ΤΟΥ ΘΑΝΟΥ ΣΑΡΡΗ
Παρά τις προσπάθειες που γίνονται σε θεσμικό επίπεδο, τα ρατσιστικά κρούσματα στα γήπεδα συνεχίζονται. Ο δρ Τζέιμι Κλίλαντ, που μιλάει σήμερα στην "Αυγή", πραγματοποίησε έρευνα με δείγμα 2.500 Άγγλους οπαδούς, εκ των οποίων το 80% τόνισε ότι ο ρατσισμός στο ποδόσφαιρο δεν εκδιώχθηκε ποτέ τα τελευταία 30 χρόνια. Ένας στους δύο δήλωσε ότι έχει βιώσει κάποια μορφή ρατσισμού στο γήπεδο, ενώ η συντριπτική πλειονότητα ζήτησε επιπλέον δράση από τους οργανισμούς, τα διοικητικά όργανα του ποδοσφαίρου και τους αρμόδιους φορείς. Στην εν λόγω έρευνα υπογραμμίστηκε και η σημασία των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης και του Ίντερνετ στην έκφραση ρατσιστικού λόγου...
* Tα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι ο ρατσισμός πλέον έχει "διαφορετικές αποχρώσεις και συγκαλυμμένες μορφές"...
Στο βρετανικό ποδόσφαιρο τη δεκαετία του '80 οι μαύροι παίκτες έπεφταν θύμα ανοιχτών ρατσιστικών συνθημάτων από τις κερκίδες. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία της αντιρατσιστικής οργάνωσης Let's Kick Racism Out of Football, η οποία συστάθηκε το 1993 και αντικαταστάθηκε από το Kick it Out το 1997, προκειμένου να γίνει εκστρατεία κατά του ρατσισμού και τις σχετικής συνθηματολογίας και να δημιουργηθεί ένας γραπτός κώδικας με οδηγίες, τον οποίο οι οπαδοί έπρεπε να ακολουθήσουν όταν βρίσκονταν μέσα στο γήπεδο.
Την ίδια περίοδο δημιουργούνταν η Πρέμιερ Λιγκ και παρατηρήσαμε έναν μεγάλο αριθμό μαύρων παικτών να μετακινούνται στο πρωτάθλημα της χώρας. Αυτό βοήθησε στη βελτίωση του θεάματος και οδήγησε στο συμπέρασμα ότι ο ρατσισμός έχει εξαλειφθεί, επειδή η ανοιχτή μορφή του μέσα στα στάδια μειωνόταν. Ωστόσο οι ατομικές προκαταλήψεις παραμένουν και η ανάπτυξη των social media έχει επιτρέψει στους οπαδούς που έχουν ρατσιστικές απόψεις να τις επικοινωνούν ανώνυμα.
* Μιλήσατε για τον οργανισμό Kick it Out, ο οποίος τα τελευταία χρόνια με εκστρατείες, καμπάνιες και δράσεις δουλεύει πολύ σε θέματα ρατσισμού στο ποδόσφαιρο. Η δράση του θεωρείτε ότι δεν είναι επαρκής;
Το kick it Out υπάρχει εδώ και 20 χρόνια και οι οπαδοί υποστηρίζουν την ανάγκη για την καταπολέμηση των διακρίσεων, αλλά τονίζουν ότι δεν γίνεται σωστά. Το Kick it Out δεν έχει τη δύναμη να επιβάλει κυρώσεις για ρατσιστική συμπεριφορά και αισθάνομαι ότι η Αγγλική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία οφείλει να δράσει με υπευθυνότητα και είτε να δώσει την απαραίτητη ανεξαρτησία στο Kick it Out, με αύξηση της χρηματοδότησής του και τη δυνατότητα να επιβάλλει ποινές, είτε να ενσωματώσει τον οργανισμό στους κόλπους της. Η χρηματοδότηση που δίνεται στο Kick it Out από διάφορους οργανισμούς αποτελεί ένα μέρος του ετήσιου κύκλου εργασιών τους. Για παράδειγμα η συνεισφορά της Πρέμιερ Λιγκ ισούται με περίπου το 0,01% των εσόδων της...
* Βλέπουμε πλέον τον ρατσισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (twitter, facebook) να παίρνει μεγάλες διαστάσεις. Μπορεί να αντιμετωπιστεί, από τη στιγμή που οι αρχές δεν μπορούν να αποσπάσουν πληροφορίες από τις εταιρείες;
Αν οι αρχές δεν συνεργαστούν, αυτό είναι σχεδόν αδύνατο. Από τη στιγμή που το Twitter είναι αμερικανική εταιρεία, κάθε αίτημα για τη διεύθυνση IP των χρηστών πρέπει να περάσει από τα αμερικανικά δικαστήρια και αυτό δημιουργεί πολλά εμπόδια. Ο ρατσισμός στα social media είναι πολύ διαδεδομένος, αλλά έχουν γίνει ελάχιστες διώξεις. Αυτό που έχουμε συμπεράνει είναι ότι οι μαύροι ποδοσφαιριστές είναι πολύ διστακτικοί στο να το καταγγείλουν και, αντί γι' αυτό, απλά σβήνουν τους λογαριασμούς τους.
* Καταλήξατε στο συμπέρασμα ότι ο ρατσισμός είναι «πολιτιστικά ενσωματωμένος» στο ποδόσφαιρο. Αυτό μπορεί να αλλάξει;
Δύσκολα προς το παρόν. Το 83% του δείγματός μου δήλωσε ότι θεωρεί πως ο ρατσισμός είναι ριζωμένος στο ποδόσφαιρο τα τελευταία 30 χρόνια. Οι ατομικές διακρίσεις είναι εδώ και, χωρίς την παιδεία και το αίσθημα της κοινότητας, θα συνεχιστούν. Το ποδόσφαιρο είναι ένας “λευκός” θεσμός. Από την ηγεσία της FIFA, της UEFA, τα διοικητικά όργανα, τους διευθυντές των συλλόγων, τους προπονητές, τους οπαδούς, τους διαιτητές. Ένα ξεκάθαρο πρόβλημα είναι ότι πολλοί οργανισμοί δεν αναγνωρίζουν τον ρατσισμό ως πρόβλημα. Είναι σαν η εμπορική φύση του ποδοσφαίρου να υπονοεί ότι τα “προβλήματα” δεν υπάρχουν. Μέχρι αυτά να αναγνωριστούν, ο ρατσισμός θα συνεχιστεί. Η FIFA προσέλαβε έναν νέο ηγέτη για τη μάχη κατά του ρατσισμού, τον Τζέφρι Γουέμπ, ο οποίος μιλάει με σκληρά λόγια για υποβιβασμούς και αποκλεισμούς από τουρνουά. Πρέπει να δούμε αν λέει αλήθειες.
* Στην Ελλάδα είδαμε εσχάτως έναν 20χρονο ποδοσφαιριστή, τον Γιώργο Κατίδη της ΑΕΚ, να χαιρετά ναζιστικά και στη συνέχεια να απολογείται. Τι αντιμετώπιση πρέπει να έχουν τέτοια κρούσματα;
Τα διοικητικά όργανα πρέπει να αντιμετωπίζουν περιστατικά σαν αυτό ως ξεχωριστές περιπτώσεις. Η κοινή γνώμη θα βοηθήσει στο τέλος στην απόφαση για τη μοίρα τους. Στη δημοκρατία η τιμωρία πρέπει πάντα να ταιριάζει στο έγκλημα και είμαι σίγουρος ότι έτσι θα συμβεί με το πρόσφατο παράδειγμα στην Ελλάδα.
* Ο ρατσισμός που υπάρχει στο ποδόσφαιρο αντανακλά την οπτική της ευρύτερης βρετανικής κοινωνίας;
Η βρετανική κοινωνία είναι πολυπολιτισμική και υπάρχουν κάποιοι που το αποδέχονται αυτό και κάποιοι άλλοι όχι. Δική μου αίσθηση είναι ότι για την πλειονότητα των ανθρώπων που ζουν στη Βρετανία οι λευκοί αποδέχονται την πολυπολιτισμικότητα, κάτι που ωστόσο δεν συμβαίνει στο ποδόσφαιρο.
* Πιστεύετε πως το θέμα πρέπει να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά από τους θεσμούς και τα διοικητικά όργανα του ποδοσφαίρου ή χρειάζεται παρέμβαση από το κράτος;
Στη Βρετανία η κυβέρνηση αισθάνθηκε υποχρεωμένη να πάρει μέρος στη μάχη κατά των διακρίσεων το 2012, προκειμένου να πιέσει τα διοικητικά όργανα του ποδοσφαίρου και τους υπόλοιπους οργανισμούς να δουν το θέμα πιο σοβαρά. Αυτή τη στιγμή νομίζω ότι οι ενδείξεις δείχνουν ξεκάθαρα πως τα τωρινά αντιρατσιστικά επίπεδα δεν λειτουργούν και ότι χρειάζεται άμεσα μια επαναπροσέγγιση.
* Έχοντας μελετήσει εις βάθος τον ρατσισμό στα γήπεδα, θεωρείτε ότι κάποια στιγμή θα ξεριζωθεί τελείως από το παιχνίδι;
Αμφιβάλλω ότι θα τον ξεφορτωθούμε κάποια στιγμή εντελώς, επειδή οι ατομικές διακρίσεις θα παραμείνουν. Οι ρατσιστές θα βρίσκουν πάντα τρόπο να επικοινωνούν τις σκέψεις τους, όπως γίνεται τώρα με τα social media. Αυτό κάνει τα πράγματα πιο δύσκολα, αλλά χρειαζόμαστε όσους διοικούν το ποδόσφαιρο και τους οργανισμούς που βρίσκονται τριγύρω από αυτό να ενσωματώσουν τη φυλετική ισότητα στο μυαλό των οπαδών. Αυτό ξεκάθαρα παραμένει μία πρόκληση. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να τους δώσουμε να καταλάβουν ότι είναι η μειοψηφία και ότι, αν επικοινωνούν ρατσιστικές απόψεις, θα υπάρχουν μια σειρά ποινές...
