Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δείχνει πόσο έχουν σκοτεινιάσει οι προοπτικές ανάκαμψης της οικονομίας της Ευρωζώνης. Πριν από αυτό το καλοκαίρι ήταν ζωντανές ακόμη οι ελπίδες ότι θα επιταχυνθεί η αργή και βασανιστική ανάκαμψη στην Ευρώπη. Τώρα, φαίνεται ότι αυτές έσβησαν -κυρίως λόγω της τεταμένης γεωπολιτικής κατάστασης, αλλά και επειδή τα οικονομικά προβλήματα της Ευρώπης δεν έχουν ακόμη επιλυθεί.
Η ΕΚΤ θέλει να εμποδίσει ένα νέο κύμα γενικευμένης ύφεσης. Κάτι τέτοιο θα έπληττε πλέον τα θεμέλια της νομισματικής ένωσης και θα ενίσχυε ακόμη περισσότερο τις ριζοσπαστικές δυνάμεις στην Ευρώπη. Γι' αυτό και ήταν σωστός ο τρόπος που αντέδρασε την Πέμπτη ο διοικητής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, ειδικά εάν λάβει κανείς υπόψη ότι τα επίπεδα του πληθωρισμού είναι εδώ και μήνες πολύ χαμηλότερα από τον στόχο που βάζει η ευρωτράπεζα.
Ας είμαστε ειλικρινείς: Τα επιτόκια του ευρώ ήταν ήδη σε πολύ χαμηλά επίπεδα και η περαιτέρω μείωσή τους δεν πρόκειται να πυροδοτήσει κύμα επενδύσεων. Το ίδιο ισχύει και για την απόφαση της ΕΚΤ να ξεκινήσει πρόγραμμα αγοράς ενυπόθηκων τίτλων. Αν το συγκρίνει κανείς με την αντίστοιχη διεθνή πρακτική, το πρόγραμμα είναι μάλλον ταπεινό. Η αμερικανική και η βρετανική κεντρική τράπεζα έχουν ήδη υλοποιήσει πολύ πιο φιλόδοξα προγράμματα αγοράς τίτλων. Αλλά αυτό ήταν εφικτό διότι στις ΗΠΑ και τη Βρετανία οι κεντρικές τράπεζες αγοράζουν μαζικά και κρατικά ομόλογα. Η ΕΚΤ δεν τολμάει να το κάνει -φοβούμενη την κριτική από τη Γερμανία.
Γι' αυτό και ο Ντράγκι πετά πάλι το μπαλάκι στο γήπεδο της πολιτικής, όπου και ανήκει. Οι κεντρικοί τραπεζίτες έχουν φτάσει στα όρια των δυνατοτήτων τους. Μπορεί να υπάρξουν κάποιες επιχειρήσεις που θα επενδύσουν περισσότερο επειδή έγινε λίγο πιο φθηνό το χρήμα. Αλλά ο πραγματικός λόγος για την απροθυμία τους να επενδύσουν είναι η έλλειψη ζήτησης για προϊόντα και υπηρεσίες. Επειδή παντού γίνονται περικοπές, οι άνθρωποι ξοδεύουν λιγότερο, καταναλώνουν λιγότερο.
Οπότε μία είναι λύση, όσο κι αν δεν αρέσει στη Γερμανία. Για να ενισχυθεί η ανάπτυξη πρέπει να χαλαρώσουν τα προγράμματα λιτότητας στον Νότο της Ευρώπης. Μάλιστα, όπως επισήμανε ο Ντράγκι, ακόμη και το Σύμφωνο Σταθερότητας επιτρέπει κάτι τέτοιο. Χώρες όπως η Γερμανία έχουν ούτως ή άλλως τα περιθώρια να αυξήσουν τις δημόσιες επενδύσεις τους -χωρίς καν να παραβιάσουν το φρένο χρέους. Άλλωστε, αν λάβει κανείς τα χάλια στα οποία βρίσκονται οι υποδομές στη Γερμανία, αυτές οι επενδύσεις είναι επιβεβλημένες.
Είναι αλήθεια ότι η Ευρώπη χρειάζεται διαρθρωτικές αλλαγές για να διατηρήσει την ευημερία της. Αλλά οι μεταρρυθμίσεις χρειάζονται πολύ χρόνο για να φέρουν αποτελέσματα, ενώ βραχυπρόθεσμα φρενάρουν την οικονομία. Οπότε είναι απαραίτητο να συνδυαστούν με μέτρα τόνωσης της ζήτησης. Αυτό είπε την Πέμπτη ο Ντράγκι. Και είχε απόλυτο δίκαιο.
