Από τα μεσάνυχτα σήμερα το Ηνωμένο Βασίλειο θα βρίσκεται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα αριθμεί πλέον 27 μέλη. Ωστόσο, επί της ουσίας δεν θα αλλάξει τίποτα προς το παρόν. Μέχρι δηλαδή το τέλος της μεταβατικής περιόδου, στις 31 Δεκεμβρίου 2020, το Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι υποχρεωμένο να εφαρμόζει πλήρως το ευρωπαϊκό δίκαιο, τα δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών εκεί και των Βρετανών εδώ θα παραμείνουν ως έχουν, όπως προβλέπεται από τη συμφωνία Αποχώρησης.
Η μόνη διαφορά θα είναι ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δε θα εκπροσωπείται σε κανένα ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο και επομένως δεν θα έχει καμία δυνατότητα παρέμβασης στα τεκταινόμενα. Οι υπουργοί δεν θα μεταβαίνουν στις Βρυξέλλες για τα συμβούλια, στη σύνοδο κορυφής θα υπάρχουν πλέον 27 καρέκλες, δε θα υπάρχουν Βρετανοί δικαστές στο δικαστήριο της Ε.Ε. και ο μόνιμος αντιπρόσωπος του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ε.Ε. θα μετονομαστεί σε πρέσβη. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι μια τρίτη χώρα, η οποία όμως, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, θα συνεχίσει να λαμβάνει, για παράδειγμα, τις «συστάσεις» της Ε.Ε. για την οικονομική της πολιτική.
Κι αν τα παραπάνω ακούγονται κάπως διαδικαστικά και αδιάφορα, η αλήθεια είναι ότι κάποιων η ζωή θα αλλάξει δραματικά. Αυτοί δεν είναι άλλοι από τους Βρετανούς ευρωβουλευτές, κάποιοι από τους οποίους, όπως συνηθίζεται, ζουν χρόνια στις Βρυξέλλες και από σήμερα μένουν πολιτικά «άστεγοι». Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη η εικόνα ενός βαθιά συγκινημένου Βρετανού ευρωβουλευτή στην προχθεσινή ψηφοφορία για το Brexit, ο οποίος, φορώντας κασκόλ με τα χρώματα του Ηνωμένου Βασίλειου και τη σημαία της Ε.Ε., υπό τον ήχο του κλασικού βρετανικού τραγουδιού του αποχωρισμού «Auld Lang Syne» έπεφτε στις αγκαλιές των συναδέλφων του.
Ακόμα και ο πρωτεργάτης του Brexit Νάιτζελ Φάρατζ, είναι πάνω από είκοσι χρόνια ευρωβουλευτής, κάτι που δεν παρέλειψε να αναφέρει στην τελευταία του παρέμβαση την Τετάρτη στην Ευρωβουλή, όπου δήλωσε περιχαρής ότι «τα καταφέραμε».
Η πολιτική ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς, είχε μόνο ένα μέλος από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Βορειοϊρλανδή Μαρτίνα Άντερσον του κόμματος Sinn Fein, που είναι υπέρ της Ενωμένης Ιρλανδίας. «Αντίθετα με κάποιους Βρετανούς συναδέλφους μου, που είναι κάπως συναισθηματικοί, εγώ νιώθω αποφασιστικότητα. Έχω γεννηθεί επαναστάτρια. Γιατί, παρ’ όλο που μας διώχνουν χωρίς τη θέλησή μας, μια μέρα θα ενωθεί η Ιρλανδία και θα επιστρέψουμε στην Ε.Ε.» λέει στην «Α» η Μ. Άντερσον, δηλώντας «περήφανη» για το έργο που έκανε η ευρωομάδα της Αριστεράς σε σχέση με το Brexit, κυρίως όσον αφορά τη διασφάλιση της μη επαναφοράς σκληρών συνόρων στη νήσο της Ιρλανδίας. «Δεν θα μπορούσαμε να τα πάμε καλύτερα, κάναμε τη διαφορά» επισημαίνει.
Και τώρα τι;
Πέρα από αυτήν την «άβολη» περίοδο που θα περάσει το Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι το τέλος του έτους, κατά την οποία θα έχει βγει από την Ε.Ε., αλλά θα συνεχίσει να την «υπακούει», το μεγάλο ερώτημα είναι τι γίνεται από δω και πέρα. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον έχει δηλώσει κατηγορηματικά ότι δεν θα ζητήσει περαιτέρω παράταση της μεταβατικής περιόδου. Ωστόσο, μοιάζει απίθανο να επιτευχθεί μια συνολική εμπορική συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών σε μόλις έντεκα μήνες, συμπεριλαμβανομένου του χρονικού διάστηματος που χρειάζεται για την επικύρωση της όποιας συμφωνίας.
Επομένως, μιλάμε είτε για έναν «σκελετό» συμφωνίας είτε για ακόμα μία «απειλή» να βρεθούν οι δύο πλευρές χωρίς συμφωνία και πρόβλεψη για τη μελλοντική τους σχέση. Αυτό βέβαια, δεν είναι απλό, αφού θα επηρεαστούν όλες οι πτυχές της οικονομίας αλλά και της πολιτικής, από τους Ευρωπαίους που εργάζονται και σπουδάζουν στο Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι την αλιεία και τις αεροπορικές μεταφορές.
Ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη τα αντικρουόμενα συμφέροντα των δύο πλευρών και τη μέχρι τώρα στάση της βρετανικής κυβέρνησης, είναι σχεδόν σίγουρο ότι τα «αγκάθια» θα είναι πολλά. Κάποια από αυτά είναι εύκολο να τα αναγνωρίσει κανείς ήδη από τώρα.
Από την επανεκλογή του Τζόνσον η Ε.Ε. θέλησε να καταστήσει σαφές ότι στη μελλοντική συμφωνία θα παίξει σημαντικό ρόλο η διάθεση του Ηνωμένου Βασίλειου να ακολουθήσει τους κανόνες και τα ευρωπαϊκά στάνταρ όσον αφορά τη φορολογία, τη νομοθεσία για την κρατική βοήθεια, το περιβάλλον, τα τρόφιμα, τις εργασιακές σχέσεις κ.λπ. Αυτό φυσικά είναι «κόκκινο πανί» για την απέναντι πλευρά, αφού εξαρχής στόχος του Brexit ήταν να μην «εξουσιάζουν» τη χώρα πλέον οι Βρυξέλλες. Την ίδια στιγμή η Βρετανία θέλει διακαώς πρόσβαση στην ενιαία αγορά. Αυτό βέβαια ήδη βάζει την Ε.Ε. σε θέση ισχύος, κάτι που δεν αρέσει καθόλου στους Βρετανούς. Όπως είπε την Τετάρτη η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, «όσο περισσότερο τηρεί τις προδιαγραφές μας, τόσο μεγαλύτερη πρόσβαση θα έχει».
Επιπλέον, το πρόβλημα με τα ιρλανδικά σύνορα, που πρωταγωνίστησε στην προηγούμενη φάση των διαπραγματεύσεων, μπορεί να έχει επιλυθεί με την εφαρμογή κάποιου είδους θαλάσσιων ελέγχων στα προϊόντα που μεταφέρονται μεταξύ Βρετανίας και Βορειας Ιρλανδίας, ωστόσο δεν έχει εξακριβωθεί πόσο αποτελεσματικά θα προστατεύει την Ε.Ε.
Για τη Μ. Άντερσον η Ε.Ε. θα καταλάβει γρήγορα ότι με αυτόν τον τρόπο θα είναι εύκολο να μπουν προϊόντα μη ευρωπαϊκών προδιαγραφών στην Ιρλανδία και άρα στην Ε.Ε. «Εκτός κι αν χτίσουν ένα τείχος παρόμοιο με αυτό του Βερολίνου, θα υπάρχει ανοιχτός διάδρομος για τους λαθρέμπορους» λέει η ίδια, υποστηρίζοντας ότι τότε ίσως η Ε.Ε. ταχθεί υπέρ την επανένωσης της Ιρλανδίας και η Βρετανία αφήσει τους πολίτες να αποφασίσουν μέσω δημοψηφίσματος τι θέλουν, σε ποια ένωση θέλουν να είναι μέλη.
