Η επιστροφή της ιδέας της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, είτε ως μπαμπούλας (για λόγους τρομοκράτησης) είτε ως υπαρκτή απειλή, έρχεται σε μία ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή, περιπλέκοντας επικίνδυνα την ήδη φορτισμένη έλευση μιας πλήρους κλίμακας ποσοτικής χαλάρωσης στην Ευρωζώνη.
Μια ψηφοφορία στο Κοινοβούλιο, που είναι προγραμματισμένη να ξεκινήσει την επόμενη εβδομάδα, για την αντικατάσταση του Έλληνα Προέδρου ίσως πυροδοτήσει εθνικές εκλογές μέσα στην επόμενη χρονιά, τις οποίες έχει πολλές πιθανότητες να κερδίσει το κόμμα που τάσσεται κατά των προγραμμάτων διάσωσης, ο ΣΥΡΙΖΑ.
"Χύσαμε αίμα να βγάλουμε τη λέξη 'Grexit' από το στόμα των ξένων, και ο ΣΥΡΙΖΑ επαναφέρει τη λέξη στο στόμα τους" είπε την Πέμπτη ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, χρησιμοποιώντας ακόμη μία φορά τον πολύ φορτισμένο όρο της εξόδου της Ελλάδας από το πρότζεκτ του ευρώ.
Η όλη ιδέα, πολλώ δε μάλλον η επίκλησή της από τον πρωθυπουργό, πανικοβάλλει τις ελληνικές αγορές, που έχουν δει τις μετοχές να χάνουν περισσότερο από το ένα πέμπτο της αξίας τους σε τρεις ημέρες και ένα ρεκόρ μείωσης της αξίας των κρατικών ομολόγων πάνω από 9%. Υπάρχουν πολλοί λόγοι γι' αυτό, αν και πολλά έχουν αλλάξει από το πικ της ελληνικής κρίσης.
Ακόμη και πέρα από τις τεράστιες δυσκολίες της Ελλάδας, αν κερδίσει τις εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίες κατά πάσα πιθανότητα θα διεξαχθούν -αν χρειαστεί- τον Ιανουάριο ή νωρίς τον Φεβρουάριο, θα μπει σε διαδικασία διαπραγμάτευσης, αν όχι σύγκρουσης, με την τρόικα αναφορικά με τους όρους του προγράμματος.
Αυτό δεν σημαίνει, όσο και να το τραβήξουμε, πως θα καταλήξει με αλλαγές στο ευρώ, αλλά από τη φύση του ο όρος σημαίνει πως θα υπάρχει σύγκρουση με προβλέψιμα αποτελέσματα. Όπως και να το πάρει κανείς, η Ελλάδα, με το ένα τέταρτο του πληθυσμού της να είναι άνεργοι και να έχουν χάσει το ένα τέταρτο των εισοδημάτων τους, δεν μπορεί να σηκώσει το χρέος.
Αν και ο ΣΥΡΙΖΑ έχει απομακρυνθεί από τη θέση της εξόδου από το ευρώ, τον Μάιο ζητούσε διαγραφή σχεδόν του ενός τρίτου του χρέους και τον Σεπτέμβριο ζητούσε ελάφρυνση του χρέους από την Ευρωζώνη, ίσως αντικαθιστώντας το με νέα ομόλογα που θα συνδέονται με την ανάπτυξη του ΑΕΠ.
Πρώτον, σε όποια τέτοια διαπραγμάτευση, η απειλή της χρεοκοπίας ή της εξόδου από το ευρώ είναι τακτικές που θα χρησιμοποιηθούν. Αυτό θα έχει προβλέψιμα αποτελέσματα στις παγκόσμιες αγορές και δεν θα κάνει μόνο τα πράγματα δυσκολότερα για την Ελλάδα αλλά ίσως και να επηρεάσει αρνητικά και τα ομόλογα και άλλων αδύναμων χωρών της Ευρωζώνης.
Ποιος αναλαμβάνει τη ζημιά;
Αν, βέβαια, το χρέος της Ελλάδας ελαφρυνθεί με κάποιον τρόπο, αυτοί που το κατέχουν θα πρέπει να αποφασίσουν ποιος θα ζημιωθεί από την ελάφρυνση.
Κάντε ένα βήμα, πίσω και σκεφτείτε πώς διαμορφώνεται η κατάσταση για την ΕΚΤ. Αντιμετωπίζοντας μια πολύ πραγματική απειλή αποπληθωρισμού, η ΕΚΤ έκανε ότι μπορεί στην τελευταία της σύνοδο να επισημάνει πως "προτίθεται" να επεκτείνει τον ισολογισμό της σε 3 τρισ. ευρώ, και ότι "θα επανεκτιμήσει" τη νομισματική της πολιτική κατά το νέο έτος. Επιπλέον, παρά τις γερμανικές αντιρρήσεις -που έκαναν τον γύρο των ΜΜΕ- για τις οριστικές αγορές κρατικών ομολόγων, ο πρόεδρος της ΕΚΤ Mάριο Ντράγκι είπε ότι δεν απαιτείται «ομοφωνία» για να προχωρήσει στην ποσοτική χαλάρωση.
Ο Ντράγκι έκανε ό,τι μπορούσε την περασμένη Πέμπτη για να δικαιολογήσει την ποσοτική χαλάρωση και να δώσει στους παρατηρητές την εντύπωση πως πρόκειται να συμβεί. Όχι μόνο η ΕΚΤ χρησιμοποίησε τον όρο "προτίθεται" αντί για το "αναμένεται να συμβεί" που χρησιμοποιούσε νωρίτερα, αλλά και απέρριψε τις προβλέψεις για ανάπτυξη και πληθωρισμό.
"Νωρίς την ερχόμενη χρονιά το διοικητικό συμβούλιο θα επαναξιολογήσει το νομισματική τόνωση που έχει επιτευχθεί και τις προοπτικές για την εξέλιξη των τιμών" δήλωσε ο Ντράγκι στη συνέντευξη Τύπου. "Θα αξιολογήσουμε επίσης την εξέλιξη των τιμών του πετρελαίου".
Παρά τις αντιρρήσεις της Γερμανίας στην ποσοτική χαλάρωση, ο Ντράγκι υπονόησε πως θα συμβεί όπως και να 'χει.
"Χρειαζόμαστε ομοφωνία για να προχωρήσουμε στην ποσοτική χαλάρωση ή αρκεί και η πλειοψηφία; Νομίζω πως δεν χρειαζόμαστε ομοφωνία" είπε.
Μία από τις γερμανικές αντιρρήσεις για αυτόν τον τύπο της ποσοτικής χαλάρωσης είναι ότι σπάει την απαγόρευση άμεσης χρηματοδότησης κρατών - μελών από την ΕΚΤ.
Κάπου εδώ περιπλέκονται τα πράγματα. Για να πετύχει η Ελλάδα μια καλύτερη συμφωνία με την τρόικα, η ΕΚΤ θα πρέπει να υπογράψει κάποιου είδους ελάφρυνση του χρέους, είτε αυτό είναι μεγαλύτερο διάστημα αποπληρωμής είτε χαμηλότερο επιτόκιο. Αυτό σημαίνει πως η ΕΚΤ θα σηκώσει μέρος της ζημιάς. Ενώ ανοίγει και η κουβέντα για μια νέα κατηγορία άμεσης χρηματοδότησης, αν και πάλι είναι μάλλον ασαφές πώς αυτό συνιστά αναδιάρθρωση.
Με άλλα λόγια, αν η τρόικα κάνει κάτι για την Ελλάδα, οι αντίπαλοι της ποσοτικής χαλάρωσης θα αποκτήσουν περισσότερα βέλη για τη φαρέτρα τους.
Η πρώτη ψηφοφορία είναι την επόμενη εβδομάδα, αλλά δεν φαίνεται πως, θα ολοκληρωθεί μέχρι λίγο πριν το τέλος της χρονιάς. Η ΕΚΤ συναντιέται τον Ιανουάριο, πριν από τις όποιες εκλογές που θα μπορούσαν να λάβουν χώρα στην Ελλάδα.
Αν η ΕΚΤ θέλει να προχωρήσει με την ποσοτική χαλάρωση, ίσως να έχει νέους λόγους να επισπεύσει...
