«Δίνουμε μάχη για να διασώσουμε τη δημοκρατία και τους αντιπροσωπευτικούς συνταγματικούς θεσμούς από την 'ανανέωση' του Ρέντζι. Προέχει η συμμετοχή των πολιτών από τα κάτω, μέσα από τις μορφές της άμεσης δημοκρατίας, ένα δημοψήφισμα για το δημοσιονομικό σύμφωνο ή έναν νόμο λαϊκής πρωτοβουλίας για τη διαγραφή της θεσμοποίησης της λιτότητας από το ιταλικό σύνταγμα», τονίζει στην «Αυγή» ο Στέφανο Ροντοτά.
Ο γνωστός Ιταλός νομικός και ακαδημαϊκός, πρώην ανεξάρτητος βουλευτής εκλεγμένος με το Ιταλικό Κ.Κ. και πρώην πρόεδρος του PDS, διετέλεσε για πάνω από μια δεκαετία κοινοβουλευτικό μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και συμμετείχε στη συγγραφή του Χάρτη των Βασικών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το 2013 το Κίνημα Πέντε Αστέρων του Γκρίλο πρότεινε τον Ροντοτά για τη θέση του προέδρου της δημοκρατίας, κερδίζοντας τη στήριξη της Αριστεράς Οικολογίας Ελευθερίας του Βέντολα και βουλευτών του Δημοκρατικού Κόμματος.
Ο Στέφανο Ροντοτά θα συμμετέχει με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα και άλλους Ιταλούς νομικούς στη συνάντηση "για την υπεράσπιση της δημοκρατίας και των κοινών αγαθών στην Ευρώπη και την Ιταλία", που θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 17 Ιουλίου στις 11.30 π.μ. στο Θέατρο Βάλε της Ρώμης.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟ
* Η κυβέρνηση Ρέντζι έχει δρομολογήσει μια σειρά μεταρρυθμίσεων που αλλάζουν τον δημοκρατικό χαρακτήρα του ιταλικού μεταπολεμικού πολιτικού συστήματος...
Αυτό που βλέπω είναι μια προσπάθεια αποδυνάμωσης του ρόλου του κοινοβουλίου και συγκέντρωσης των εξουσιών στην κυβέρνηση και ένας περιορισμός των εργαλείων της άμεσης δημοκρατίας, όπως ο θεσμός του λαϊκού δημοψηφίσματος και των νόμων λαϊκής πρωτοβουλίας. Τι σημαίνει αυτό; Ότι το σχέδιο της κυβέρνησης Ρέντζι, όπως είχε ανακοινωθεί από την αρχή, ήταν η εγκατάσταση της διασφάλισης ενός είδους μόνιμης κυβερνητικής διαχείρισης, μιας governance, που μπορεί να αποτελεί ένα πρόβλημα, αλλά για να πούμε την αλήθεια στοχεύει να αποκλείσει από την κυβέρνηση κάποιες δυνάμεις και να διασφαλίσει τον έλεγχό της από κάποιες άλλες.
Οι μεταρρυθμίσεις δεν εξυπηρετούν τον στόχο της επίλυσης του προβλήματος της εκπροσώπησης. Διά μέσου πλειοψηφικών εκλογικών συστημάτων το Κοινοβούλιο από πεδίο έκφρασης της πολιτικής μετατρέπεται σε χώρο επικύρωσης των κυβερνητικών αποφάσεων. Αυτό κατά τη γνώμη μου οδηγεί σε έναν μεγάλο συγκεντρωτισμό εξουσιών που είναι αντίθετος προς το πνεύμα της απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο στις αρχές του έτους έκρινε αντισυνταγματικό τον προηγούμενο εκλογικό νόμο.
* Οι εκλογικοί νόμοι αποτελούν ένα τεράστιο πρόβλημα, όπως διαπίστωσε και το «Ψηφοδέλτιο Τσίπρα», που αναγκάστηκε να συγκεντρώσει υπογραφές και να περάσει το όριο του 4%. Τώρα ο Ρέντζι επιβάλλει στην ουσία έναν ανελεύθερο εκλογικό νόμο με όριο 8%, που βλέπουμε μόνο σε χώρες όπως η Τουρκία, η Ρωσία και η Ουκρανία...
Προσπαθούν να αφήσουν έξω από τη Βουλή όλα τα μικρά κόμματα και κινήματα. Ο εκλογικός νόμος που εγκρίθηκε από τη Βουλή με το όριο του 8% απαγορεύει την εκπροσώπηση κομμάτων που θα πάρουν 3 εκατομμύρια ψήφους! Αυτό το γεγονός έρχεται σε αντίθεση και με την ίδια την ιδέα του Ρέντζι, που μιλά για ανανέωση. Με αυτόν τον τρόπο καθίσταται αδύνατη η δημιουργία και εκπροσώπηση νέων κομμάτων και κινημάτων που επιζητούν την αλλαγή του πολιτικού κλίματος, αφού θα παραμένουν εκτός κοινοβουλίου. Αυτή η κατάσταση μπορεί να δημιουργήσει και αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις, γιατί όσοι δεν θα συμμετέχουν στα μεγάλα κόμματα θα τίθενται εκτός κοινοβουλίου, τροφοδοτώντας μια αντιπαράθεση που θα μεταφέρεται στο κοινωνικό πεδίο.
* Θα ενισχυθεί, λοιπόν η εκτελεστική εξουσία και θα διαγραφεί η εκπροσώπηση ενός σημαντικού τμήματος του εκλογικού σώματος, που θα αναγνωρίζεται στα μικρά κόμματα.
Αυτό καταγράφεται μέχρι στιγμής. Γίνονται προσπάθειες αλλαγής του νόμου, γιατί αρκετοί εκτιμούν ότι θα απορριφθεί από το Συνταγματικό Δικαστήριο. Υπάρχει επίσης το πρόβλημα του συγκεντρωτισμού των εξουσιών στην κυβέρνηση, της υποβάθμισης του κοινοβουλίου σε ένα σώμα έγκρισης ειλημμένων αποφάσεων και της κατάργησης της γερουσίας. Μέχρι στιγμής έχουμε μια τέλεια ισορροπία εξουσιών ανάμεσα στη Βουλή και τη γερουσία. Με τη μεταρρύθμιση που προτείνει ο Ρέντζι η γερουσία δεν θα έχει τη λειτουργία ελέγχου, που εξασφάλιζε την ισορροπία ανάμεσα στα δύο κοινοβουλευτικά σώματα.
Η μεταρρύθμιση αυτή στοχεύει να μειώσει τη δυνατότητα ουσιαστικού κοινοβουλευτικού ελέγχου, με μια γερουσία που θα είναι ελάχιστα ή καθόλου αντιπροσωπευτική, αφού θα εκλέγεται έμμεσα από τα περιφερειακά συμβούλια.
* Υπάρχει η εντύπωση ότι εκτός από την αλλαγή των θεσμών της αντιπροσωπευτικότητας οι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις πλήττουν και τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των πολιτών, δεδομένου ότι το δημοσιονομικό σύμφωνο αποτελεί άρθρο του συντάγματος, ενώ την ίδια στιγμή καταργήθηκαν ή καταργούνται πολλά εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα που αναγνωρίζονταν από το ιταλικό σύνταγμα.
Ξεκινώντας από το δημοσιονομικό σύμφωνο προχώρησαν σε μια πολύ σκληρή μεταρρύθμιση εισάγοντας τον ισοσκελισμό του προϋπολογισμού στο σύνταγμα, και απαγορεύοντας με αυτό τον τρόπο να κατευθύνουμε δημόσιους πόρους για όλο αυτό που αποκαλούμε κοινωνικό κράτος.
Αυτό που βιώσαμε και αυτό που βιώνουμε είναι μια συνταγματική μεταρρύθμιση που θεσμοποιεί - συνταγματοποιεί τον παραλογισμό της λιτότητας, τη μη ανάπτυξη, την αύξηση των ανισοτήτων, τον αποκλεισμό των ατόμων. Υπάρχει, λοιπόν, αυτήν τη στιγμή ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο το θέμα των μεταρρυθμίσεων για τη σύνθεση και τις αρμοδιότητες της Βουλής και της γερουσίας. Υπάρχει το γενικότερο πρόβλημα των δικαιωμάτων που αφορά όλους τους πολίτες, γιατί τα κοινωνικά δικαιώματα περιορίζονται συνεχώς, η Υγεία, η Παιδεία, η εργασία. Αυτήν τη στιγμή έχουν ήδη περιοριστεί πάρα πολύ.
* Το δημοψήφισμα για την κατάργηση του δημοσιονομικού συμφώνου προσφέρει κάποια προοπτική για να ξεκινήσουμε την ανοικοδόμηση της Ιταλίας και της Ευρώπης από τα κάτω, όπως έθεσε προεκλογικά το «Ψηφοδέλτιο Τσίπρα»;
Αυτό είναι ένα εγχείρημα. Το πρόβλημα είναι εάν το Συνταγματικό Δικαστήριο θα αποδεχθεί το αίτημα του δημοψηφίσματος, γιατί το θέμα του δημοσιονομικού συμφώνου αφορά στην πραγματικότητα μια διεθνή συμφωνία, που εκπίπτει των δημοψηφισμάτων. Για τον λόγο αυτό ετοιμάζονται αυτή τη στιγμή μια σειρά προτάσεων νόμων λαϊκής πρωτοβουλίας για να μεταρρυθμίσουμε το άρθρο 81 του συντάγματος μέσω πιο παραδοσιακών μορφών.
Από τη μια πλευρά υπάρχει το δύσκολο εγχείρημα να ψηφίσουν οι πολίτες για το δημοσιονομικό σύμφωνο, εάν το επιτρέψει το Συνταγματικό Δικαστήριο, και από την άλλη πλευρά υπάρχει η προσπάθεια να συγκεντρωθούν εκατοντάδες χιλιάδες υπογραφές για την αλλαγή του συντάγματος με νόμο λαϊκής πρωτοβουλίας.
* Αξίζει λοιπόν τον κόπο να προσπαθήσουμε να ανοικοδομήσουμε την Ιταλία και την Ευρώπη από τα κάτω;
Ασφαλώς και αξίζει τον κόπο. Στην Ιταλία τα τελευταία χρόνια οι πρωτοβουλίες από τα κάτω είχαν μεγάλη επιτυχία, όπως για παράδειγμα τα δημοψηφίσματα για το νερό και την πυρηνική ενέργεια. Είκοσι επτά εκατομμύρια πολίτες ψήφισαν γιατί θεωρούν ότι το νερό αποτελεί κοινωνικό αγαθό και δεν πρέπει να ιδιωτικοποιηθεί και ότι η πυρηνική ενέργεια πρέπει να αποκλειστεί από την καθημερινότητά μας. Οι πρωτοβουλίες από τα κάτω είναι απολύτως αναγκαίες, γιατί επιτρέπουν στους πολίτες όχι μόνο να εκφράσουν τη γνώμη τους, αλλά και να ασκήσουν με διαφορετικά εργαλεία τον έλεγχο και την εξουσία.
