Του Γιώργου Βαρεμένου
Η Ελλάδα δεν είναι χώρα ανάδελφη. Τουλάχιστον ως προς τους δείκτες της ανεργίας (30% ο γενικός και πάνω από 60% στους νέους) βρίσκει το ταίρι της στη Βοσνία. Μια χώρα από τις πιο φτωχές στην Ευρώπη, που δεν ανήκει στην Ένωση, που έχει δικό της νόμισμα με ισοτιμία 2 προς 1 με το ευρώ και που βγήκε από έναν καταστρεπτικό εμφύλιο πριν από μόλις 19 χρόνια. Μια χώρα που έχει χάσει το χαμόγελό της, καθώς οι 100.000 νεκροί εκείνου του πολέμου αντιστοιχούν σχεδόν σε κάθε οικογένεια. Την ίδια στιγμή, βυθίζεται σ' ένα τέλμα προβλημάτων, στην κορυφή των οποίων βρίσκεται η απίστευτη ευρεσιτεχνία της αμερικανικής προέλευσης συμφωνίας του Ντέιτον, η οποία, προκειμένου να σταματήσει ο πόλεμος με τους γνωστούς όρους, δημιούργησε ένα κράτος - τέρας, που δεν είναι δυνατόν να λειτουργήσει.
Τρεις λαοί και δύο οντότητες, η Μουσουλμανοκροατική Φεντεράτσια και η Σερβική Δημοκρατία, συναποτελούν το προαναφερθέν κράτος - υβρίδιο. Με τη σειρά της, η Μουσουλμανοκροατική Ομοσπονδία διαιρείται σε 10 καντόνια, έξω από τα όρια του καθενός διάφορες υπηρεσίες (π.χ. η Τροχαία) δεν έχουν αρμοδιότητα. And on top of that, όπως θα έλεγε η κ. Ολμπράϊτ, το τριμελές προεδρείο: Βοσνιομουσουλμάνος, Σέρβος και Κροάτης, που εναλλάσσονται ανά οκτάμηνο στην προεδρία και που πρέπει να ομονοούν, πράγμα που στις μεγάλες αποφάσεις δεν γίνεται. Μύλος! Η δε πρωτοτυπία των πρωτοτυπιών είναι η εξής: Στις εκλογές της περασμένης Κυριακής, οι κάτοικοι του Μπρίτσκο έπρεπε να δηλώσουν οι ίδιοι για ποια από τις τρεις εθνότητες ήθελαν να ψηφίσουν. Από τους 30.000 εγγεγραμμένους το είχαν πράξει οι 2.000...
Στις εκλογές, λοιπόν, οι δύσμοιροι ψηφοφόροι εκλήθησαν να ψηφίσουν τους επικεφαλής της κάθε εθνότητας στο τριμελές προεδρείο και τα επιμέρους Κοινοβούλια, από τα οποία θα προκύψουν περίπου 190 στο σύνολό τους υπουργοί για 3,4 εκατ. ψηφοφόρους! Τι σημαίνει, εκτός των άλλων, αυτό; Ότι τόσοι πολλοί θα πάρουν μέρος στον γκρίζο χορό μιας απίστευτης διαφθοράς που έχει πάρει εγκληματικές διαστάσεις, χωρίς να κάνει διάκριση μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, και που διαποτίζει τα κύτταρα της κοινωνίας σε βαθμό που δεν αποκλείεται να εμφανισθεί ο εγχώριος Πάγκαλος για να δηλώσει "Μαζί τα φάγαμε"!
Του κάθε κυρίου Πάγκαλου, βεβαίως, προηγείται ο Προκρούστης του ΔΝΤ, όπως έγινε και στη Βοσνία, μια χώρα με ΑΕΠ 14 δισ., που πήρε δάνειο και είδε κάποια δόση να παγώνει λόγω διαφθοράς, όπως ακριβώς πάγωσε και η σχέση σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση για τον ίδιο λόγο. Κάτι σαν την παγωνιά του βοσνιακού χειμώνα, που κάνει το Σαράγιεβο και τις άλλες πόλεις να πνίγονται σ' ένα νέφος καπνού από τα τζάκια. Δεν ξέρω αν σας θυμίζει τίποτα αυτό...
Τον περασμένο Φεβρουάριο, ξέσπασαν διαδηλώσεις που ξεκίνησαν από την Τούζλα και στο Σαράγιεβο οι διαμαρτυρόμενοι έφθασαν ως την πύλη του Προεδρικού Μεγάρου, το οποίο προσπάθησαν να πυρπολήσουν. Το κίνημα ξεκίνησε μετά την ιδιωτικοποίηση μιας μονάδας, ο νέος ιδιοκτήτης της οποίας αρνήθηκε να προσλάβει τους παλιούς, αλλά θέλησε νέους μέσα από το γνωστό αλισβερίσι της διαφθοράς. Το σύνθημα ήταν «Δεν είμαι μουσουλμάνος, δεν είμαι Σέρβος, δεν είμαι Κροάτης, είμαι άνεργος!». Ως αντίδοτο, η κυβέρνηση παρουσίασε τη δημιουργία θέσεων εργασίας μέσα από το άνοιγμα του γνωστού καταστήματος Zara. Και η απάντηση ήταν «Είμαστε Σαράγιεβο, όχι Zαράγιεβο!».
Δυστυχώς, από το κίνημα αυτό δεν στάθηκε δυνατό να προκύψει ένα κόμμα που θα έμπαινε σφήνα στο σάπιο σύστημα και θα διεκδικούσε την πολυπόθητη αλλαγή. Ό,τι μεμονωμένο συγκροτήθηκε δεν ήταν ικανό να σπάσει το όριο - φράγμα του 3%, ενώ στελέχη διαχύθηκαν σε υπάρχοντες σχηματισμούς. Αποτέλεσμα; Την τελευταία μέρα πριν τις εκλογές, πάνω από το 30% να μην ξέρει τι θα ψηφίσει και να ψάχνει τον λιγότερο διεφθαρμένο. Μέσα σ' αυτό το κλίμα, οι επαγγελματίες της πολιτικής κινήθηκαν σε γνώριμα νερά, αγοράζοντας θέσεις σε εφορευτικές επιτροπές και διεκδικώντας από το 50% εκείνους που μέσες άκρες ήξεραν να αναζητήσουν ένα κομμάτι από το γνωστό παζλ. Όλα αυτά, μέσα στο κατά τα άλλα κουλ Σαράγιεβο, με ήσυχες συγκεντρώσεις και πανό ή πλακάτ με τις φυσιογνωμίες των υποψηφίων. Τελικά, οι νικητές, όπως ο γιος του πρώτου μουσουλμάνου ηγέτη Ιζεμπέκοβιτς, φέρουν μια εθνικιστική ταυτότητα, την οποία ίσως κάποιοι αναζητούν ως ομπρέλα όταν σύννεφα μαζεύονται στον ορίζοντα.
Οι λαοί αυτοί, που ζούσαν αρμονικά και ξύπνησαν μια μέρα σ' ένα πλαίσιο αλληλοσφαγής εκατέρωθεν του ποταμού στο πολιορκημένο Σαράγιεβο, έχουν βγάλει ορισμένα συμπεράσματα, όπως έδειξε η εξέγερση του περασμένου Φεβρουαρίου, αλλά μια ερμηνεία του αποτελέσματος δεν φαίνεται να το επιβεβαιώνει. Οι αποκεντρωτικές αποσχιστικές τάσεις υπάρχουν και από μια άλλη οδό αναδεικνύουν το λειτουργικό αδιέξοδο του Ντέιτον. Το Σύνταγμα πρέπει να αλλάξει και αυτό πρέπει να γίνει μ' έναν τρόπο που θα παραπέμπει σ' ένα ειρηνικό και καλύτερο μέλλον και όχι σ' ένα εφιαλτικό παρελθόν.
