Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Τη στασιμότητα στην οικονομία της Ευρωζώνης φοβούνται όλο και περισσότερο αναλυτές και πολιτικοί, με τους οικονομολόγους που συνήθως ρωτάει το Reuters να εκτιμούν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης στο σύνολο των «18» μετά βίας ξεπέρασε το μηδέν το τρίτο τρίμηνο του 2014 και κινείται στο 0,1%. Βέβαια, τα αληθινά στοιχεία θα τα δώσει την Παρασκευή η Eurostat, αλλά η απαισιοδοξία των οικονομολόγων συνάδει και με τις προβλέψεις της Κομισιόν, του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την Ευρώπη, που συνεχώς διορθώνονται προς τα κάτω. Μάλιστα, από τις μεγάλες χώρες της Ευρωζώνης μόνο η Ισπανία μπορεί να παρουσιάσει έναν έστω αναιμικό ρυθμό ανάπτυξης, της τάξης του 0,5%, την ώρα που Γερμανία και Γαλλία παλεύουν με το 0,1% και η Ιταλία παραμένει σε οριακή ύφεση.
Αλλά και ο οίκος αξιολόγησης Moody's βλέπει να μην παίρνει μπρος η ευρωπαϊκή οικονομία ούτε το 2015, προβλέποντας ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της Ευρωζώνης του χρόνου δεν θα φτάσει το 1%. Ο αμερικανικός οίκος στηρίζει τις προβλέψεις του στην αργή εξέλιξη των μεταρρυθμίσεων στη γηραιά ήπειρο, αλλά και στην επιβράδυνση του παγκόσμιου εμπορίου. Και εκτιμά ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ουκρανία, αλλά και η σταδιακή επιβράδυνση της οικονομίας στην Κίνα θα έχουν ως αποτέλεσμα στην καλύτερη περίπτωση να μην αυξηθούν -εάν δεν υποχωρήσουν περαιτέρω- οι επενδύσεις στην Ευρωζώνη. Άλλωστε οι επενδυτές φαίνεται να ποντάρουν στις χώρες που αναμένεται να διατηρήσουν ισχυρή ανάπτυξη και τα δύο επόμενα χρόνια, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία και την Ινδία.
Η Λαγκάρντ και το χρέος
Μέσα σε αυτό το οικονομικό κλίμα εκπλήσσει λιγότερο η «βόμβα» που έριξε το Σαββατοκύριακο από το Παρίσι η διευθύντρια του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ, αμφισβητώντας ευθέως έναν από τους βασικούς ιδρυτικούς κανόνες της Ευρωζώνης: «Ενδεχομένως να ήταν καλό, κάποιοι από αυτούς τους κανόνες (σ.σ.: του Μάαστριχ), κυρίως το όριο του 60% του ΑΕΠ για το χρέος, να ξανασυζητηθούν και να διορθωθούν, λαμβάνοντας υπόψη πόσο έχουν αλλάξει οι συνθήκες και πόσο έχει αυξηθεί με τα χρόνια το δημόσιο χρέος των κρατών - μελών», είπε η Λαγκάρντ, μιλώντας σε ένα ακροατήριο κυρίως κεντρικών τραπεζιτών.
Σύμφωνα με τη διευθύντρια του ΔΝΤ, το όριο του 60% «έχει πάψει να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα» - και έχει δίκιο. Το μέσο δημόσιο χρέος στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει φτάσει το 88% του ΑΕΠ, ενώ στις χώρες της Ευρωζώνης σχεδόν στο 95%. Μόλις 5 από τα 18 μέλη της Ευρωζώνης τηρούν αυτή τη στιγμή το όριο του χρέους - και σ' αυτά δεν συμπεριλαμβάνεται ούτε η «αυστηρή» Γερμανία, που το χρέος της φτάνει το 74% του ΑΕΠ.
Στο συμπόσιο του Παρισιού σχεδόν κανείς δεν σχολίασε την πρόταση της Λαγκάρντ για διόρθωση του ορίου -προς τα πάνω, εννοείται- από την επόμενη μέρα όμως βγήκαν οι «σκληρότεροι» των Γερμανών στα κεραμίδια να υπερασπιστούν τη... νομιμότητα. Ο εκ των συμβούλων της γερμανικής κυβέρνησης, διευθυντής του Ινστιτούτου για την Οικονομική Έρευνα (DIW) Μαρσέλ Φράτσερ, χαρακτήρισε την πρόταση «δηλητήριο» για την εμπιστοσύνη στην Ευρωζώνη, ενώ ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Ifo Χανς Βέρνερ Ζιν κατηγόρησε ουσιαστικά τη Λαγκάρντ ότι θέλει περισσότερα χρέη.
Αντίθετα, ακόμη κι ο επικριτής της υπερχρέωσης και αιώνιος οικονομικός σύμβουλος του ΔΝΤ Κένεθ Ρόγκοφ το τελευταίο διάστημα προτείνει να επιτραπεί τουλάχιστον στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας να αυξήσουν τα χρέη τους, αντί να προσπαθήσουν να τα μειώσουν με σφιχτή δημοσιονομική πολιτική, που θα επηρεάσει ακόμη πιο αρνητικά την ανάπτυξη.
Τελειώνετε ή φέρτε πίσω τα 11 δισ.
Η «βόμβα» της Λαγκάρντ δεν αναμένεται να έχει άμεση επίπτωση στους κανόνες της Ευρωζώνης. Άλλωστε, ακόμη κι αν η πρότασή της αρέσει σε πολλούς, κάθε αλλαγή στην Ευρώπη χρειάζεται πολύ χρόνο και συχνά απαιτεί ομοφωνία. Ειδικά για την Ελλάδα, το χρέος της οποίας είναι πολύ μεγαλύτερο του σημερινού μέσου όρου -σχεδόν 175% του ΑΕΠ-, η συζήτηση αυτή έχει μόνο μακροπρόθεσμο νόημα. Αυτή τη στιγμή το μείζον για την Αθήνα είναι να έρθει σε συμφωνία με την τρόικα, ώστε να ολοκληρωθεί «επιτυχώς» η αξιολόγηση του προγράμματος για να προετοιμαστεί εγκαίρως η επόμενη μέρα. Σ' αυτή την κατεύθυνση πιέζουν οι εταίροι, με πιο πρόσφατες τις δηλώσεις του θησαυροφύλακα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης, ESM, Κλάους Ρέγκλινγκ, στον «Πολίτη» της Κύπρου: «Αν όχι στο επόμενο Eurogroup της 8ης Δεκεμβρίου, οπωσδήποτε μέχρι το τέλος του χρόνου θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία» είπε και προειδοποίησε ότι στην αντίθεση περίπτωση θα πρέπει να επιστραφούν τα αδιάθετα κεφάλαια από το «μαξιλάρι» των τραπεζών, ενώ δεν θα εκταμιευτεί και η δόση των 1,8 δισεκατομμυρίων ευρώ που εκκρεμεί από πέρσι το καλοκαίρι.
Οι εταίροι θέλουν να υποδεχτούν την επόμενη χρονιά -όταν επισήμως θα έχει λήξει το υφιστάμενο Μνημόνιο- με έτοιμη μια συμφωνία για την προληπτική γραμμή πίστωσης υπό όρους και προϋποθέσεις και με εποπτεία.
