Επανέρχεται στην "κανονικότητα", έστω και με κάποιες απώλειες, το σύστημα οργάνωσης και σχεδιασμού του χώρου με νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που δόθηκε για διαβούλευση το βράδυ της Παρασκευής, με διάρκεια έως και μεθαύριο.
Με αυτόν ουσιαστικά καταργείται ο μνημονιακός Νόμος 4269 του 2014 υπό τον ψευδεπίγραφο τίτλο "Χωροταξική και πολεοδομική μεταρρύθμιση - Βιώσιμη ανάπτυξη", ο οποίος κατεδάφισε κάθε κανόνα στον σχεδιασμό με εργαλείο τα ειδικά χωρικά σχέδια ώστε να νομιμοποιήσει τις παρεκκλίσεις των προηγούμενων ετών, της fast track νομοθεσίας του 2010 και του μεσοπρόθεσμου αργότερα.
Εργαλείο για τη χύδην και σημειακή χωροθέτηση παραγωγικών ή επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, κυρίως reale estate αναπτύξεων, τα Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Δημοσίων Ακινήτων (ΕΣΧΑΔΑ) και τα Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΣΧΑΣΕ). Το δεύτερο κομμάτι του Ν. 4269, το οποίο περιελάμβανε 19 άρθρα που χωροθετούσαν οριζόντια με πελατειακά χαρακτηριστικά, εντατικές δραστηριότητες και ασύμβατες χρήσεις, με δυσμενείς επιπτώσεις στη λειτουργία των πόλεων, καταργήθηκε ήδη με νόμο από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τον Μάιο.
Οι εντοπισμένες βελτιώσεις στον Νόμο 4269 αποκαθιστούν την πυραμίδα και το ενιαίο του Σχεδιασμού (εθνικός, περιφερειακός, τοπικός) και περιορίζουν την παντοδυναμία των Ειδικών Χωρικών Σχεδίων, τα οποία καθορίζουν χρήσεις γης και όρους δόμησης στο κατώτερο επίπεδο. Έτσι θεσπίζεται ειδική διαδικασία, η προέγκριση, που χορηγείται ύστερα από υποβολή σχετικής προμελέτης ώστε να μην ανατρέπεται αυτομάτως ο θεσμοθετημένος πολεοδομικός σχεδιασμός (Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια, Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου για τις εκτός σχεδίου περιοχές ή άλλες προστατευτικές ρυθμίσεις).
Η προέγκριση για τροποποίηση δίνεται ύστερα από εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας και γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων του ΥΠΕΝ. Επιπρόσθετα η απόφαση του ΚΕΣΥΠΟΘΑ τεκμηριώνει "την αναγκαιότητα της τροποποίησης εν όψει του ειδικού χαρακτήρα της επιδιωκόμενης ανάπτυξης, της κάλυψης αναγκών παραγωγικής ή επιχειρηματικής ανάπτυξης και ανασυγκρότησης εντός της περιοχής του σχεδίου και πάντως τη μη ανατροπή της πολεοδομικής και χωροταξικής λειτουργίας της ευρύτερης περιοχής".
Το ΚΕΣΥΠΟΘΑ θα συνεδριάζει δύο φορές τον χρόνο για προέγκριση, γνωμοδότηση των Ειδικών Χωρικών Σχεδίων και η ολοκλήρωση της διαδικασίας εξέτασης κάθε αιτήματος δεν θα ξεπερνά το ένα εξάμηνο. Προβλέπεται ακόμη η υποχρεωτική εναρμόνιση των Ειδικών Χωρικών Σχεδίων με τα Ειδικά και Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, καθώς και με τις κατευθύνσεις της "οικείας αναπτυξιακής πολιτικής", ενώ "λαμβάνουν υπόψη τις κατευθύνσεις των εγκεκριμένων Τοπικών Χωρικών Σχεδίων και ΖΟΕ”.
Με το σχέδιο νόμου επανέρχεται στην κορυφή του σχεδιασμού το γενικό χωροταξικό, υπό τη μορφή Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής, της οποίας εμπλουτίζεται μεν το περιεχόμενο, αλλά αυτή δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα. Τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, όπως του τουρισμού, των υδατοκαλλιεργειών κ.λπ., παίρνουν τη θέση που είχαν πριν ως τομεακά. Ο Ν. 4269 τα είχε μετονομάσει σε εθνικά, αφού η υπερκείμενη Εθνική Στρατηγική ήταν το απόλυτο τίποτα, μια απλή κυβερνητική ανακοίνωση.
Τα Περιφερειακά Χωροταξικά ενισχύονται και εξειδικεύονται περισσότερο. Ο μητροπολιτικός σχεδιασμός έχει ήδη καταργηθεί από τον ίδιο νόμο. Το μαύρο σκοτάδι έχει φάει από τότε το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Θεσσαλονίκης και άλλων πέντε πόλεων (Ιωαννίνων, Λάρισας, Βόλου, Πάτρας, Ηρακλείου), η εκπόνηση των οποίων είχε χρηματοδοτηθεί με 1,1 εκατ. ευρώ και πλέον από το Γ' ΚΠΣ.
Στο κατώτερο επίπεδο ακολουθούν τα τοπικά Χωρικά Σχέδια, τα πρώην Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια και σε επίπεδο εφαρμογής τα Ρυμοτομικά Σχέδια, που τώρα ονομάζονται Πολεοδομικά Σχέδια Εφαρμογής.
Καταργείται ακόμη ένα πλήθος παρεκκλίσεων καταφανώς φωτογραφικών υπό μορφή μεταβατικών διατάξεων, που ακύρωναν τον όποιο σχεδιασμό καθώς προέβλεπαν, λόγου χάρη, ότι, αν είχε κατατεθεί αίτηση για έκδοση οικοδομικής άδειας ή είχε δοθεί άδεια εγκατάστασης για ειδικά κτήρια, όπως τα εμπορικά κέντρα, εφαρμόζονταν οι διατάξεις που ίσχυαν πριν από τη θεσμοθέτηση των Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων ή των Ζωνών Οικιστικού Ελέγχου.
