Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Άρχισαν τα όργανα. Νταούλια που τα βαράνε δυνατά. Και κανείς δεν καταφέρνει να τα βαράει δυνατότερα από το Βερολίνο, το οποίο υποδέχεται σήμερα τον υπουργό Οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη. Από την πρώτη μέρα που ξέσπασε η ευρωκρίση και η Ευρώπη έψαχνε απελπισμένα -και πολιτικά και θεσμικά απροετοίμαστη- να βρει τον τρόπο διαχείρισής της, η Γερμανία, πρώτον, ανέβαζε τον πήχη των εκάστοτε διαπραγματεύσεων πολύ ψηλά, συνήθως για να τον κατεβάσει στη συνέχεια, και, δεύτερον, ροκάνιζε το χρόνο.
Ίσως λόγω της... ιδιοσυγκρασίας της καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ, που δεν κουράζεται να λέει ότι όλα θα γίνουν «βήμα - βήμα», όσο προσπαθεί να αποφασίσει τι τελικά θα κάνει. Και πάντοτε μέχρι τώρα αυτό το παιχνίδι με το χρόνο της Γερμανίας κόστιζε ακριβά στην Ευρωζώνη.
Τώρα ο πήχης ανεβαίνει στα ύψη, πρωτίστως έναντι της νέας ελληνικής κυβέρνησης. Παράλληλα, με μια προσπάθεια να μην μείνει αυτή τη φορά ο... μουντζούρης στα χέρια του Βερολίνου, να μη μείνει ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε μόνος του να στέλνει τα σκληρά μηνύματα.
Σε αντίθεση με τις προηγούμενες φάσεις κλιμάκωσης της κρίσης, υπάρχει σήμερα στην Ε.Ε. μια μεγάλη πλειοψηφία που θεωρεί ότι η πολιτική της λιτότητας είναι ο λάθος δρόμος για την υπέρβαση της κρίσης. Κι αυτό το έχει αντιληφθεί ο Σόιμπλε, αν και δεν το συμμερίζεται.
Γι' αυτό και στέλνει μηνύματα στους... επιρρεπείς στην άρνηση της λιτότητας ομολόγους του, κυρίως στη Γαλλία και την Ιταλία, να μην συνταχθούν ξεκάθαρα με την Αθήνα. Γι' αυτό και 24 ώρες πριν από τη συνάντησή του με τον Βαρουφάκη φροντίζει μέσω διαρροών στον Τύπο να δώσει την εντύπωση ότι θα τα παίξει όλα για όλα.
Μέρκελ: «Επί της ουσίας» δεν είμαστε μόνοι
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή -από τις επίσημες δηλώσεις: Η καγκελάριος Μέρκελ βγήκε χθες, μετά τη συνάντησή της με τον ομόλογό της από τη Μάλτα να δηλώσει ότι «όλα όσα πράττουμε για την Ελλάδα έχουν ως γνώμονα να παραμείνει τμήμα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος».
Μάλιστα, σε μια μάλλον ασυνήθιστη προσπάθεια να πείσει ότι το Βερολίνο δεν είναι απομονωμένο σ' αυτό το μπρα ντε φερ, πρόσθεσε ότι «τουλάχιστον επί της ουσίας», δεν διαφέρουν οι θέσεις των άλλων ευρωπαϊκών κρατών έναντι της Ελλάδας από τις γερμανικές. Με το γνωστό της ήρεμο τόνο η Μέρκελ δήλωσε ότι «ανυπομονεί» να ακούσει τι έχει να προτείνει ο Έλληνας πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, στη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. την ερχόμενη εβδομάδα.
Εξίσου «ανυπόμονος» να συναντήσει τον Έλληνα ομόλογό του δήλωσε χθες και ο Σόιμπλε. Μιλώντας σε συνέδριο στο Βερολίνο είπε πως περιμένει να μάθει πώς βλέπουν οι Έλληνες το δρόμο τους στο εξής, προσθέτοντας ότι «η Ελλάδα κατάφερε πολύ περισσότερα απ' όσο περίμεναν οι αναλυτές τα τελευταία χρόνια» κι ότι «θα πρέπει ακόμη να καταβληθούν πολλές προσπάθειες από την Αθήνα».
Να σημειωθεί ότι και ο Σόιμπλε ένιωσε την ανάγκη να δείξει ότι, πρώτον, ότι η Γερμανία δεν είναι απομονωμένη -είναι μεγάλη ανοησία, είπε, η απειλή μιας «γερμανικής Ευρώπης»- και δεύτερον ότι η Ευρώπη θα μπορούσε εάν ο μη γένοιτο να χειριστεί ένα ελληνικό ατύχημα: «Η Ε.Ε. τώρα είναι ισχυρότερη», άρα δεν αναμένει ένα «πραγματικό σοκ», μέσω εκλογών στην Ελλάδα ή αλλού.
Βερολίνο: «Ούτε κούρεμα, ούτε διάσκεψη για το χρέος»
Την ίδια ώρα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τόνιζε στο Βερολίνο ότι «η θέση της γερμανικής κυβέρνησης έναντι της Ελλάδας δεν έχει αλλάξει τις τελευταίες μέρες» κι ότι περιμένει «το ολοκληρωμένο ελληνικό σχέδιο». Όσο για τον εκπρόσωπο του Σόιμπλε, δήλωσε ότι η Ελλάδα μπορεί να υπολογίζει σε βοήθεια από τους εταίρους της μόνο με τη μορφή ενός προγράμματος.
Αυτό σημαίνει και επιτήρηση, αφού «είναι απόλυτα αυτονόητο» ότι θα πρέπει να ελέγχεται εάν μια χώρα τηρεί τις υποσχέσεις που έχει δώσει σε αντάλλαγμα για τη βοήθεια που λαμβάνει. Κοντολογίς, το Βερολίνο επιμένει στην τρόικα. Και δεν θέλει να ακούσει για κούρεμα: «Ένα κούρεμα του χρέους ή μια διάσκεψη για το χρέος δεν αποτελούν θέμα για τη γερμανική κυβέρνηση» είπε ο εκπρόσωπος του Σόιμπλε.
Γέφυρα από τον Βαρουφάκη
Πάντως, λίγες ώρες πριν φτάσει στο υπουργείο Οικονομικών στο Βερολίνο, ο Γιάνης Βαρουφάκης φρόντισε με μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξή του στην εφημερίδα "Zeit" να ρίξει γέφυρες στον Γερμανό ομόλογό του. Μπορεί η "Zeit" να έβαλε τον... πιασιάρικο τίτλο «Είμαι υπουργός μιας χρεοκοπημένης χώρας», αλλά η πλειάδα των γερμανικών μέσων ενημέρωσης που έσπευσε να την αναμεταδώσει προτίμησε το «η Ελλάδα δεν πρόκειται ποτέ ξανά να παρουσιάσει έλλειμμα στον προϋπολογισμό της. Ποτέ, ποτέ, ποτέ»!
Και το βασικό μήνυμα που έστειλε με τη συνέντευξή του ο Βαρουφάκης ήταν: «Δεν χρειάζεται να μας εμπιστευτείτε, αλλά πρέπει να μας ακούσετε, ώστε να συζητήσουμε χωρίς προκαταλήψεις».
Στη Γερμανία υπάρχει μια παροιμία που λέει ότι «τίποτε δεν τρώγεται τόσο ζεστό όσο μαγειρεύεται». Είναι πολύ πιθανό, λοιπόν, η σημερινή δύσκολη συνάντηση Σόιμπλε - Βαρουφάκη να μην εξελιχθεί τόσο εκρηκτικά όσο φάνηκε χθες εξαιτίας της διαρροής στο Reuters. Δεν είναι τυχαίος ο τίτλος που επέλεξε να βάλει στο ρεπορτάζ με τη διαρροή η συντηρητική εφημερίδα "Frankfurter Allgemeine": «Η λίστα των επιθυμιών του Βερολίνου για την Ελλάδα». Κι όχι η λίστα «των απαιτήσεων». Ίδωμεν.
Διαρροή προς το Reuters: Εφαρμόστε τις δεσμεύσεις της προηγούμενης κυβέρνησης
Αυτά στο επίσημο επίπεδο. Ανεπισήμως, οι τόνοι είναι πολύ πιο αιχμηροί. Για την ακρίβεια το Βερολίνο εμφανίζεται ανυποχώρητο, μέσω ενός... απόρρητου εγγράφου που δημοσιεύτηκε από το πρακτορείο Reuters και αποτελεί το προσχέδιο για τη σημερινή συνεδρίαση των συμβούλων των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης (EuroWorking Group).
Με δυο λόγια το έγγραφο αυτό λέει ότι η νέα κυβέρνηση της Ελλάδας πρέπει να πάρει πίσω τις υποσχέσεις της για τερματισμό της λιτότητας και να κάνει όλα όσα είχε συμφωνήσει με τους εταίρους η προηγούμενη κυβέρνηση. Κάτι που αρνείται κατηγορηματικά η ελληνική κυβέρνηση, κύκλοι της οποίας τονίζουν ότι «οι προτάσεις αυτές δεν πρόκειται να γίνουν αποδεκτές, καθώς προσκρούουν στην πρόσφατη εντολή του ελληνικού λαού και δεν βοηθούν στην αναπτυξιακή προοπτική της Ευρώπης».
Αθήνα και Βερολίνο σε πορεία σύγκρουσης; Μπορεί και όχι, καθώς η γραμμή μεταξύ κατά μέτωπο σύγκρουσης και σκληρής διαπραγμάτευσης, με κατάληξη έναν δύσκολο, πλην όμως αξιοπρεπή συμβιβασμό, είναι πολύ λεπτή. Ας δούμε, όμως, τι ακριβώς λέει η διαρροή στο Reuters:
«Το Eurogroup χρειάζεται μια σαφή και εμπροσθοβαρή δέσμευση από την Ελλάδα που θα διασφαλίζει την πλήρη εφαρμογή των βασικών μεταρρυθμιστικών μέτρων τα οποία είναι αναγκαία για να παραμείνει το πρόγραμμα σε τροχιά» σημειώνεται στο έγγραφο.
«Ο σκοπός είναι η διατήρηση της συμπεφωνημένης ατζέντας των μεταρρυθμίσεων, που καλύπτει σημαντικούς τομείς, όπως είναι η φορολογική διοίκηση, η φορολογία, η διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, οι ιδιωτικοποιήσεις, η δημόσια διοίκηση, η υγειονομική περίθαλψη, οι συντάξεις, η κοινωνική πρόνοια, η εκπαίδευση και η καταπολέμηση της διαφθοράς».
Επιπλέον το Βερολίνο επιμένει να μείνει η τρόικα στη θέση της, ενώ καλεί την Ελλάδα να δηλώσει ότι θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της όσον αφορά την αποπληρωμή του χρέους απέναντι στην ΕΚΤ, το ΔΝΤ και τον προσωρινό μηχανισμό στήριξης EFSF αλλά και τα διμερή δάνεια από τις χώρες της Ευρωζώνης που επεκτάθηκαν με το πρώτο πρόγραμμα διάσωσης. Και θέλει να μην αλλάξει ούτε κεραία στους δημοσιονομικούς στόχους, επιμένει δηλαδή στην επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων, 3% του ΑΕΠ για φέτος και 4,5% το 2016, και να κλείσει το κενό στον προϋπολογισμό του 2015.
Επιμένει επίσης να τηρήσει η Αθήνα τη συμφωνία για μείωση κατά 150.000 των δημοσίων υπαλλήλων, να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό που θα συνδέουν τις εισφορές με τις απολαβές, να διατηρήσει τον κατώτατο μισθό στο σημερινό επίπεδο, να συνεχίσει τις ιδιωτικοποιήσεις λιμανιών και ενεργειακών μονάδων.
Μάλιστα, στο έγγραφο επαναλαμβάνονται και τα θεσμικά αυτονόητα, ότι δηλαδή η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει επίσης να αποδεχτεί την ανεξαρτησία της Τράπεζας της Ελλάδος, του ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και των φορολογικών και στατιστικών αρχών. «Με βάση τα στοιχεία που περιγράφονται παραπάνω, είμαστε έτοιμοι να εντείνουμε τη συνεργασία μας με την Ελλάδα για να προωθήσουμε την ανάπτυξη και να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας. Χρειάζονται και μπορούν να γίνουν περισσότερα -σε διμερή βάση αλλά επίσης και εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου» υπογραμμίζεται στο κείμενο αυτό.
