Σαφής σύγκρουση συμφερόντων προκύπτει για τον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ που ως νέος πρόεδρος της Κομισιόν καλείται να διερευνήσει την υπόθεση μαζικής φοροδιαφυγής πολυεθνικών επιχειρήσεων χάρη σε μυστικές συμφωνίες τις οποίες είχαν συνάψει με την κυβέρνηση του Λουξεμβούργου όσο επικεφαλής της ήταν ο ίδιος.
Ο Γιούνκερ ενδέχεται πολύ σύντομα να βρεθεί στην παράδοξη θέση να επιβάλει κυρώσεις σε βάρος της χώρας του για τις ατασθαλίες της δικής του κυβέρνησης, καθώς η Κομισιόν εμφανίζεται έτοιμη να κινηθεί εναντίον του Λουξεμβούργου για τις φορολογικές του πρακτικές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αρχίσει από το περσινό καλοκαίρι έρευνα για να εξεταστεί εάν το Λουξεμβούργο είχε ευνοήσει μεγάλες επιχειρήσεις μέσω της πρακτικής των "μεταμφιεσμένων επιδοτήσεων" (tax ruling). Η έρευνα βρίσκεται πλέον στα χέρια της Ευρωπαίας επιτρόπου αρμόδιας για την Ανταγωνιστικότητα Μαργκρέτε Βεστάγκερ, η οποία διαδέχθηκε τον Χοακίν Αλμούνια.
Μεγάλα διεθνή μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν την Πέμπτη στοιχεία για την ύπαρξη μυστικών φορολογικών συμφωνιών ανάμεσα στο Λουξεμβούργο και 340 πολυεθνικές εταιρείες, με στόχο την ελαχιστοποίηση των φόρων τους, με βάση έγγραφα που έχει στην κατοχή της η Διεθνής Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ).
"Αν υπάρξει δυσμενής απόφαση, το Λουξεμβούργο θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη και να προχωρήσει στις αναγκαίες ενέργειες για να επανορθώσει" δήλωσε χθες ο Μαργαρίτης Σχινάς, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπό τον Γιούνκερ, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου από το 1995 έως το 2013.
Επικριτικός εμφανίστηκε και ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, που δήλωσε πως το Λουξεμβούργο έχει ακόμη "πολλά να κάνει" για να βελτιώσει τις φορολογικές πρακτικές του. Ο Σόιμπλε παρουσίασε χθες στους Γερμανούς βουλευτές μια συμφωνία με στόχο να εγκαθιδρυθεί ώς το 2017-2018 η αυτόματη ανταλλαγή οικονομικών πληροφοριών σε περισσότερες από 80 χώρες.
Το Λουξεμβούργο περιλαμβάνεται σε μια ομάδα περίπου 50 χωρών οι οποίες έχουν δεσμευθεί γραπτώς να θέσουν σε ισχύ μέτρα που θα περιορίζουν το τραπεζικό απόρρητο. Στη χθεσινή ομιλία του στο γερμανικό Κοινοβούλιο, ο Σόιμπλε τόνισε ότι δεν είναι "μόνο η φορολογική απάτη, υπάρχει επίσης η εκμετάλλευση νόμιμων διατάξεων για να διαφύγει κανείς από τη φορολόγηση και αυτό είναι το επόμενο στάδιο".
Η υπερασπιστική γραμμή του Λουξεμβούργου φαίνεται να βασίζεται ακριβώς σε αυτή τη νομιμότητα. Ο πρωθυπουργός της χώρας Ζαβιέ Μπετέλ δήλωσε ότι οι φορολογικές πρακτικές του Δουκάτου είναι απόλυτα σύμφωνες με το διεθνές δίκαιο, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Πιέρ Γκρανμενιά ανέφερε ότι η πρακτική του tax ruling "δεν αποτελεί ιδιαιτερότητα του Λουξεμβούργου".
Η πρακτική του tax ruling είναι νόμιμη και επιτρέπει σε μία εταιρεία να μάθει εκ των προτέρων ποια θα είναι η φορολογική της μεταχείριση από τις φορολογικές αρχές μίας χώρας και να λάβει συγκεκριμένες νομικές εγγυήσεις. Αυτό επηρεάζει τον καταμερισμό των φορολογητέων κερδών της πολυεθνικής μεταξύ των θυγατρικών της που βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες, γεγονός που της επιτρέπει να μειώσει τις φορολογικές της επιβαρύνσεις.
Σύμφωνα με την έρευνα της Διεθνούς Σύμπραξης Ερευνητών Δημοσιογράφων, το Λουξεμβούργο κατέληξε σε μυστικές συμφωνίες με 340 πολυεθνικές εταιρείες με στόχο την ελαχιστοποίηση των φόρων τους. Οι συμφωνίες αυτές συνομολογήθηκαν ανάμεσα στο 2002 και το 2010, χρόνια δηλαδή πρωθυπουργίας του Γιούνκερ.
Οι συμφωνίες αντιπροσωπεύουν ποσά δισεκατομμυρίων ευρώ σε διαφυγόντα φορολογικά έσοδα για τις χώρες όπου οι εταιρείες αυτές δραστηριοποιούνται και καταγράφουν κέρδη. Κολοσσιαίες επιχειρήσεις όπως η Pepsi, η ΙΚΕΑ, η FedEx, η Apple, η Amazon, η Credit Agricole, η Burberry, η Procter & Gamble, η JP Morgan και η Deutsche Bank "βασίζονται στο Λουξεμβούργο και στο χαλαρό φορολογικό ρυθμιστικό του πλαίσιο, για να μεταφέρουν εκεί κέρδη ώστε να μη φορολογηθούν παρά σε πολύ μικρή κλίμακα", όπως έγραψε χαρακτηριστικά η Le Monde.
