Συνέντευξη στον Αργύρη Παναγόπουλο
Καταστροφικά για την αριστερά και την Ιταλία θεωρεί η Λουτσιάνα Καστελίνα τα αποτελέσματα των εκλογών, εκτιμώντας ότι ο "κοινοβουλευτικός κρετινισμός" δεν διευκολύνει τη διαμόρφωση ενός πλειοψηφικού ρεύματος στην κοινωνία που να ανατρέψει τη σημερινή πολιτική.
Πως είδατε τα αποτελέσματα των εκλογών;
Ήταν ασφαλώς μια καταστροφή. Ας ελπίσουμε ότι το σοκ ήταν τέτοιο που θα βάλλει μυαλό στη κεντροαριστερά και την αριστερά. Έγιναν ανυπολόγιστα λάθη. Στήριξα το Βέντολα, γιατί ήταν ο μόνος που έκανε μια σωστή επιλογή. Θυσιάστηκε για την επιλογή του, γιατί δεν φαίνεται να κατάφερε να μεταφέρει προς τα αριστερά ένα κομμάτι του Δημοκρατικού Κόμματος. Η Αριστερά Δημοκρατία Ελευθερία του Βέντολα έκανε τη σωστή επιλογή, προσπαθώντας να ανοίξει μια διαλεκτική στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος. Ο Μπερσάνι και ο Βέντολα είναι εκτός παιχνιδιού, γιατί δεν έχουν συνομιλητές. Το κέντρο και ο Γκρίλο μετατράπηκαν σε αποφασιστικούς παράγοντες για το σχηματισμό κυβέρνησης.
Η δεξιά πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος υποστηρίζει ότι πρέπει να σχηματιστεί κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Δεν θέλω να μιλήσω για την Επανίδρυση, γιατί στα έχω πει εδώ και χρόνια. Πρέπει να καταλάβετε στην Ελλάδα ότι χάρις στο σύντροφο Μπερτινότι η Κομμουνιστική Επανίδρυση δεν υπάρχει πλέον. Ο Μπερτινότι έκανε τα πάντα για να διαλύσει το εγχείρημα μιας επανίδρυσης του κομμουνισμού.
Δεν μπορείς να τρέχεις για να μπεις στο κοινοβούλιο φωνάζοντας μόνο "είμαστε κομμουνιστές". Πρέπει να βλέπεις τι συμβαίνει στη κοινωνία και ποιος είναι ο συσχετισμός δυνάμεων. Πρέπει να έχεις δει ότι η ιταλική κοινωνία είναι δεξιά, είναι συντηρητική, χωρίς πολιτική κουλτούρα, χωρίς αξίες, χωρίς τίποτα. Μια κοινωνία κατακερματισμένη, που δεν κατανοεί απλές έννοιες της ταξικής πάλης. Όταν δεν υπάρχει τίποτα πρέπει να δεις τι μπορείς να κερδίσεις για να οδηγηθούμε στην ανασύνθεση της αριστεράς.
Ούτε όμως η Αριστερά Οικολογία Ελευθερία του Βέντολα τα πήγε καλά ...
Ο Βέντολα πλήρωσε ακριβά το εγχείρημά του. Ξέρει ότι δεν φθάνει μόνο να φωνάζεις "εμείς είμαστε κομμουνιστές" για να μπεις και να διαμαρτύρεσαι στο κοινοβούλιο. Όταν αρχίζεις να κάνεις πολιτική εξετάζοντας τη συγκεκριμένη κατάσταση τα πράγματα ...περιπλέκονται. Σε αυτή την κατάσταση λες τι μπορώ να κάνω; Το μόνο που σου μένει είναι να πάρεις ότι μπορείς στο σπίτι σου για να αρχίσεις να σκιαγραφείς ένα μέλλον.
Η FIOM, το συνδικάτο εργατών μετάλλου της CGIL, που αποτελεί ότι πιο προοδευτικό υπάρχει σήμερα στην Ιταλία, κατανόησε την κατάσταση και κατάφερε να έχει πολιτική εκπροσώπηση στο κοινοβούλιο. Ξέρεις πολύ καλά γιατί είμαι νευριασμένη με την Επανίδρυση. Δεν μπορεί να έχεις δώσει έναν ολόκληρο αγώνα για τα δείξεις την ταυτότητά σου και μετά να φτιάχνεις ένα ψηφοδέλτιο με επικεφαλείς μια ομάδα σαμάνων [μάγων και φακίριδων], καθηγητών και δικαστών που λένε ότι χρειαζόμαστε δίκτυα και πως τα κόμματα αποτελούν ξεπερασμένα σχήματα του 19ου αιώνα. Μερικές φορές όταν ακούω για την "κοινωνία των πολιτών" μου έρχεται να ...πυροβολώ! Γιατί πολλές φορές χρησιμοποιείται η έκφραση αυτή για να κρυφτούν τα κοινωνικά προβλήματα, η κοινωνία και οι αντιθέσεις της. Επίσης δεν μπορεί να εμφανίζεσαι μια μέρα σαν "κοινωνία των πολιτών" και την άλλη να ζητάς να πας στη ...βουλή.
Τα κόμματα λοιπόν χρειάζονται ...
Τα κόμματα πρέπει να υπάρχουν, αλλά πρέπει να υπάρχει και μια κοινωνία με δημοκρατική οργάνωση. Αυτό είναι το καθήκον της κοινωνίας των πολιτών, να μην παραμένει αδρανής και να περιμένει μόνο τις εκλογές. Τα κόμματα είναι ο οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.
Μιλώντας για την κοινωνία των πολιτών σκέφτομαι το "φαινόμενο Γκρίλο" ...
Αποτελεί τον καρπό της πλήρους πολιτικής σύγχυσης. Ο κόσμος του Γκρίλο είναι κόσμος που εργάστηκε σκληρά και οργάνωσε πράγματα στη κοινωνία των πολιτών. Το νέο και ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι άρχισαν και αυτοί να τσακώνονται μεταξύ τους. Υπάρχουν πολλά και πολύ διαφορετικά άτομα στο κίνημα του Γκρίλο.
Βλέποντας όμως το Ντάριο Φο με το Γκρίλο δεν αισθάνεσαι έναν κόμπο κάπου;
Ο Ντάριο Φο είναι ο Ντάριο Φο. Ένας εξαιρετικός καλλιτέχνης, μια διάνοια στο χώρο του θεάτρου της κοινωνικής προβληματικής. Το να είσαι στα κινήματα ίσως δεν σημαίνει ότι πρέπει να είσαι με όλα τα κινήματα. Ιδιαίτερα με αυτά που λείπει μια κοινή κουλτούρα, μια συλλογική ηγετική ομάδα, και μια ριζοσπαστικοποίηση της κοινωνίας. Διαφορετικά δεν πας πουθενά. Θα έλεγα ότι ήταν πιο σωστό να λέμε ότι υπάρχουν οι "κοινωνίες των πολιτών", γιατί και ο Μπερλουσκόνι εμφανίζεται σαν ηρωικός εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών.
Είδαμε μέσα σε λίγες εβδομάδες τη πολιτική νεκρανάσταση του Μπερλουσκόνι ...
Ο Μπερλουσκόνι είναι εξαιρετικά επικοινωνιακός. Την τελευταία ημέρα της προεκλογικής περιόδου είχε μια εξαιρετική παρουσίαση στις τηλεοράσεις, μπαίνοντας στα εσώψυχα του μέσου ανθρώπου μιλώντας για την φοροδιαφυγή, υποστηρίζοντας ότι λίγο πολύ όλοι κάτι κρύβουμε από την εφορία και πως δεν είναι και τόσο επιλήψιμο, υποσχέθηκε την επιστροφή του φόρου ακινήτων. Σε ό,τι αφορά τα σκάνδαλα η πλειοψηφία των Ιταλών τον στηρίζει: "τι καλός που είναι", "σε αυτή την ηλικία με τόσες γυναίκες; Μπράβο του". Αυτά ακούς στο δρόμο.
Ο Μπερλουσκόνι εξαπέλυσε μια επίθεση εναντίον της Μέρκελ. Επηρέασε αυτό τη κοινή γνώμη;
Ασφαλώς. Ήταν εύκολο να στοχοποιήσει τη Μέρκελ, όπως έκανε και ο Γκρίλο, αλλά δεν τα έβαλε με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Μέρκελ θέλουν τον άμεσο σχηματισμό κυβέρνησης στην Ιταλία ...
Οι Βρυξέλλες και το Βερολίνο θέλουν σταθερές και ελεγχόμενες από αυτούς κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη. Στην Ιταλία θα δυσκολευτούν, γιατί ο Μπερσάνι έχει τη πλειοψηφία μόνο στη βουλή. Η πρόταση του Μπερσάνι καταλήγει σε μια κυβέρνηση μειοψηφίας με άξονα οκτώ σημεία, που ανταποκρίνονται και με τις προσδοκίες των "Γκριλίνων".
Αυτή είναι η μια υπόθεση,. Αντίθετα τα τρία τέταρτα του Δημοκρατικού Κόμματος θέλουν τη συνεργασία με το Μπερλουσκόνι και ένας είδος συγκυβέρνησης, όπως αυτή που έχετε στην Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή ο Μπερσάνι είναι ένας νεκρός άνθρωπος.
Το ίδιο υποστηρίζει και ο Γκρίλο ...
Ο Μπερσάνι πολιτικά αυτή τη στιγμή είναι νεκρός, γιατί ακόμη και μέσα στο Δημοκρατικό Κόμμα χάνει το παιχνίδι. Άλλο πράγμα όμως είναι ο Γκρίλο και άλλο οι "Γκριλίνοι". Ένα άλλο τμήμα του Δημοκρατικού Κόμματος με το Βελτρόνι υποστηρίζουν το σχηματισμό μιας κυβέρνησης με επικεφαλής το Τζουλιάνο Αμάτο, ως ένα "σούπερ τεχνικό", που να διαρκέσει έως το Μάιο για να πάμε σε νέες εκλογές με υποψήφιο του Δημοκρατικού Κόμματος το ...Ρέντζι.
Από το κακό στο χειρότερο ...
Δυστυχώς. Υπάρχει και μια τρίτη υπόθεση για το σχηματισμό κυβέρνησης. Αυτή της Εθνικής Ενότητας, που την προωθεί ο πρόεδρος της δημοκρατίας Ναπολιτάνο. Ο Γκρίλο τόνισε ότι δεν θα δώσει σε κανένα ψήφο εμπιστοσύνης . Ο κανονισμός της ιταλικής βουλής απαιτεί όμως τη ψήφο εμπιστοσύνης και δεν επιτρέπει το σχηματισμό μειοψηφικών κυβερνήσεων, όπως σε άλλες χώρες. Ένα τμήμα των "Γκριλίνων" υποστηρίζει την ψήφο εμπιστοσύνης στο Μπερσάνι και μετά τη ψήφιση ή την απόρριψη των προτάσεων της.
Θα υπάρξουν συνέπειες από την πολιτική κρίση;
Οι συνέπειες θα είναι αρνητικές. Γιατί εάν έχεις μια ισχυρή και συμπαγή κυβέρνηση και την ανάλογη πλειοψηφία στη βουλή, μπορείς να πάρεις τις πρωτοβουλίες που θες και να ανεξαρτητοποιηθείς από τις επιβολές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό χρειάζεται χρόνο και μαι ισχυρή κυβέρνηση με μεγάλα χρονικά περιθώρια. Εάν δεν έχεις μια συμπαγή και πολιτιστικά ομοιογενή πλειοψηφία δεν μπορείς να κάνεις τίποτα και κυρίως στο βραχυπρόθεσμο διάστημα. Το έχετε βιώσει πολύ καλά στην Ελλάδα. Εάν δεν έχεις τη δύναμη στην κοινωνία δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. Αυτό είναι το προβάδισμα, το προνόμιο που έχετε στην Ελλάδα. Η αριστερά έχει μια δυναμική και ισχυρή στήριξη στην κοινωνία, που θα μπορούσε να στηρίξει μια αριστερή κυβέρνηση. Στην Ιταλία δεν υπάρχει αυτό. Πρέπει να λογαριαστούμε με το κοινοβουλευτικό κρετινισμό, αυτούς που πιστεύουν ότι όλα εξαρτιούνται από τη πλειοψηφία που μπορεί να έχεις στη βουλή.. Η κυβέρνηση εξαρτάται από την πλειοψηφία που έχει στη χώρα, στους δρόμους και στους χώρους εργασίας και από τους συσχετισμούς δυνάμεων.
Προς τα που πάει η Ευρώπη; Η αισιοδοξία από την εκλογή του Ολάντ εξανεμίστηκε. Στην Ιταλία ακόμη και η κεντροαριστερά και η αριστερά σκάλωσαν. Στην Ισπανία και την Πορτογαλία δεν φαίνονται νέες εκλογές στη γωνιά του δρόμου ...
Ελπίζω κάποτε να ξεκινήσουμε να κάνουμε μια αριστερή πολιτική σε όλη την Ευρώπη. Πρέπει να ξεκινήσουμε από την κοινωνία και τους πολίτες της. Η λέξη "Ευρώπη" γίνεται αρκετά δύσχρηστη μετά σαράντα χρόνια που τη χρησιμοποίησαν κατά το δοκούν. Όταν αποφάσισαν την "απελευθέρωση των κεφαλαίων" κανένας σχεδόν δεν το κατάλαβε καν. Οι περισσότεροι δεν θυμούνται ούτε πότε έγινε. Δεν υπήρξε καμία συζήτηση και διάλογος. Ποιος θυμάται τη συνθήκη του Μάαστριχ, που έλεγε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο ανταγωνισμός και ο συναγωνισμός; Μια συνθήκη που είναι ακόμη κια σήμερα αντισυνταγματική για τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Στη βουλή η κομμουνιστική Επανίδρυση ψηφίσαμε εναντίον σε μια συζήτηση που κράτησε μόλις δύο ώρες!
Πρέπει να μάθουμε να αγωνιζόμαστε στην Ευρώπη σχεδιάζοντας πολιτικές και συμμαχίες, όπως κάνουμε σε εθνικό επίπεδο. Γιατί δεν μπορούμε να το κάνουμε; Γιατί δεν υπάρχει μια κοινή και ομογενοποιημένη κοινωνία πολιτών, μια κοινή κοινή γνώμη, κοινά ενωτικά ευρωπαϊκά συνδικάτα, κοινές ευρωπαϊκές εφημερίδες, ευρωπαϊκοί σύλλογοι και οργανώσεις. Δεν έχουμε τίποτα. Έστω και ένα μικρό πράγμα. Μια δύναμη για να επιβάλλουμε μια στροφή στην πολιτική του νεοφιλελευθερισμού.
Για το λόγο αυτό έχετε δραστηριοποιηθεί στο μεγάλο πολιτιστικό και κοινωνικό σύλλογο Arci;
Δεν υπάρχουν λύσεις στο βραχυπρόθεσμο, αλλά στο μακροπρόθεσμο διάστημα. Στην Ιταλία πρέπει να οικοδομήσουμε από τα κάτω μια κοινή κουλτούρα, αξίες, την αίσθηση της συλλογικής μας ευθύνης, το ρίζωμα μας στη κοινωνία και στα τοπικά προβλήματα. Είναι πράγματα που ανήκουν στη σφαίρα της "προ-πολιτικής", αλλά ζωτικά για να φθάσουμε στην πολιτική. Το Arci αποτελεί μια πρόκληση για την οικοδόμηση μιας πραγματικής κοινωνικής αριστερής λαϊκής κουλτούρας.
Ποια είναι η Λουτσιάνα Καστελίνα
Η Λουτσιάνα Καστελίνα αποτέλεσε ιδρυτικό στέλεχος του "Μανιφέστο", του Κόμματος Προλεταριακής Ενότητας για τον Κομμουνισμό PdUP, ήταν βουλευτής και ευρωβουλευτής του Ιταλικού ΚΚ και πρόεδρος της Επιτροπής Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Ευρωκοινοβουλίου. Ιδρυτικό μέλος της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης ανάλαβε τη διεύθυνση της εφημερίδας της "Λιμπερατσιόνε" με την έκδοσή της.
Η Λ. Καστελίνα απέκτησε μια πλούσια εμπειρία ως ανταποκρίτρια της "Παέζε Σέρα" στην προδικτατορική Αθήνα, για να μετατραπεί σε πρωταγωνιστή του κινήματος αλληλεγγύης στους Έλληνες φυλακισμένους και βασανισμένους. Τη δεκαετία του '70 υπήρξε από τα πλέον γνωστά στελέχη του ιταλικού φεμινιστικού κινήματος και τη δεκαετία του ΄80 του ευρωπαϊκού ειρηνιστικού κινήματος.
