Περίπου 40 χρόνια πέρασαν από την πρώτη εμφάνισή του. Από τότε δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από τις δεκάδες επιδημίες που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα. Ο Έμπολα δεν προκαλεί όμως ρυτίδες στο δέρμα των λευκών αλλά ακατάσχετη αιμορραγία στους Αφρικανούς, επομένως απουσιάζουν τα κίνητρα για την παρασκευή ενός εμβολίου.
Την Τρίτη, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, που λίγες μέρες νωρίτερα είχε σημάνει διεθνή συναγερμό λόγω της τελευταίας επιδημίας του Έμπολα στη Δυτική Αφρική, ενέκρινε τη χρήση μη εγκεκριμένων φαρμάκων ή εμβολίων, άγνωστης μέχρι στιγμής αποτελεσματικότητας και ενδεχόμενων παρενεργειών, για την πειραματική θεραπεία ή πρόληψη της θανατηφόρου ασθένειας. Τα θύματα της επιδημίας ξεπερνούσαν ήδη τα 1.000.
Το βολικό στερεότυπο περί "αφρικανικής επιδημίας" είχε γίνει κομμάτια την ίδια ημέρα όταν ένας 75χρονος Ισπανός ιερέας έγινε ο πρώτος άνθρωπος που πεθαίνει από αιμορραγικό πυρετό σε ευρωπαικό έδαφος. Το θύμα, που εργαζόταν για κάποια ανθρωπιστική ΜΚΟ στη Λιβερία, εξέπνευσε σε νοσοκομείο της Μαδρίτης, όπου είχε μεταφερθεί κάτω από αυστηρότατα μέτρα ασφαλείας. Ο ιερέας ήταν ο πρώτος που έλαβε δόσεις του πειραματικού φαρμάκου ZMapp, ενός κοκτέιλ τριών αντιβιωτικών που έχει σχεδιαστεί για να αναγνωρίζει τον Έμπολα και να προσκολλάται στα μολυσμένα κύτταρα.
Τα τελευταία χρόνια και μετά την εμφάνιση του ιού στο Ζαίρ το 1976, οι επιδημίες επικεντρώνονταν στη Γουινέα, τη Λιβερία και τη Σιέρα Λεόνε, τρεις από τις φτωχότερες χώρες της Αφρικής. Η Λιβερία κατατάσσεται στην 179η θέση στον πίνακα Ανθρώπινης Ανάπτυξης του ΟΗΕ και το μέσο προσδόκιμο ζωής δεν ξεπερνά τα 56 χρόνια. Η Λιβερία βρίσκεται στην 175η θέση και το προσδόκιμο ζωής στα 60, ενώ τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα στη Σιέρα Λεόνε (183η θέση), όπου μόνο οι πιο τυχεροί ξεπερνούν τα 45 χρόνια ζωής.
Είναι επόμενο οι χώρες αυτές και οι ασθένειες που τις μαστίζουν να μην προσελκύουν το ενδιαφέρον των μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών. Εδώ ακόμη και ο ΠΟΥ μετά βίας τις θυμόταν μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα. Τον περσινό Μάιο, ο διεθνής οργανισμός έδωσε στη δημοσιότητα έναν κατάλογο με τις "17 παραμελημένες τροπικές ασθένειες" για τις οποίες η διεθνής κοινότητα οφείλει να κινητοποιηθεί παραλείποντας περιέργως από τη σχετική λίστα τον Έμπολα.
Ο κίνδυνος ξεχάστηκε όχι μόνο επειδή αφορούσε, μέχρι πρόσφατα, "μόνο την Αφρική", αλλά και εξαιτίας της όλο και στενότερης διαπλοκής μεταξύ κυβερνήσεων και μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών. Ο αλήστου μνήμης πρώην υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Ντόναλντ Ράμσφελντ έγινε αρκετά πλουσιότερος από τη γρίπη των πουλερικών καθώς ήταν μεγαλομέτοχος της εταιρίας βιοτεχνολογίας Gilead Sciens που παρασκεύασε το αντιικό Τamiflou.
Είναι ίσως το πιο κραυγαλέο παράδειγμα, αλλά δεν είναι το μοναδικό. Ειδικά μετά την 11η Σεπτεμβρίου, οι φαρμακευτικές εταιρίες κατόρθωσαν να εξασφαλίσουν πολλά χρυσοφόρα συμβόλαια για την παρασκευή φαρμάκων που δεν χρειάστηκε ποτέ κανείς. Πολλές κυβερνήσεις αγόρασαν, παραδείγματος χάριν, μεγάλες ποσότητες εμβολίων κατά της ευλογιάς όταν τα λόμπι των φαρμακοβιομηχάνων τους "έπεισαν" -με αδιευκρίνιστο αριθμό μεσαζόντων τύπου Ράμσφελντ- ότι οι τρομοκράτες της Αλ Κάιντα ήταν έτοιμοι να εξαπολύσουν τον ιό στις πόλεις της Δύσης. Ενα μικρό ποσοστό των χρημάτων που δαπανήθηκαν θα αρκούσε βέβαια για να εξαλείψει τον ιό από ολόκληρη την Αφρική. Αλλά τι σημασία θα είχε κάτι τέτοιο;
