένωση, αλλά τη μεταμόρφωση του ευρώ σε έναν μηχανισμό που μπορεί να καταστραφεί».
Πάντως, σαφώς με το πλευρό της Γερμανίας τάχθηκε ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, ο οποίος τόνισε ότι «η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις» και απέρριψε το αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης για παράταση της δανειακής σύμβασης. Αλλά και ο υπουργός Οικονομικών της Λεττονίας Γιάνις Ρέιρς είπε ότι «η συνεργασία με την Αθήνα μπορεί να συνεχιστεί μόνο στη βάση του υφιστάμενου προγράμματος».
Σκληρή στάση τηρούν και οι υπουργοί Οικονομικών της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, που επιμένουν στην πιστή εφαρμογή του ελληνικού προγράμματος, με την πορτογαλική Αριστερά να προειδοποιεί ότι, αν οι χώρες της Ευρώπης σπρώξουν την Ελλάδα έξω από το ευρώ, το χρέος της Πορτογαλίας θα είναι ο νέος στόχος των κερδοσκόπων.
