Η στιγμιαία ικανοποίηση που μπορεί να νιώσει κανείς, όταν γίνονται επιτέλους παραδεκτά τα αυτονόητα, ελάχιστη σημασία έχει. Αν ο ασθενής σακατεύτηκε, τι νόημα έχει να χαρεί κανείς που επιτέλους παραδέχτηκε ο γιατρός ότι ήταν λάθος το φάρμακο ή κάποιος από τους εργοδότες του γιατρού ότι το λάθος δεν έγινε με καλές προθέσεις; Το θέμα είναι να αλλάξει το φάρμακο.
Πάντως, την εβδομάδα που πέρασε ένας γιατρός -το ΔΝΤ- κι ένας από τους... εργοδότες του -ο πρωθυπουργός της Ιταλίας- παραδέχτηκαν μια λάθος πολιτική κι ένα εγωιστικό κίνητρο στην επιχείρηση διάσωσης της Ελλάδας. Και τα δύο είναι γνωστά από καιρό. Το πρώτο το βιώνει η ελληνική οικονομία και κοινωνία, το δεύτερο το έδειξαν εγκαίρως οι ροές των ελληνικών ομολόγων από τις ευρωπαϊκές τράπεζες το 2010.
Το ΔΝΤ βγήκε με έκθεσή του να διαπιστώσει ότι «η μείωση των μισθών δεν αύξησε την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας». Και ο Ματέο Ρέντζι να καταγγείλει ότι «η Ελλάδα διασώθηκε από τους εταίρους της για να σωθούν οι μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες, που ήταν εκτεθειμένες».
Η παραδοχή του ΔΝΤ θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εάν συνοδευόταν από μια κάποια εισήγηση για αλλαγή πολιτικής. Όσο για την καταγγελία Ρέντζι, πιθανότατα εντάσσεται στη δική του στρατηγική διαπραγμάτευσης εντός της Ευρωζώνης, για χαλάρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής.
Βέβαια, και τα δύο θα μπορούσαν να γίνουν ισχυρά επιχειρήματα στα χέρια μιας κυβέρνησης αποφασισμένης να διαπραγματευτεί αλλαγές πολιτικής και ικανής να στήσει συμμαχίες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αλλά η αισιοδοξία έχει τα όριά της...
Άλλωστε, η παραδοχή του ΔΝΤ έχει και μια... υποσημείωση: Θα έπρεπε, λέει, να είχε δοθεί προτεραιότητα από τις κυβερνήσεις στην εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, που θα ενίσχυαν την παραγωγικότητα, αντί να μπει τέτοιο μαχαίρι στους μισθούς. Πολλές από αυτές τις μεταρρυθμίσεις ούτε η κυβέρνηση ήθελε να τις κάνει ούτε η πίεση από την τρόικα γι' αυτές ήταν εξίσου ισχυρή όσο η επιμονή της στις περικοπές μισθών και συντάξεων.
Η δεύτερη επισήμανση του ΔΝΤ ρίχνει άλλο ένα καρφί στο φέρετρο του success story. Οι αναλυτές του Ταμείου υποστηρίζουν μεν ότι ο στόχος μείωσης των ελλειμμάτων στο ισοζύγιο πληρωμών πέτυχε, αλλά θυμίζουν ότι δεν ήταν αυτοσκοπός. Η επιτυχία θα ήταν πραγματική εάν η μείωση στηριζόταν πρωτίστως στην αύξηση των εξαγωγών -λόγω ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας- κι όχι στη μείωση των εισαγωγών - λόγω μείωσης των εισοδημάτων των καταναλωτών.
Επιπλέον, το ΔΝΤ, διαπιστώνει στην έκθεσή του ότι επωφελημένοι από το μαχαίρι στους μισθούς βγήκαν κυρίως οι εξαγωγείς: «Η ουσιαστική προσαρμογή στο κόστος εργασίας δεν ακολουθήθηκε συστηματικά από βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στις τιμές των εξαγωγών. Στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία και μέχρι κάποιο βαθμό στην Ισπανία καταγράφηκε αύξηση στα μέσα περιθώρια κερδοφορίας για τους εξαγωγείς από την κρίση», γράφουν.
Και τι προτείνουν; Πρώτον, αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου. Δεύτερον, την ενίσχυση της ζήτησης στις πλεονασματικές χώρες, ώστε να αυξήσουν τις εισαγωγές τους από τις ελλειμματικές, όπως η Ελλάδα - «με μακροοικονομικές πολιτικές που θα φέρουν τον πληθωρισμό πιο κοντά στον στόχο του 2%». Και τρίτον -και μακροπρόθεσμα-, την ολοκλήρωση της ενοποίησης της Ευρωζώνης.
Η αλήθεια είναι ότι η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου είναι δουλειά της Ελλάδας. Και χωρίς αυτήν, ακόμη και η χαλάρωση που εισηγείται το ΔΝΤ και παλεύει για τη χώρα του ο Ρέντζι δεν έχει εντυπωσιακά αποτελέσματα για την Ελλάδα.
