Ο Κορνήλιος Διαμαντόπουλος είναι μια πολυσχιδής, πολυσύνθετη και πολυτάλαντη προσωπικότητα, πάντα όμως με άξονα και επίκεντρο τη δημιουργική δραστηριότητα. Η κυριότερη ίσως από τις πολλές πλευρές του είναι αυτή του συνθέτη, τόσο ορχηστρικής μουσικής όσο και τραγουδιών. Έχει μια όχι ευκαταφρόνητη σε όγκο δισκογραφία, αλλά το τελευταίο του άλμπουμ «Ένα Φτωχό Χαμόγελο» είναι το πρώτο που κυκλοφόρησε από μια αληθινή δισκογραφική εταιρεία και διατίθεται κανονικά προς πώληση. Με αυτή την αφορμή, είχαμε μαζί του μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση, η οποία μας αποκάλυψε ότι ο πολυεπίπεδος και ιδιοσυγκρασιακός λόγος του συμβαδίζει απόλυτα με το άκρως απρόβλεπτο και αταλάντευτα... αυτοανατρεπτικό μουσικό έργο του.
* Οι ιδιότητές σας του συνθέτη, του εικαστικού και του κριτικού μουσικής είναι εντελώς ανεξάρτητες η μία από την άλλη ή κάπου διασταυρώνονται και πιθανά αλληλοσυμπληρώνονται; Στη δεύτερη περίπτωση, πώς θα λέγατε αυτό που προκύπτει ως «συνισταμένη» τους;
Υπάρχουν και άλλα με τα οποία ασχολούμαι: φωτογραφία, μουσικολογία, δημοσιογραφία, κόμιξ, λογοτεχνία, ηχητική έρευνα, ραδιόφωνο, πολύτεχνα, Ιστορία του κινηματογράφου. Αν όμως η πολυπραγμοσύνη εντυπωσιάζει από μόνη της δεν είναι μέγα επίτευγμα, το ίδιο όπως δεν είναι αξιοπρόσεκτο το να είσαι ταυτόχρονα γιος, αδελφός, σύζυγος και πατέρας. Να πω επίσης ότι έχω κάποιες επιφυλάξεις ως προς το «κριτικός μουσικής», καθώς σημασία έχει η εσωτερική συνέπεια ενός έργου και όχι η γνώμη οποιουδήποτε γι' αυτό.
* Έχετε κυκλοφορήσει πολλούς δίσκους, αλλά σε δική σας, όχι μόνο ανεξάρτητη παραγωγή, αλλά ακόμα και διανομή και αυτός είναι μόλις ο πρώτος που κυκλοφορεί κανονικά. Αυτή η αποχή σας από την επίσημη δισκογραφία ήταν επιλογή ή αποτέλεσμα συγκυριών και, στον μεγαλύτερο βαθμό, έλλειψης ενδιαφέροντος από τις όποιες εταιρείες;
Ισχύουν αμφότερα, αν και προβληματίζομαι για τη διαφορά θεμιτών φιλοδοξιών και γραφικών ματαιοδοξιών. Ο Ελύτης είχε γράψει «Δίνε δωρεάν τον χρόνο σου αν θέλεις να σου μείνει λίγη αξιοπρέπεια». Εγώ το εφαρμόζω αντικαθιστώντας τον χρόνο με τους δίσκους.
* Η εμμονή σας στα ιδιόφωνα και κατασκευασμένα από εσάς όργανα έχει κάποια συγκεκριμένη αιτία; Εξυπηρετούν με κάποιον τρόπο τις ανάγκες της μουσικής σας ή είναι μια προσωπική σας, ας πούμε, μουσική «ιδιοτροπία»;
Αν συμφωνήσουμε ότι ενδιαφερόμαστε για μια πολυεπίπεδη μουσική εξέλιξη -σε αντίθεση με τον μουσικό μηρυκασμό στον οποίο αρέσκονται πολλοί-, τότε και τα νέα όργανα είναι αυτονόητος αυτοσκοπός. Επινοώ όμως όργανα και για λειτουργικές ανάγκες. Η κιθάρπα μού επιτρέπει να έχω το κιθαριστικό ηχόχρωμα στις ανοιχτές πιανιστικές συγχορδίες. Ο κελαηδισμός συνδυάζει την τονική καθαρότητα των πνευστών με την ευλυγισία της ανθρώπινης φωνής. Το πενταχορδομονόχορδο δίνει «μπριζέ» ήχο στις αργές μελωδίες.
* Και η επιμονή σας στα μικροδιαστήματα; Υπάρχει κάποιος λόγος γι' αυτή, κάποια συγκεκριμένη θεωρητική θεμελίωση έστω ή απλά είναι μια ενστικτώδης προτίμησή σας;
Η εθνομουσικολογία μάς αποκαλύπτει πόσο υπερτιμημένος είναι ο ισοσυγκερασμός και το τονικό σύστημα που επικρατεί. Με την εξαίρεση της δυτικής μουσικής των τελευταίων τεσσάρων αιώνων, πάντα και παντού οι μελωδίες ήταν και είναι τροπικές, δηλαδή «μικροτονικές». Στον δίσκο μου «Μουσική με 54 νότες ανά οκτάβα» υπάρχει μια πολυσέλιδη θεωρητική τεκμηρίωση σχετικά μ' αυτό.
* Αν σας έλεγα να εφαρμόσετε την ιδιότητα του κριτικού στον εαυτό σας ως συνθέτη και όσον αφορά το σύνολο του μέχρι τώρα έργου σας, πώς θα τον περιγράφατε και, ίσως, θα τον αναλύατε;
Χωρίς να υπονοώ οποιαδήποτε σύγκριση αξίας ή μεγέθους, θα έλεγα ότι η δισκογραφία μου θυμίζει τη φιλμογραφία του Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Κάθε έργο μου έχει άλλο αντικείμενο και ύφος και είναι διαφορετικού είδους. Με συναρπάζει τόσο το τεχνικό όσο και το αμιγώς μουσικό μέρος. Κατά τα άλλα, όλοι οι δημιουργοί είναι φορείς της εποχής, της κοινωνίας, της ψυχοσύνθεσης και του χαρίσματος που διαθέτουν ή όχι.
* Σίγουρα έχετε ένα πολύ μεγάλο εύρος επιρροών, αλλά υπάρχει κάποιος άλλος δημιουργός με τον οποίο να αισθάνεστε πολύ κοντά ή ακόμα και «συγγενής» ως προς τη μουσική σας θεώρηση;
Όσον αφορά την Ελλάδα, θα ανέφερα ενδεικτικά και με χρονολογική σειρά τους Νίκο Σκαλκώτα, Βασίλη Τσιτσάνη, Γιάννη Χρήστου, Μάνο Χατζιδάκι και Μίκη Θεοδωράκη, Μιχάλη Αδάμη, Νίκο Μαμαγκάκη, Ορφέα Περίδη, Αντώνη Απέργη και Γιώργο Κοντραφούρη. Όσον αγορά το διεθνές μουσικό γίγνεσθαι, είναι αναρίθμητοι, όχι εν ζωή οι περισσότεροι. Και χωρίς να συμπεριλάβω τους τόσους ανώνυμους...
* Θα λέγατε ότι ο δίσκος αυτός είναι μια άσκηση ύφους σας πάνω στην παραδοσιακή μουσική, μια συνέχειά της στο σήμερα, μια απόπειρα ουσιώδους εκσυγχρονισμού της, μια έρευνα πάνω σε αυτήν και τις δυνατότητές της ή κάτι άλλο;
Τα κάλυψες όλα! Υπό μία έννοια είναι σύζευξη λαϊκών ρυθμών και τροπικών πολυφωνιών σε ιδιότυπο ηχοχρωματικό πλαίσιο. Καθώς ο ρυθμός απευθύνεται στο σώμα και η αρμονία στο πνεύμα, η ισότιμη σύμπραξή τους είναι επιθυμητή. Αυτό προσπάθησα να κάνω στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο ελευθερίας αλλά και αυτοπεριορισμών.
* Υπήρχαν κάποιες συγκεκριμένες μέθοδοι ή και τεχνοτροπίες ακόμα που ακολουθήσατε όχι τόσο στην ενορχήστρωση και την οργανική εκτέλεσή τους όσο στη σύνθεση αυτών των τραγουδιών; Πέρα φυσικά από το ότι, αν δεν κάνω λάθος, προσπαθήσατε συνειδητά να κινηθείτε στο τροπικό και ελάχιστα ή και καθόλου στο τονικό σύστημα...
Όντως έτσι κινήθηκα. Πέρα από ποικίλες συνθετικές τεχνικές -προερχόμενες τόσο από τις ανατολικές όσο και τις δυτικές μουσικές παραδόσεις-, μαζί με τον ηχολήπτη Άρη Ντεληθέο εξαντλήσαμε τις δυνατότητες ενός σύγχρονου στούντιο, κυρίως από πλευράς οργάνων. Σημαντικότατη φυσικά ήταν και η συμβολή των μουσικών, των Χάρη Λαμπράκη, Μάρθας Μαυροειδή, Ελένης Βασιλειάδου, Αλέκου Βασιλάτου και Λευτέρη Ανδριώτη. Όλοι τους κατέθεσαν δείγματα αυτοσχεδιαστικής ιδιοφυΐας εντός συγκεκριμένων και πλήρως οργανωμένων περιβαλλόντων και τους ευγνωμονώ γι' αυτό!
* Πώς καταφέρατε να εξασφαλίσετε τις συμμετοχές του Ορφέα Περίδη και, ακόμα περισσότερο, της τόσο πολυάσχολης Σαβίνας Γιαννάτου; Δεν θα μπορούσατε να εκμεταλλευθείτε, με την καλύτερη έννοια της λέξης, αυτές τις επιφανείς συμμετοχές για να κάνετε όχι μόνο τον δίσκο, αλλά ίσως και συνολικά τη μουσική σας πιο γνωστή ή αυτό δεν σας ενδιαφέρει και δεν σας απασχολεί καθόλου;
Η περιπέτεια αυτή ξεκίνησε προ δεκαετίας, όταν γνώρισα την Αντιγόνη Πενέζη και τη Λιζέτα Καλημέρη. Δίχως τη φιλία τους ίσως δεν θα πείραζα ποτέ τη λαϊκότροπη Μούσα. Με όλους τους συντελεστές είχα και έχω προσωπική φιλική σχέση ανεξάρτητα από τον δίσκο. Με τη Σαβίνα, για παράδειγμα, γνωριζόμαστε τριάντα χρόνια. Όσο για τη διάδοση της μουσικής μου δεν θα αρνηθώ ότι θα την επιθυμούσα, αλλά ίσως δεν τα καταφέρνω τόσο καλά σ' αυτό. Δεν είμαστε όλοι για όλα.
* Το ότι πλέον δεν εμφανίζεστε ζωντανά οφείλεται στις συνθήκες, για παράδειγμα στο ότι δεν βρίσκετε τους κατάλληλους χώρους, ή οι συναυλίες δεν σας ενδιαφέρουν; Όπως κι αν έχει, θα επιδιώξετε να παρουσιάσετε ζωντανά τον νέο δίσκο ή αδιαφορείτε γι' αυτό;
Παρουσίαζα τακτικά ζωντανά τη μουσική μου στο διάστημα 1989-2003, όταν ήμουν ενεργό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών. Έκτοτε κάθε Πέμπτη είμαι σε ένα στούντιο και ηχογραφώ. Τον δίσκο αυτό όμως θα επιδιώξω να τον παρουσιάσω ζωντανά. Όλα τα τραγούδια είναι ήδη ενορχηστρωμένα για τρίο (πιάνο, βιολί ή λύρα και μπάσο ή βιολοντσέλο) και αυτό το καθιστά πιο εύκολο. Αν μπορέσω να βρω χώρους και μουσικούς σχετικά ανιδιοτελείς, θα το αποπειραθώ.
* Ποιες εμπορικές δυνατότητες πιστεύετε ότι έχει αυτό το album;
Απολύτως καμία! Το ευρύ κοινό δυστυχώς θεωρεί «βαριά κουλτούρα» οτιδήποτε δεν είναι εξωφρενικά απλοϊκό. Δεν φταίει όμως απαραίτητα το ίδιο το κοινό. Οι δισκογραφικές εταιρείες που έχουν απομείνει είτε καταρρέουν έντιμα είτε κάνουν παράλληλες business, για να το θέσω κομψά. Ακόμα και ο Μότσαρτ, αν είχε γεννηθεί στον συγκεκριμένο χωρόχρονο, θα είχε πρόβλημα επιβίωσης! Και φυσικά δεν θα μπορούσε να διάγει τον πολυτελή βίο που διήγαγε τότε (γέλια). Γιατί λοιπόν να κυκλοφορεί κανείς δίσκους; Για την υστεροφημία του; Καλή ιδέα, αλλά όχι αν ζεις ακόμα! Οπότε, το κάνουμε μόνο για δικούς μας, προσωπικούς λόγους. Όσοι συνεχίζουμε να το κάνουμε...
* Και τα προσεχή σχέδια σας, τα άμεσα αλλά ίσως και τα πιο μακροπρόθεσμα;
Αυτό τον καιρό μελοποιώ Καβάφη και Παπαδιαμάντη. Άμεσα λέω να ζήσω και μακροπρόθεσμα λέω να πεθάνω. Με αυτή τη σειρά και όχι την αντίστροφη, όπως συνέβη σε αρκετούς επιφανείς ομοτέχνους μου...
Το πρώτιστα αυτοσαρκαστικό χιούμορ του Κορνήλιου Διαμαντόπουλου είναι ίσως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος του για να επιβιώνει, κυριολεκτικά και μεταφορικά, σε δύσκολους καιρούς γενικότερα για μουσικούς, πόσο μάλλον τόσο «ιδιόρρυθμους» στη συνολική τους θεώρηση και πρακτική όσο ο ίδιος...
