Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Την ώρα που στην Αθήνα η κυβέρνηση ασχολείται με το ποιος συμμετέχει στις… εξετάσεις της τρόικας, ελπίζοντας σε έναν καλό βαθμό στο μάθημα της υλοποίησης της πολιτικής λιτότητας, δύο μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης, η Γαλλία και η Ιταλία, παραδέχονται τη δική τους χαμηλή βαθμολόγηση προκαλώντας αγωνία και εκνευρισμό στον καθηγητή της δημοσιονομικής ορθοδοξίας, στο Βερολίνο.
Τον εκνευρισμό τον προκαλεί το Παρίσι, με την απόφασή του να αναβάλει για το 2017 την τήρηση του Συμφώνου Σταθερότητας. Την αγωνία την προκαλεί η Ρώμη, με την παραδοχή της ιταλικής κυβέρνησης ότι αντί ανάκαμψης η χώρα θα βιώσει και φέτος ύφεση.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Εδώ και καιρό η γαλλική κυβέρνηση έλεγε ότι δεν μπορεί να πιάσει ούτε το 2015 τον στόχο της μείωσης του δημοσίου ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ. Χθες βγήκε και επίσημα να ανακοινώσει ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε επιπλέον περικοπές των δαπανών, αλλά θα μειώσει «σταδιακά» το έλλειμμα στο όριο που επιβάλλει το Μάαστριχ το 2017. «Δεν θα απαιτήσουμε πρόσθετες προσπάθειες από τους Γάλλους» δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Μισέλ Σαπέν. «Αρνούμαστε τη λιτότητα, θα προσαρμόσουμε τον ρυθμό μείωσης του ελλείμματος στις ανάγκες της γαλλικής οικονομίας».
Πριν προλάβει να ολοκληρώσει τη δήλωσή του, άρχισαν οι πρώτες γκρίνιες από το Βερολίνο: «Είναι απαραίτητη μια ειλικρινής δημοσιονομική πολιτική» έσπευσε να δηλώσει από το βήμα μιας οικονομικής ημερίδας η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, χωρίς να κατονομάσει το Παρίσι. «Διαρκής και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη μπορεί να υπάρξει μόνο στη βάση των ισορροπημένων δημοσιονομικών» πρόσθεσε για να προειδοποιήσει στη συνέχεια τους Γάλλους ότι «παίζεται» η αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης όταν δεν τηρούνται οι κανόνες. «Είναι ευθύνη της κάθε χώρας να κάνει τα μαθήματά της για να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της» κατέληξε.
Σε χρόνο ρεκόρ ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών απάντησε -επίσης εμμέσως- στη Μέρκελ υπερασπιζόμενος την απόφαση της κυβέρνησής του: «Δεν αλλάζουμε πολιτική, δεν απαρνιόμαστε τους στόχους. Απλώς προσαρμόζουμε τον ρυθμό υλοποίησης στην οικονομική πραγματικότητα, την αδύναμη ανάπτυξη και τον πολύ χαμηλό πληθωρισμό» είπε.
Σύμφωνα με το σχέδιο του προϋπολογισμού για το 2015, ο νέος δανεισμός θα είναι της τάξης του 4,3% από 4,4% φέτος, ενώ το 2016 θα μειωθεί στο 3,8%. Μόνο το 2017 θα πέσει στο 2,8% ικανοποιώντας τους όρους του Μάαστριχ. Παραδόξως το λογιστήριο του κράτους στη Γαλλία θεωρεί κι αυτές τις προβλέψεις της κυβέρνησης «υπερβολικά αισιόδοξες», αν και ρεαλιστικότερες από τις αρχικές, που έβλεπαν το έλλειμμα να μειώνεται ταχύτερα.
Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι πώς θα αντιδράσει η Κομισιόν στη νέα παραβίαση των κανόνων από τη Γαλλία. Ο νέος πρόεδρός της Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, που θα κληθεί να χειριστεί αυτή την «καυτή πατάτα», θα πρέπει ουσιαστικά να προχωρήσει σε τετραγωνισμό του κύκλου: αφενός να «μαλώσει» τους Γάλλους, για να μην λένε οι μικρότεροι παραβάτες ότι οι Βρυξέλλες έχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά, αφετέρου να μην τους πιέσει υπερβολικά, αφού, εάν μια νέα δόση λιτότητας τσακίσει τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, αυτό θα έχει αρνητικές επιπτώσεις και στις υπόλοιπες χώρες.
Στην ύφεση η Ιταλία
Το βέβαιο είναι, πάντως, ότι στη διελκυστίνδα με Βρυξέλλες και Βερολίνο, το Παρίσι θα έχει την κατανόηση της Ρώμης, που φοβάται κάθε περαιτέρω μείωση των δημοσίων επενδύσεων. Και με το δίκιο της, αφού, όπως παραδέχτηκε χθες ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών, Πιερ Κάρλο Παντοάν, το ΑΕΠ της χώρας θα συρρικνωθεί κατά 0,3% το 2014.
Τίποτε δεν έχει απομείνει από την αρχική αισιοδοξία της κυβέρνησης Ρέντζι, η οποία εκτιμούσε τον Απρίλιο ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της Ιταλίας για το τρέχον έτος θα ήταν θετικός και δη 0,8%. Και για το 2015 η ιταλική κυβέρνηση διορθώνει προς τα κάτω την εκτίμησή της για την ανάπτυξη, από το 1,3% στο 0,6%. Κι αυτό διότι το πρώτο εξάμηνο του 2014 η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης διολίσθησε και πάλι στην ύφεση, για τρίτη φορά μέσα σε έξι χρόνια. Παρά τις προσπάθειες του Ματέο Ρέντζι να την αναθερμάνει μέσω μεταρρυθμίσεων.
Βέβαια, στο σχέδιο προϋπολογισμού της Ιταλίας για το 2015 δεν προβλέπεται παραβίαση των όρων του Συμφώνου Σταθερότητας για το έλλειμμα, αλλά αυτό θα είναι πολύ μεγαλύτερο από τον αρχικό στόχο. Αντί 1,8% του ΑΕΠ αναμένεται να φτάσει στο οριακό 2,9%. Με αποτέλεσμα να καθυστερήσει και η Ιταλία να πιάσει τον επόμενο στόχο, αυτόν του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, που είχε δεσμευτεί να το κάνει το 2017.
Αγκομαχάει η ευρωπαϊκή βιομηχανία
Η Γαλλία και η Ιταλία δεν είναι μόνες τους στη μιζέρια. Οριακές είναι οι προοπτικές ανάπτυξης του συνόλου της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, πρωτίστως εξαιτίας της αδυναμίας της γερμανικής βιομηχανίας, η οποία μέχρι τώρα ανέβαζε τον μέσο όρο σε θετικό έδαφος. Σύμφωνα με τον σχετικό δείκτη του ινστιτούτου Markit, που μετράει τις προσδοκίες για βιομηχανικές παραγγελίες, «το μέλλον διαγράφεται ανησυχητικό». Αφενός διότι στη Γερμανία μειώθηκαν οι παραγγελίες για πρώτη φορά μετά από 15 μήνες, αφετέρου διότι πέφτουν οι τιμές των προϊόντων, πιεσμένες από τον φόβο του αποπληθωρισμού. Κερασάκι στην τούρτα είναι και οι ευρωπαϊκές κυρώσεις εις βάρος της Ρωσίας, που έχουν αρχίσει να έχουν πρώτες επιπτώσεις κυρίως στη γερμανική οικονομία.
Πάντως, ο διευθυντής της Markit, Κρις Γουίλιαμσον, θεωρεί ότι πλάι στην αναιμική ανάπτυξη «δηλητήριο» για την οικονομία είναι οι αποπληθωριστικές πιέσεις. Και περιμένει κι αυτός με αγωνία - όπως άλλωστε και οι ελληνικές τράπεζες- τη σημερινή συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Σήμερα κληρώνει για τις ελληνικές τράπεζες
Θεωρητικά, σήμερα, ο Μάριο Ντράγκι θα αποκαλύψει με λεπτομέρειες πώς σκοπεύει η ΕΚΤ να στηρίξει την αναθέρμανση της οικονομίας, πώς δηλαδή θα λειτουργήσει το πρόγραμμα αγοράς ενυπόθηκων τίτλων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσίευσαν προχθές οι Financial Times - και εκτιμάται ότι στόχο είχαν να προετοιμάσουν το έδαφος- η ΕΚΤ αναμένεται να χαλαρώσει τους κανόνες για το τι μπορεί να αγοράσει, ώστε να μπορέσουν και οι ελληνικές και κυπριακές τράπεζες να πουλήσουν ενυπόθηκους τίτλους σχετικά χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης. Και με τη σειρά τους να καταφέρουν να ανοίξουν τις στρόφιγγες του δανεισμού για την πραγματική οικονομία. Μέχρι το απόγευμα θα ξέρουμε...
