Τις μεταβολές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για μηχανικούς (ΕΤΑΑ), γιατρούς, ελεύθερους επαγγελματίες - εμπόρους, βιοτέχνες και αυτοκινητιστές (ΟΑΕΕ) γνωστοποίησε με δύο εγκυκλίους του το υπουργείο Εργασίας σε εφαρμογή των διατάξεων του νόμου 4336/2015 που ψηφίστηκε το περασμένο καλοκαίρι και ισχύει και στους άλλου κλάδους ασφαλισμένων (Δημόσιο, ΙΚΑ).
Με την εγκύκλιο που εξέδωσε ο υφυπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων Τ. Πετρόπουλος τίθενται σε εφαρμογή οι διατάξεις για τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που θεσπίστηκαν από την 1.1.2022 και προβλέπουν την έξοδο στο 62ο έτος της ηλικίας (με 40 έτη ή 12.000 ημέρες ασφάλισης) και το 67ο έτος της ηλικίας (με 4.500 ημέρες ή 15 έτη ασφάλισης).
Μέχρι τότε και συγκεκριμένα μέχρι το τέλος του 2021 τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης αυξάνονται σταδιακά από 6 μήνες, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις μπορούν να φτάσουν και τα 17 χρόνια.
Ειδικότερα:
* Με την εγκύκλιο παρέχονται διευκρινήσεις για όσους ελεύθερους επαγγελματίες είχαν συμπληρώσει 35, 36, ή 37 έτη ασφάλισης, το 2010, το 2011 ή το 2012 αντίστοιχα για να αποσαφηνιστεί ο μεταβατικός χρόνος συνταξιοδότησής τους.
* Επίσης, διευκρινίζεται ότι η συνταξιοδότηση για γονείς ή αδέλφια αναπήρων, που έως τώρα γινόταν με τη συμπλήρωση 25 ή 35 ετών εργασίας ανά περίπτωση, αλλά χωρίς όριο ηλικίας, στο εξής θα γίνεται με τη συμπλήρωση του 55ου έτους.
* Γίνεται σαφές ότι, για όσους είχαν θεμελιώσει (είχαν, δηλαδή, τόσο τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης όσο και την ηλικία - όπου αυτή προβλεπόταν) δικαίωμα πλήρους ή μειωμένης συνταξιοδότησης λόγω γήρατος πριν την έναρξη ισχύος του ν. 4336/2015 (δηλαδή μέχρι και 18/8/2015), εξακολουθούν να ισχύουν οι προϋποθέσεις όπως ίσχυαν σύμφωνα με το προγενέστερο του ν. 4336/2015 νομοθετικό πλαίσιο και μπορούν, επομένως, να ασκήσουν το δικαίωμά τους οποτεδήποτε.
* Στην περίπτωση που ασφαλισμένος έχει θεμελιώσει δικαίωμα μειωμένης σύνταξης μέχρι και την 18/8/2015, το δικαίωμα αυτό αφορά μόνον τη μειωμένη σύνταξη, ενώ για τη θεμελίωση δικαιώματος πλήρους συνταξιοδότησης ο ασφαλισμένος θα πρέπει να αναζητήσει την ηλικία συνταξιοδότησης που προκύπτει από τις διατάξεις του ν. 4336/2015.
* Για τις περιπτώσεις χορήγησης μειωμένης σύνταξης, επιβάλλεται επιπλέον ποινή 10% πέραν της ισχύουσας, μέχρι τη συμπλήρωση του διαμορφούμενου, κατά περίπτωση, νέου ορίου ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης. Σημειώνεται όμως ότι η συγκεκριμένη πρόσθετη ποινή αφορά μόνο τους παλαιούς (μέχρι 31.12.1992) ασφαλισμένους του πρώην ΤΑΠΕΑΠΙ.
Παραδείγματα για χορήγηση μειωμένης σύνταξης
1. Ασφαλισμένη που θεμελίωσε δικαίωμα μειωμένης σύνταξης τον Μάρτιο 2015 και το ασκεί την 10.12.2015 (ήτοι μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4336/2015): το ποσό της σύνταξης μειώνεται κατά 1/200 για κάθε μήνα που υπολείπεται σε σχέση με το διαμορφούμενο, κατά περίπτωση, νέο όριο ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης, αλλά σε καμία περίπτωση το ποσοστό μείωσης δεν υπερβαίνει το ποσοστό μείωσης που αντιστοιχεί σε πέντε έτη ηλικίας (60 μήνες), ενώ δεν επιβάλλεται το επιπλέον ποσοστό μείωσης 10%.
Έστω ότι στο παράδειγμά μας το εξαγόμενο ποσό σύνταξης είναι 1.000,00 ευρώ και η ασφαλισμένη συνταξιοδοτείται 5 έτη νωρίτερα από το πλήρες όριο ηλικίας: η σύνταξή της περιορίζεται κατά 60/200, ήτοι 700,00 ευρώ. Σε αυτήν την περίπτωση δεν επιβάλλεται η πρόσθετη μείωση του 10%.
2. Ασφαλισμένη που θεμελιώνει δικαίωμα μειωμένης σύνταξης τον Δεκέμβριο του 2015 (ήτοι μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4336/2015): το ποσό της σύνταξης μειώνεται κατά 1/200 για κάθε μήνα που υπολείπεται σε σχέση με το διαμορφούμενο, κατά περίπτωση, νέο όριο ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης, αλλά σε καμία περίπτωση το ποσοστό μείωσης δεν υπερβαίνει το ποσοστό μείωσης που αντιστοιχεί σε πέντε έτη ηλικίας (60 μήνες), ενώ επιβάλλεται και το επιπλέον ποσοστό μείωσης 10%.
Έστω ότι στο παράδειγμά μας το εξαγόμενο ποσό σύνταξης είναι 1000,00 ευρώ και η ασφαλισμένη συνταξιοδοτείται 5 έτη νωρίτερα από το πλήρες όριο ηλικίας: η σύνταξή της περιορίζεται κατά 60/200, ήτοι 700,00 ευρώ. Σε αυτήν την περίπτωση επιβάλλεται η πρόσθετη μείωση του 10%, οπότε το ποσό της σύνταξης ανέρχεται τελικά σε 630,00 ευρώ (700,00 ευρώ - (700,00 ευρώ * 10%)= 630,00 ευρώ). Η πρόσθετη μείωση θα διατηρηθεί μέχρι τη συμπλήρωση του διαμορφούμενου νέου ορίου ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης, σύμφωνα με τους πίνακες της ανωτέρω σχετικής Υ.Α.
Οι εξαιρέσεις
Από την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης εξαιρούνται οι ακόλουθες κατηγορίες:
* Οι υπαγόμενοι σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, όπως αυτοί ορίζονται από τις ακόλουθες διατάξεις:
- Απασχολούμενοι/ες σε υπόγειες στοές μεταλλείων-λιγνιτωρυχείων και σε υποθαλάσσιες στοές, απασχολούμενοι στην επιφάνεια μεταλλείων-λιγνιτωρυχείων, οι οποίοι ασφαλίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθ. 13 του ν. 2335/1995 όπως ισχύουν.
- Ασφαλισμένοι/ες που συνταξιοδοτούνται με τις διατάξεις του τέταρτου εδαφίου, παρ.1 του άρθ. 10 του ν. 825/1978 όπως ισχύει (35ετία με βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα).
- Απασχολούμενοι/ες σε βαριές οικοδομικές ή τεχνικές εργασίες, οι οποίοι ασφαλίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθ. 43 του ν. 1543/1985, όπως ισχύουν.
- Απασχολούμενοι/ες ως προσωπικό ΟΤΑ, σε υπηρεσίες υγιεινής-καθαριότητας, οι οποίοι ασφαλίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθ. 36 του ν. 1694/1987, όπως ισχύουν.
- Οι υπαγόμενοι στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα της τέως Διεύθυνσης Ασφάλισης Προσωπικού ΔΕΗ και οι απασχολούμενοι σε ορυχεία, σταθμούς παραγωγής και δίκτυα, οι οποίοι ασφαλίζονται στον τομέα ΤΑΠ ΔΕΗ του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
- Οι ναυτικοί, που ασφαλίζονται και συνταξιοδοτούνται με τις διατάξεις των παρ. 1 έως 3 του άρθ. 14 του π.δ. 913/1978.
- Οι ασφαλισμένοι/ες για πρώτη φορά από 1/1/1993 που υπάγονται στις διατάξεις του νέου Πίνακα Β.Α.Ε., σύμφωνα με την παρ. 3 του αρ. 24 του ν. 2084/1992.
- Οι ασφαλισμένοι/ες για πρώτη φορά από 1/1/1993 που εργάζονται σε υπόγειες στοές μεταλλείων-λιγνιτωρυχείων, εναέριες ή υποθαλάσσιες εργασίες, καθώς και σε ορυχεία, σταθμούς παραγωγής και δίκτυα προκειμένου για τους ασφαλισμένους του ΤΑΠ-ΔΕΗ .
- Οι ασφαλισμένοι/ες για πρώτη φορά από 1/1/1993, οι οποίοι απασχολούνται σε οικοδομικές ή τεχνικές εργασίες, καθώς και το προσωπικό ΟΤΑ που απασχολείται σε υπηρεσίες υγιεινής - καθαριότητας και ασφαλίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 4, άρθ. 24 του ν. 2084/1992.
* Τέλος εξαιρούνται, όσοι συνταξιοδοτούνται με βάση τις διατάξεις του ν. 612/1977, οι ασφαλισμένοι που υπάγονται σε γενικές, ειδικές ή καταστατικές διατάξεις συνταξιοδότησης ως μητέρες και χήροι πατέρες ανίκανων για κάθε βιοποριστική εργασία τέκνων και οι τελούντες υπό αναστολή σύνταξης λόγω μη συμπλήρωσης του κατά περίπτωση ισχύοντος ηλικιακού ορίου (για τους οποίους, δηλαδή, είτε έχει εκδοθεί συνταξιοδοτική απόφαση μέχρι και 18/8/2015 είτε εκκρεμεί η συνταξιοδοτική απόφαση με αναστολή).
