"Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ενιαίος και πολυτασικός, πλουραλιστικός, ανοιχτός στην ύπαρξη διαφορετικών ιδεολογικών, ιστορικών και αξιακών ευαισθησιών και ρευμάτων σκέψης στον χώρο της Αριστεράς" τονίζεται στο σχέδιο καταστατικού, το οποίο επεξεργάστηκε η αρμόδια επιτροπή στην οποία επικεφαλής είναι ο Ρούντι Ρινάλντι, για το Ιδρυτικό Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ, κείμενο που καλείται να εγκρίνει η συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ. Το σχέδιο καταστατικού του νέου κόμματος, πέρα από τα παραπάνω φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά και αρχές λειτουργίας, κατοχυρώνει ως βασικά σώματα της δομής του το Τακτικό, το Έκτακτο και το Διαρκές Συνέδριο.
Σε ό,τι αφορά το Τακτικό Συνέδριο, αυτό συγκαλείται κάθε 3 χρόνια κι εκλέγει τον πρόεδρο, την Κεντρική Επιτροπή και την Επιτροπή Οικονομικού Ελέγχου του κόμματος. Επιπλέον ορίζεται ότι ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ εκλέγεται από το Συνέδριο, εκπροσωπεί δημόσια το κόμμα και είναι πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
Σε ό,τι αφορά τα όργανα του νέου κόμματος, ορίζονται ως θεμέλιο του κόμματος οι οργανώσεις μελών, οι οποίες συγκροτούνται σε "συνελεύσεις με βάση τον φυσικό χώρο δράσης τους (χώρο κατοικίας, εργασίας ή εκπαίδευσης". Σε σχέση με το δεύτερο επίπεδο οργανωτικής συγκρότησης του κόμματος, εξετάζεται η πρόταση για περιφερειακή συγκρότησή του, μια μορφή που αντικαθιστά τη συγκρότηση σε νομαρχιακές. Σε κάθε περίπτωση η τελική απόφαση θα ληφθεί από το συνέδριο. Το ανώτερο όργανο του κόμματος είναι η Κεντρική Επιτροπή, η οποία εκλέγει την Πολιτική Γραμματεία και τον γραμματέα της. Για το σημείο αυτό έχει κατατεθεί εναλλακτική πρόταση για εκλογή του προέδρου από την Κεντρική Επιτροπή.
Στο σχέδιο για το καταστατικό του κόμματος ορίζονται διαγραφές, ενώ αξίζει να σημειωθεί πως στις αρχές λειτουργίας του κόμματος τίθεται ότι ''επιδιώκεται η αμφισβήτηση των στερεότυπων ρόλων των φύλων, τόσο στην άσκηση των δικαιωμάτων όσο και στην κατανομή των καθηκόντων".
