Ρεπορτάζ - ανάλυση, Κάκη Μπαλή
Για δεύτερη φορά αυτό τον αιώνα η Αργεντινή χρεοκόπησε «επιλεκτικά», καθώς ναυάγησε η διαπραγμάτευση της τελευταίας στιγμής με τα κερδοσκοπικά κεφάλαια, που απαιτούσαν να πληρωθούν στο ακέραιο, εδώ και τώρα. Τα μεσάνυχτα της Τετάρτης -ώρα Νέας Υόρκης- ο υπουργός Οικονομικών της χώρας Άξελ Κισίλοφ δήλωσε ότι τα «όρνεα» απέρριψαν την τελική προσφορά της κυβέρνησής του -και την προσφορά μιας ομάδας τραπεζών της Αργεντινής να εγγυηθούν με 250 εκατομμύρια δολάρια την αποπληρωμή του χρέους στο μέλλον- και υποστήριξε ότι η Αργεντινή δεν χρεοκόπησε, καθώς είχε διαθέσιμα τα κεφάλαια για να πληρώσει τα ομόλογα των «καλών» πιστωτών.
Πράγματι, αυτή η χρεοκοπία είναι αλλιώτικη από τις άλλες. Όταν το 2001 η Αργεντινή είχε κηρύξει στάση πληρωμών, προχώρησε σε συμφωνία με τους πιστωτές της, να τους αποπληρώσει ένα μέρος του χρέους, εφόσον αυτοί αποδέχονταν το «κούρεμα» των ομολόγων τους. Το 93% των πιστωτών αποδέχτηκαν τον διακανονισμό και από το 2005 -κάποιοι από το 2010- ελάμβαναν κανονικά τα χρήματά τους. Αυτοί θα έπρεπε να λάβουν χθες 539 εκατομμύρια δολάρια, τα οποία ήταν κατατεθειμένα σε τράπεζα της Νέας Υόρκης. Όμως, ο λογαριασμός αυτός «πάγωσε» μετά την απόφαση αμερικανικού δικαστηρίου ότι τα κερδοσκοπικά κεφάλαια που αρνήθηκαν το κούρεμα των ομολόγων τους πρέπει να πληρωθούν στο ακέραιο - και πριν από κάθε άλλο πιστωτή.
Απόδοση 1.680%!
Αυτό το «ακέραιο» είναι αδιάντροπα πολύ, ακόμη και για πολλά «γεράκια» της Wall Street ή του ΔΝΤ. Κι αυτό, διότι τα «όρνεα» αγόρασαν αργεντίνικα ομόλογα κοψοχρονιά και εάν τα πληρωθούν στην ονομαστική αξία τους, η απόδοσή τους θα είναι της τάξης του 1.680%! Ο συμβιβασμός που ήταν διατεθειμένος να κάνει ο Κισίλοφ ήταν να τους προσφέρει απόδοση 300%, αλλά τον αρνήθηκαν. «Δεν θα υπογράψουμε καμία συμφωνία που υπονομεύει το μέλλον του λαού της Αργεντινής», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στη Νέα Υόρκη ο υπουργός Οικονομικών, μετά την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων. Και στο ερώτημα τι θα κάνει όταν οι οίκοι αξιολόγησης κηρύξουν τη χώρα του χρεοκοπημένη -η Standard & Poor's έσπευσε μόλις ξημέρωσε η Πέμπτη να μιλήσει για «επιλεκτική χρεοκοπία»- ο Κισίλοφ απάντησε: «Ποιος πιστεύει στους οίκους αξιολόγησης; Γιατί δεν προειδοποίησαν τους κατόχους στεγαστικών δανείων το 2008 αφού γνωρίζουν τόσα πολλά για τα ρίσκα;».
Κι ο «διαιτητής» που ορίστηκε από το δικαστήριο, για τις διαπραγματεύσεις της τελευταίας στιγμής μεταξύ Αργεντινής και κερδοσκοπικών κεφαλαίων, Ντάνιελ Πόλακ, παραδεχόμενος την αποτυχία της αποστολής του δήλωσε: «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε η χρεοκοπία να γίνει μόνιμη κατάσταση, διότι διαφορετικά η Αργεντινή και οι ομολογιούχοι θα υποστούν όλο και σοβαρότερη βλάβη και ο απλός πολίτης θα είναι το πραγματικό και τελικό θύμα».
Και τώρα τι γίνεται;
Η κυβέρνηση της Αργεντινής λέει ότι έχει τα λεφτά να πληρώσει - κι ότι θα αγωνιστεί να ξεπαγώσει ο λογαριασμός της, εν ανάγκη με προσφυγή στα διεθνή δικαστήρια. Ο γηραιός Αμερικανός δικαστής που δικαίωσε τα «όρνεα» λέει ότι πρέπει να πληρωθούν όλοι, αλλιώς δεν τον ξεπαγώνει. Το «όλοι» σημαίνει ότι η Αργεντινή θα πρέπει να δώσει το μισό δισ. στους «καλούς» πιστωτές και ενάμισι δισ. στα «όρνεα». Ενδεχομένως και να μπορεί να βρει αυτά τα λεφτά, αλλά εάν το κάνει, θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου ή μάλλον την... όρεξη και στους άλλους κατόχους ομολόγων να ζητήσουν να πληρωθούν στο ακέραιο -κάτι που μπορεί να σημάνει επιπλέον 15 έως 20 δισ. Το νομικό πλαίσιο είναι πολύ περίπλοκο- και μπορεί η Αργεντινή να βρεθεί υπόλογη έναντι των περισσότερων πιστωτών της εάν υποχωρήσει στα νύχια των «όρνεων». Στις νέες δανειακές συμβάσεις που έχει υπογράψει μετά τα κουρέματα υπάρχει μια ρήτρα που λέει ότι το κράτος της Αργεντινής δεν έχει δικαίωμα, τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2014, να προσφέρει καλύτερους όρους αναδιάρθρωσης του χρέους σε όσους ομολογιούχους αρνήθηκαν να συμβιβαστούν αρχικά.
Οι επιπτώσεις στην Αργεντινή...
Για πολλούς στο Μπουένος Άιρες το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων αποτέλεσε έκπληξη. Το αργεντίνικο χρηματιστήριο είχε ποντάρει σε αίσια έκβαση, γι' αυτό και ο γενικός του δείκτης εκτινάχθηκε την Τετάρτη κατά 7% εν αναμονή του αποτελέσματος. Επιπλέον τα κρατικά ομόλογα με ρήτρα δολαρίου ακρίβυναν μέσα σε μια μέρα κατά 16%, καθώς οι περισσότεροι τραπεζίτες ήταν βέβαιοι ότι η χρεοκοπία θα αποτρεπόταν. Τώρα εκτιμάται ότι οι αγορές της Αργεντινής θα κινηθούν στην αντίθετη κατεύθυνση. Το πόσο μεγάλη θα είναι η πτώση θα εξαρτηθεί από το πόσο θα κρατήσει αυτή η ιδιόρρυθμη χρεοκοπία.
Για τους κοινούς θνητούς, πάλι, οι επιπτώσεις δεν θα είναι άμεσες. Σε αντίθεση με το 2001, τα ταμεία της Αργεντινής δεν είναι άδεια. Εάν όμως η «επιλεκτική χρεοκοπία» κρατήσει πολύ θα έχει επίδραση στην πραγματική οικονομία της χώρας, η οποία μετά από χρόνια ανάκαμψης μπαίνει και πάλι σε ύφεση. Πάντως, η πρώτη αντίδραση πολλών πολιτών της Αργεντινής ήταν χαλαρή - «μάθαμε να ζούμε με την κρίση».
...και στον υπόλοιπο κόσμο
Στον έξω κόσμο, τώρα, η «επιλεκτική χρεοκοπία» της Αργεντινής δεν προκάλεσε αναταράξεις στα χρηματιστήρια. Αυτά ανησύχησαν πολύ περισσότερο για τις επιπτώσεις των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας, παρά για την Αργεντινή, η οποία εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να είναι απομονωμένη από τις διεθνείς αγορές. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο ωθήθηκε η Αργεντινή στην χρεοκοπία προκαλεί βαθύτατες ανησυχίες. Ναι μεν οι πιστωτές θέλουν να έχουν νομικές εγγυήσεις για τα ομόλογα που αγοράζουν, αλλά το να μπορεί ένας κερδοσκόπος ή ένας γηραιός δικαστής να ωθεί μια χώρα, η οποία έχει να πληρώσει, στη χρεοκοπία αποτελεί ένα πολύ επικίνδυνο προηγούμενο. Για την ίδια τη χώρα που πλήττεται, για τους συνετούς πιστωτές της, οι οποίοι επίσης δεν μπορούν να πάρουν τα λεφτά τους, και για το χρήσιμο εργαλείο της αναδιάρθρωσης του χρέους - που αίφνης τίθεται εν αμφιβόλω.
