Υπάρχει μια αρχή που ακολουθεί το Ολυμπιακό Κίνημα από τον… αιώνα τον άπαντα. Έχει να κάνει με τη μη πολιτικοποίηση και πολιτική κοινωνικοποίηση των Ολυμπιακών Αγώνων και την προσπάθεια της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής να κρατήσει την πολιτική μακριά από τα λαμπερά φώτα των αθλητικών εγκαταστάσεων. Ωστόσο, αρκεί μια… βουτιά στο παρελθόν για να αντιληφθεί κανείς ότι η «αρχή» της ΔΟΕ είναι μια… ψευδαίσθηση, καθώς στις περισσότερες Ολυμπιάδες το πολιτικό στοιχείο ήταν έντονο, ενώ ενίοτε έπαιξε και τον κυρίαρχο ρόλο. Ήταν τουλάχιστον η αφορμή, αν όχι η αιτία, και πεδίο δόξης λαμπρό για προπαγάνδα, αλλά και διεκδικήσεις.
Από το μακρινό 1912 και τη Στοκχόλμη μέχρι σήμερα υπήρξαν γεγονότα που χαράχτηκαν στα ιστορικά βιβλία των Αγώνων. Τότε ήταν που ο Αμερικανός Τζιμ Θορπ κέρδισε στο πένταθλο και στο δέκαθλο, αλλά λίγο αργότερα έχασε από τη ΔΟΕ τα χρυσά μετάλλιά του επειδή θεωρήθηκε επαγγελματίας όταν εισέπραξε μια μικρή αμοιβή για τη συμμετοχή του σ’ έναν αγώνα ράγκμπι. Δικαιώθηκε μετά θάνατον όταν ο γιος του Μπιλ έλαβε πίσω, μόλις το 1984, τα δύο μετάλλια του πατέρα του.
Όταν ο Τζέσε Όουενς «νίκησε» τον Χίτλερ
Μετά από κάποια χρόνια ήρθαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1936 να επιβεβαιώσουν ότι η διοργάνωση θα χρησιμοποιούνταν από εδώ και στο εξής ξεκάθαρα και για προπαγάνδα. Στην 29η Σύνοδο της ΔΟΕ, το 1931, αποφασίστηκε να ανατεθεί η διοργάνωση των Ολυμπιακών του 1936 στο Βερολίνο, παρά το κλίμα που είχε ήδη διαμορφωθεί με την άνοδο του ναζισμού στη Γερμανία. Γάλλοι και Αμερικανοί εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους και απείλησαν ότι θα απόσχουν, ωστόσο τελικά όλοι συμμετείχαν μετά τις διαβεβαιώσεις των διοργανωτών ότι δεν θα υπάρξουν φυλετικές διακρίσεις. Μια ψευδεπίγραφη υπόσχεση, καθώς έγινε προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν οι Αγώνες για την απόλυτη προπαγάνδα, αλλά ήρθε ο Τζέσε Όουενς να χαλάσει τα σχέδια του Χίτλερ. Ο Αμερικανός κέρδισε τέσσερα χρυσά μετάλλια στα 100 μ., στα 200 μ., στα 4x100 μ. και στο μήκος και ανάγκασε τον Χίτλερ να αποχωρήσει από το στάδιο, βλέποντας το σχέδιό του να καταρρέει. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το πρώτο, ιστορικά, μεγάλο «όχι» του αθλητισμού ενάντια στον φασισμό. Αλλά αυτή η νίκη ανήκε αποκλειστικά στον θρυλικό αθλητή και καθόλου, μα καθόλου στο Ολυμπιακό Κίνημα.
Οι πρώτοι μεταπολεμικοί αγώνες ανατέθηκαν στο Λονδίνο το 1948, το οποίο βρισκόταν υπό ανοικοδόμηση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Η Γερμανία και η Ιαπωνία ήταν οι μόνες χώρες οι οποίες δεν προσκλήθηκαν από τους διοργανωτές. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1960 στη Ρώμη έκανε για πρώτη φορά την εμφάνισή του ο πυγμάχος Κάσιους Μαρσέλους Κλέι. Λίγα χρόνια αργότερα θα έγραφε την πιο σπουδαία ιστορία ως Μοχάμεντ Άλι και θα γινόταν ο μεγαλύτερος πυγμάχος όλων των εποχών, αλλά κι ένα σύμβολο για τη διεκδίκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το αιματοβαμμένο Μεξικό και η σφαγή του Μονάχου
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Μεξικού το 1968 αποτέλεσαν την πιο σημαντική πολιτική δήλωση στα πρόσφατα χρόνια της διοργάνωσης, η οποία ξεκίνησε λίγες ημέρες μετά το αιματοκύλισμα στην πλατεία Τλατελόλκο στην Πόλη του Μεξικού. Τη δεύτερη μέρα του Οκτωβρίου αστυνομικοί και στρατιώτες επιτέθηκαν σε 15.000 φοιτητές που απαιτούσαν την απομάκρυνση του στρατού από τους χώρους του Εθνικού Πολυτεχνικού Ινστιτούτου. Η επίθεση είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο περισσότερων από 300 φοιτητών. Τα γεγονότα που έμειναν στην Ιστορία δεν επηρέασαν φυσικά την έναρξη της διοργάνωσης, παρότι το αίμα ήταν ακόμη ζεστό στις 12 Οκτωβρίου όταν διεξήχθη η τελετή των Αγώνων.
Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει την τελετή απονομής των 200 μ. όταν οι Αμερικανοί Τόμι Σμιθ και Τζον Κάρλος εμφανίστηκαν ξυπόλητοι και ύψωσαν τις γροθιές τους με τα μαύρα γάντια ως ένδειξη δύναμης της οργάνωσης Μαύροι Πάνθηρες. Εκδιώχθησαν αμέσως από το Ολυμπιακό Χωριό και τιμωρήθηκαν από την Ολυμπιακή Επιτροπή των ΗΠΑ, οι ζωές τους καταστράφηκαν, αλλά οι ίδιοι έγραψαν μία από τις πιο σπουδαίες σελίδες της ιστορίας όχι μόνο των Αγώνων, αλλά και του αθλητισμού γενικότερα.
Τέσσερα χρόνια αργότερα οι αγώνες του Μονάχου αμαυρώθηκαν από τα γεγονότα της 5ης Σεπτεμβρίου, όταν οκτώ Παλαιστίνιοι της οργάνωσης Μαύρος Σεπτέμβρης εισέβαλαν στο Ολυμπιακό Χωριό, στο κτήριο όπου διέμενε η αποστολή του Ισραήλ. Δύο Ισραηλινοί αντιστάθηκαν και σκοτώθηκαν, ενώ εννιά πιάστηκαν όμηροι. Ένας κύκλος διαπραγματεύσεων ξεκίνησε αμέσως, με την κυβέρνηση του Ισραήλ να αρνείται εξαρχής να ικανοποιήσει το αίτημα των Παλαιστινίων για απελευθέρωση διακοσίων κρατουμένων στις ισραηλινές φυλακές. Όμηροι και εισβολείς μεταφέρθηκαν με ελικόπτερα σε γειτονικό αεροδρόμιο, αλλά η επέμβαση της αστυνομίας είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο εννέα Ισραηλινών, πέντε Παλαιστινίων και ενός αστυνομικού. Οι αγώνες διακόπηκαν και συνεχίστηκαν μετά από 34 ώρες.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Μόσχας (1980) επλήγησαν από το μποϊκοτάζ των Αμερικανών και των συμμάχων τους μετά την απόφαση του Τζίμι Κάρτερ, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την εισβολή των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν. Στο μποϊκοτάζ πήραν μέρος 65 χώρες, όχι όμως και η Ελλάδα, που με απόφαση της κυβέρνησης Ράλλη δεν ευθυγραμμίστηκε με τους συμμάχους της και αποφάσισε να στείλει τους αθλητές της στη Μόσχα. Άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία και η Αυστραλία, δεν πήραν επισήμως μέρος στους Αγώνες, αλλά επέτρεψαν στους αθλητές τους να συμμετάσχουν μεμονωμένα. Οι Σοβιετικοί και οι σύμμαχοί τους θα ανταποδώσουν τέσσερα χρόνια αργότερα, μποϊκοτάροντας με τη σειρά τους τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες.
