Της Ελένης Τσερεζόλε
Τρικυμία επικρατεί για άλλη μια φορά στο εσωτερικό του Βατικανού. Οι λέξεις VatiLeaks, σκάνδαλο έρχονται ξανά στο προσκήνιο. Αιτία για τη νέα αναταραχή, η βούληση του Πάπα να προχωρήσει σε μεταρρύθμιση των οικονομικών δομών της Αγίας Έδρας, να απλοποιήσει θεσμούς και να θέσει υπό έλεγχο άλλους, οι οποίοι μέχρι σήμερα δρούσαν πλήρως ανεξέλεγκτοι σε δαιδαλώδες πλαίσιο. Έτσι, εδώ και μήνες, διεξάγεται ένας σιωπηλός μεν, επίμονος δε, πόλεμος με αντικείμενο την αντίσταση ορισμένων προκειμένου να διατηρήσουν το status quo μαζί με τα προνόμιά τους...
Ο Πάπας Φραγκίσκος είναι, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, αποφασισμένος να προχωρήσει σε αυτό που υποσχέθηκε ήδη από την άνοιξη του 2013, όταν ανελάμβανε τα ηνία της εξουσίας, δηλαδή στη μεταρρύθμιση των κακώς κειμένων και την εξυγίανση των θεσμών που χειρίζονται τα οικονομικά του κράτους του Βατικανού. Σύμφωνα όμως με άλλες πηγές, ο Πάπας έχει πλέον "παραδώσει τα όπλα", αδυνατώντας να προχωρήσει στη μεταρρύθμιση την οποία ο ίδιος είχε δρομολογήσει.
"Ζητώ συγγνώμη στο όνομα της Εκκλησίας για τα σκάνδαλα του τελευταίου καιρού στο Βατικανό και στη Ρώμη", δήλωνε στις 14 Οκτωβρίου, ο Πάπας Φραγκίσκος, στο κήρυγμά του στην πλατεία του Αγίου Πέτρου στην ιταλική πρωτεύουσα. Δεν ήταν τυχαία δήλωση. Στόχος της, να προλάβει την έκδοση στην Ιταλία δύο βιβλίων δημοσιογράφων σχετικά με τη μεταρρύθμιση των οικονομικών θεσμών του Βατικανού. Πρόκειται συγκεκριμένα για τον Δρόμο του Μαρτυρίου του Ιταλού δημοσιογράφου της εφημερίδας "Κοριέρε ντέλα Σέρα", Τζιανλουίτζι Νούτσι και Avarizia του δημοσιογράφου του περιοδικού "Εσπρέσο" Εμιλιάνο Φιτιπάλντι που βγήκαν τούτες τις μέρες στα ράφια των ιταλικών βιβλιοπωλείων. Λίγα 24ωρα πριν από την έκδοση των δύο βιβλίων, στις 31 Οκτωβρίου και την 1η Νοεμβρίου, είχε προηγηθεί η σύλληψη, από τη χωροφυλακή του Βατικανού, ενός Ισπανού ιερέα και μιας Ιταλίδας, επαγγελματία δημοσίων σχέσεων, στο πλαίσιο έρευνας σχετικά με τη δημοσιοποίηση απορρήτων εγγράφων της Αγίας Έδρας. Τελικά, ο Λούτσιο Άνχελ Βαλέχο, ο 54χρονος ιερέας, που πρόσκειται στην άκρως συντηρητική οργάνωση Όπους Ντέι, τέθηκε υπό κράτηση, ενώ η 33χρονη Φραντσέσκα Ιμακολάτα Σάουκι, αφέθηκε ελεύθερη χάρη στη "συνεργασία της με τις ανακριτικές αρχές". Και οι δύο έχουν ένα κοινό σημείο: ανήκαν στην Επιτροπή για την Οργάνωση των οικονομικών και διοικητικών δομών της Αγίας Έδρας. Πρόκειται για Επιτροπή που είχε συστήσει ο Πάπας Φραγκίσκος τον Ιούλιο του 2013 προκειμένου να προχωρήσει σε καταγραφή της οικονομικής κατάστασης του Βατικανού. Η Επιτροπή διαλύθηκε μετά την ολοκλήρωση του έργου της.
Η σύλληψη των δύο έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο κατά την οποία έρχονται στην επιφάνεια κατηγορίες και μεθοδεύσεις με επίκεντρο την προσπάθεια του Πάπα Φραγκίσκου να υλοποιήσει την υπόσχεση περί μεταρρύθμισης που είχε δώσει κατά την ανάληψη των καθηκόντων του. Το Βατικανό έσπευσε να εκδώσει ανακοίνωση συνδέοντας τις δύο συλλήψεις με την έκδοση των βιβλίων, κάνοντας λόγο για "σοβαρή προδοσία της εμπιστοσύνης του Πάπα" και παρατηρώντας ότι οι αποκαλύψεις των δύο βιβλίων δεν ενισχύουν τον Πάπα ενάντια στον μηχανισμό του Βατικανού σε σχέση με την επιχειρούμενη μεταρρύθμιση. Αντιθέτως, σύμφωνα με την ανακοίνωση, τροφοδοτούν τη "σύγχυση και τις αποσπασματικές και αυθαίρετες ερμηνείες".
Όμως, παρά τις επίσημες ανακοινώσεις, τα γεγονότα δεν αλλάζουν.
Στο βιβλίο του, ο Τζιανλουίτζι Νούτσι περιγράφει ένα τρομακτικό τοπίο, όπου οι κάτοχοι θέσεων εξουσίας πασχίζουν με νύχια και με δόντια να εμποδίσουν κάθε είδους αλλαγή, επιβάλλοντας το βάλτωμα. Έτσι, στον Δρόμο του Μαρτυρίου περιγράφονται οι δυσλειτουργίες της διοίκησης του Βατικανού καθώς και η αδυναμία του Πάπα να αλλάξει την κατάσταση. Αδυναμία καταγραφής των ακινήτων, μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος, ελέγχου της κατάληξης των δωρεών των πιστών κ.α. Παρά τα κάποια μεταρρυθμιστικά βήματα, όπως π.χ. στην Τράπεζα του Βατικανού, η κατάσταση παραμένει μπλοκαρισμένη. Μια διαπίστωση - ταμπού, για την Αγία Έδρα, που το τελευταίο πράγμα που επιθυμεί τούτη την περίοδο είναι η δημοσιοποίηση ντοκουμέντων που την αποδεικνύουν, εκθέτοντας τον Πάπα Φραγκίσκο...
