Λίγες ώρες αφότου ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια Υγεία σε παγκόσμια κλίμακα λόγω της επιδημίας του ιού Έμπολα στη δυτική Αφρική, οι πληροφορίες και οι φήμες για το μέγεθος του κινδύνου διαδέχονταν η μία την άλλη, αναπαράγοντας μια εικόνα φόβου και διάχυτης ανησυχίας. Πώς θα εξελιχθεί αυτή η νέα απειλή για την παγκόσμια Υγεία; Ποια είναι τα γνωρίσματα και οι ιδιομορφίες της; Τα βασικά δεδομένα που υπάρχουν μέχρι στιγμής έχουν να κάνουν περισσότερο με τις στατιστικές και τις δυνατότητες αποτροπής, παρά με την πρόοδο των ερευνών για μια αποτελεσματική θεραπεία ή ένα ασφαλές εμβόλιο.
Η τελευταία επιδημία αιμορραγικού πυρετού από τον ιό Έμπολα είναι πολύ χειρότερη απ' ό,τι εθεωρείτο αρχικά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα θύματα ανέρχονται ώς τώρα σε 961, αλλά οι γιατροί στις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο (Λιβερία, Σιέρα Λεόνε) σημειώνουν ότι ο αριθμός των νεκρών μπορεί να είναι πολύ υψηλότερος. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, η επιδημία έχει αρχίσει να ξεφεύγει από τον έλεγχο στην Αφρική επειδή εξαπλώνεται πλέον και σε αστικές περιοχές, όπως η λιβεριανή πρωτεύουσα Μονρόβια, όπου είναι πολύ δύσκολο να ελεγχθούν τα κρούσματα. Οι γιατροί αναφέρουν επίσης χαρακτηριστικά ότι ο ΠΟΥ δεν χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης στη χώρα αυτή και επισημαίνουν πως πολλά κρούσματα της μόλυνσης από τον θανατηφόρο ιό δεν αναφέρονται καν. Όμως τι γίνεται πέραν της Αφρικής; Πόσο πιθανό είναι να διαδοθεί η επιδημία στην Ευρώπη ή την Αμερική;
Θέμα πιθανοτήτων
Αυτό δεν είναι κάτι το οποίο αποκλείεται, δεν σημαίνει όμως αυτόματα και την καταστροφή. Είναι πιθανό ότι με τον μεγάλο όγκο και τους υψηλούς ρυθμούς των αεροπορικών μεταφορών ο ιός μπορεί να εξαπλωθεί εκτός συνόρων. Παρόλα αυτά, εάν ένα μολυσμένο άτομο φτάσει π.χ. στη Βρετανία ή τις Ηνωμένες Πολιτείες, πολλά θα εξαρτηθούν από το πόσο γρήγορα και πόσο επισταμένα το περιστατικό θα διερευνηθεί και από το κατά πόσο προετοιμασμένα είναι τα περιφερειακά και εθνικά συστήματα Υγείας ώστε να αποτρέψουν την εξάπλωση της μόλυνσης.
Οι ειδικοί, ωστόσο, εμφανίζονται καθησυχαστικοί όσον αφορά την πιθανότητα να ξεσπάσει μια επιδημία πλήρους κλίμακας τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, εστιάζοντας κυρίως στην ύπαρξη των κατάλληλων μέσων και στη λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων που μπορούν να εμποδίσουν την εξάπλωση του ιού. "Αν και στην ιατρική ποτέ δεν λέμε ποτέ, ξέρουμε πώς να το σταματήσουμε εδώ" δηλώνουν χαρακτηριστικά Αμερικανοί επιδημιολόγοι.
Υπάρχει ακόμα ένα ενθαρρυντικό στοιχείο. Ο ιός Έμπολα δεν μεταδίδεται μέσω του αέρα. Με την είδηση της ταχείας εξάπλωσης της επιδημίας στις χώρες της δυτικής Αφρικής, φούντωσαν οι φήμες και οι ανησυχίες -και με ευθύνη των ΜΜΕ φυσικά- ότι ο ιός έχει μεταλλαχθεί και μπορεί πλέον να μεταδίδεται μέσω του αέρα.
Φήμες και ανησυχίες
Ορισμένα sites έκαναν μάλιστα αναφορά σε μια καναδική έρευνα, σύμφωνα με την οποία ο ιός μπορεί να εξαπλωθεί μεταξύ διαφορετικών ειδών μέσω του αέρα ή σταγονιδίων υγρασίας. Το 2012 όντως έγινε μια τέτοια έρευνα όπου παρατηρήθηκε μετάδοση του ιού από χοίρους σε πιθήκους, παρόλο που τα ζώα δεν είχαν άμεση επαφή το ένα με το άλλο. Ωστόσο, αν και είναι η πρώτη επιστημονική έρευνα που δείχνει μετάδοση του Έμπολα μεταξύ διαφορετικών ειδών, οι ερευνητές δεν είναι ακόμα σίγουροι με ποιον τρόπο έγινε αυτό. Οι ειδικοί έχουν επισημάνει κι άλλες φορές στο παρελθόν ότι ο έμπολα είναι ένας ιός που μεταλλάσσεται πολύ αργά, επομένως είναι μάλλον απίθανο να έχει υπάρξει μετάλλαξή του που να τον καθιστά μεταδοτικό μέσω του αέρα.
Ας μην ξεχνάμε επίσης κάτι πολύ βασικό: μπορεί κανείς να επιβιώσει από τον Έμπολα. Ενώ μερικά από τα πιο θανατηφόρα στελέχη του ιού, όπως το στέλεχος "Ζαΐρ", μπορούν να σκοτώσουν έως και το 90% των θυμάτων τους, η τρέχουσα επιδημία φαίνεται, τουλάχιστον προς το παρόν, να είναι λιγότερο θανατηφόρα. Το υγειονομικό προσωπικό που εργάζεται στον έλεγχο της επιδημίας αναφέρει ότι το ποσοστό επιβίωσης είναι περίπου 40%. Οι πιθανότητες επιβίωσης εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων της έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας. Αυτοί που τα κατάφεραν καλύτερα, λένε οι ειδικοί, δέχθηκαν νωρίς την κατάλληλη υποστηρικτική φροντίδα για να αποφευχθεί η αφυδάτωσή τους. Δεν υπάρχει θεραπεία για τον ίδιο τον ιό εκτός από ένα πειραματικό φάρμακο αμερικανικού φαρμακευτικού εργαστηρίου, που δεν έχει δοκιμαστεί ακόμα σε ανθρώπους και που μόλις πριν λίγες ημέρες έγινε γνωστή η ύπαρξή του.
Ν.Κ.
