Του Γκάρι Γιούνγκε
Είθισται, όταν ξεσπούν ταραχές μετά από μια ετυμηγορία όπως αυτή του Φέργκιουσον, αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία να κάνουν έκκληση για ηρεμία επικαλούμενοι μια υψηλότερη αρχή: το κράτος δικαίου. Χωρίς αυτό θα υπήρχε χάος, μόνο μέσω αυτού μπορεί να υπάρξει τάξη. Όπως είπε και ο πρόεδρος Ομπάμα τη Δευτέρα: «Είμαστε ένα έθνος που βασίζεται στο κράτος δικαίου, γι' αυτό πρέπει να δεχτούμε την απόφαση που πήραν οι ένορκοι".
Και, στην απουσία βασικής δικαιοσύνης, τέτοιοι νόμοι είναι κάτι παραπάνω από μια κωδικοποιημένη τυραννία. Όταν ένας άσπρος μπάτσος, ο Ντάρεν Γουίλσον, πυροβολεί και σκοτώνει έναν άοπλο μαύρο έφηβο, τον Μάικλ Μπράουν, και δεν παραπέμπεται σε δίκη, η αντίφαση είναι εκκωφαντική. Γιατί ένας κόσμος που δεν είναι μόνο νόμιμο να σε σκοτώσουν όταν περπατάς στον δρόμο, αλλά που μπορούν να το κάνουν στο όνομα του νόμου, είναι ένας κόσμος όπου κάποιοι νιώθουν πως δεν έχουν τίποτα να χάσουν. Και όπως είπε ο Τζέιμς Μπόλντγουιν, "Δεν υπάρχει τίποτα τόσο επικίνδυνο όσο ένας άνθρωπος που δεν έχει τίποτα να χάσει. Δεν χρειάζονται 10. Ένας αρκεί".
Το πρόβλημα είναι πως οι ΗΠΑ ήταν για πολύ περισσότερο κράτος αδίκου απ' ό,τι κράτος δικαίου. Eίναι μέσα από αυτό το χάσμα, ανάμεσα στον επίσημο ισχυρισμό για ένα αμερόληπτο νομικό σύστημα και στην πραγματικότητα της ενδημικής φυλετικής αδικίας που απέδρασε ο Γουίλσον, με τις φλόγες του Φέργκιουσον να τον καταδιώκουν. Γιατί ο Γουίλσον δεν αθωώθηκε. Οι ένορκοι αποφάσισαν πως δεν υπήρχε "ικανός λόγος για τη δίωξή του". Όπως επισημαίνει η ιστοσελίδα FiveThirtyEight, αυτό είναι πολύ σπάνιο. Το υπουργείο Δικαιοσύνης αποκαλύπτει ότι το 2010 προχώρησαν στη δίωξη 162.000 ομοσπονδιακών υποθέσεων και μόλις 11 δεν προχώρησαν από τους ενόρκους.
Το γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι, ωστόσο, περίμεναν μια τέτοια ετυμηγορία -το Φέργκιουσον ήταν ουσιαστικά υπό στρατιωτική κατοχή την περασμένη εβδομάδα, εν αναμονή των ταραχών που ήταν αναπόφευκτες όταν θα αθωονόταν ο Γουίλσον- δείχνει απλά πόσο απάτη ήταν η όλη διαδικασία.Υπάρχει μια κραυγαλέα εξαίρεση σε όλο αυτό: αστυνομικοί που εμπλέκονται σε πυροβολισμούς. Μια έρευνα από της Houston Chronicle αποκάλυψε πως δεν έχει απαγγελθεί κατηγορία από σώμα ενόρκων σε αξιωματικό της αστυνομίας του Χιούστον, στο Τέξας, από το 2004 και μεταξύ του 2008 και του 2012 οι ένορκοι στο Ντάλας έχουν παραπέμψει μόλις έναν αστυνομικό που εμπλεκόταν σε υπόθεση πυροβολισμού.
Οπότε, όταν πρόκειται για τη θανατηφόρα χρήση βίας, η αστυνομία όχι μόνο αποτελεί ειδική κατηγορία, αλλά προστατεύεται κιόλας. Σε αυτό το "κράτος δικαίου" εκείνοι που είναι επιφορτισμένοι με την επιβολή του νόμου προφανώς λειτουργούν πάνω από αυτόν, ενώ υπάρχει η δικαστική εξουσία όχι για να μεσολαβεί ανάμεσα στην αστυνομία και στον κόσμο, αλλά για να την προστατεύει από τον κόσμο.
Και χρησιμοποιούν αυτά τα προνόμια με μεγάλη προκατάληψη. Σύμφωνα με ανάλυση της ProPublica, τα μαύρα παιδιά έχουν 21 φορές περισσότερες πιθανότητες να σκοτωθούν από ό,τι οι λευκοί συνομήλικοί τους από πυροβολισμούς της αστυνομίας. Εάν τα λευκά παιδιά σκοτώνονταν από την αστυνομία με τον ίδιο ρυθμό, θα πέθαινε ένα την εβδομάδα.
Αυτές οι στατιστικές, μαζί με τις διαφορές στους αστυνομικούς ελέγχους στον δρόμο, τις φυλακίσεις, τις καταδίκες και τις εκτελέσεις, βάζουν την αστυνομική εξουσία και τη ζωή των μαύρων στα δύο αντίθετα άκρα ενός αξιακού συστήματος που είναι και ηθικά αστήρικτο αλλά και τελικά, μη βιώσιμο κοινωνικά. Η εικόνα στα παράθυρα, με τον πρώτο μαύρο πρόεδρο να κάνει έκκληση για ηρεμία από τη μία και την αποξενωμένη μαύρη νεολαία από την άλλη να καίει και να κάνει πλιάτσικα -δείχνει τα όρια της επιτυχίας στη μεταπολιτικών δικαιωμάτων εποχή. Οι φυλετικές ανισότητες εμφανίζονται τόσο ασύστολα και αρνούνται πως η χώρα κινδυνεύει να καταρρεύσει κάτω από το βάρος της ιστορίας της, ενώ διατυμπανίζει ταυτόχρονα τα επιτεύγματά της για το πώς τις υπερνικά.
Οπότε, εκείνοι που παρερμηνεύουν την ετυμηγορία ως μεμονωμένο περιστατικό είναι καταδικασμένοι να παρερμηνεύουν ό,τι απορρέει από αυτή: από τις ταραχές, τις δικαιολογίες, τις διαψεύσεις, τις εκλογικεύσεις μέχρι τις εκκλήσεις για ηρεμία. Ό,τι γίνεται δεν γίνεται για έναν έφηβο, έναν αστυνομικό, μια ετυμηγορία.
Την Κυριακή ήταν ένας 12χρονος μαύρος, Ταμίρ Ράις, που πυροβολήθηκε στο κεφάλι από αστυνομικό σε παιδική χαρά στο Κλίβελαντ ενώ κρατούσε το πιστολάκι του. Πριν τρεις μέρες, ο 28χρονος Ακάι Γκουρλέι σκοτώθηκε στα σκαλιά του σπιτιού του στο Μπρούκλιν. Γείτονας κάλεσε αστυνομία, δεν είχε καταλάβει πως τον σκότωσε αστυνομικός. Η αστυνομία απολογήθηκε, μιλώντας για πυροβολισμό "κατά λάθος". Μόνο στο Σεντ Λούις δύο νεαροί μαύροι έχουν πυροβοληθεί μετά τον Μπράουν.
Ούτε γίνεται για λόγους ηθικής, όπου ένα καλό μαύρο παιδί σκοτώνεται από έναν κακό λευκό μπάτσο. Η έμφυτη φύση της αδικίας δεν ήταν συστηματική (ο Γουίλσον δεν είχε πυροβολήσει ποτέ πριν), αλλά συστημική. Λειτουργεί σε έναν οργανισμό όπου σπάνια αστυνομικοί τιμωρούνται για τη δολοφονία μαύρων νέων και σε μια κουλτούρα όπου ένοπλοι λευκοί μπορούν να επικαλεστούν φόβο απέναντι σε άοπλους μαύρους ως άμυνα. Φόβος τόσο έντονος, που πρέπει να πυροβολήσουν. Πρέπει. Λες και δεν υπάρχει εναλλακτική. «Είχε έντονα επιθετικό πρόσωπο», είπε ο Γουίλσον στους ενόρκους. «Ήταν σαν δαίμονας, τόσο θυμωμένα κοιτούσε".
"Ένα σύστημα δεν απογοητεύει εκείνους τους οποίους δεν στοχεύει να προστατεύει" έγραψε ο μαύρος διανοούμενος Γουέμπ Ντιμπουά. Η ετυμηγορία επιβεβαίωσε τις προσδοκίες πολλών Αφροαμερικανών. Ο νόμος μίλησε, η Δικαιοσύνη μένει να κάνει την φωνή της να ακουστεί.
