"Κυνήγι" των μεγαλοφειλετών του Δημοσίου, με στόχο να παταχθεί η φοροδιαφυγή στη χώρα μας προβλέπει το νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή και με το οποίο ανοίγει ο δρόμος για την υπογραφή της νέας δανειακής σύμβασης. Ειδικότερα, προβλέπονται κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών, ξεκινώντας από τους μεγαλύτερους οφειλέτες του Δημοσίου, αύξηση της φορολόγησης των εφοπλιστών αλλά και ανατροπές για αγρότες, ελεύθερους επαγγελματίες και φορολογούμενους με ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις. Ακόμη, παραμένει με κάποιες αλλαγές η ρύθμιση των 100 δόσεων.
Μεγαλοφειλέτες
Στο νομοσχέδιο ορίζεται αυτοματοποιημένη διαδικασία, μέσω της οποίας η ΓΓΔΕ θα στείλει προκαταβολικά ερωτήματα σε όλες τις τράπεζες, προκειμένου να διερευνηθεί αν υπάρχουν τραπεζικοί λογαριασμοί στο όνομα μεγάλων οφειλετών του Δημοσίου. Η διαδικασία αυτή θα γίνεται αυτόματα και κεντρικά, ενώ δίνεται η δυνατότητα διαρκούς ελέγχου των τραπεζών για την απόδοση ποσών που κατατίθενται μετά την επιβολή της κατάσχεσης και την υποβολή τής δήλωσής τους μέχρι την εξόφληση των οφειλών για τις οποίες έχουν επιβληθεί τα κατασχετήρια.
Οι άμεσες διατάξεις
Συγκεκριμένα, με τις διατάξεις του νομοσχεδίου:
* Αυξάνονται κατά 4% κάθε χρόνο από το 2016 έως και το 2020 συντελεστές φόρου και εισφοράς για τα πλοία Α' κατηγορίας που είναι νηολογημένα με ελληνική σημαία και των πλοίων ελληνικών συμφερόντων με ξένη σημαία.
* Παρατείνεται για ακόμη τέσσερα χρόνια (έως το 2019) η ειδική εισφορά σε ναυτιλιακές εταιρείες.
* Αυξάνεται ο ειδικός φόρος κατανάλωσης για το αγροτικό ντίζελ από τα 66 στα 200 ευρώ από την 1η Οκτωβρίου 2015 και στα 330 ευρώ από την 1η Οκτωβρίου 2016. Προβλέπονται έσοδα 13 εκατ. ευρώ το 2016, 66 εκατ. το 2017 και 105 εκατ. από το 2018 και μετά.
* Επανέρχεται η προκαταβολή φόρου 55% για τους αγρότες για τα εισοδήματα του 2014 (από 27,5%).
* Αυξάνεται σταδιακά η προκαταβολή φόρου για ελεύθερους επαγγελματίες και μικρομεσαίους επιχειρηματίες από το 55% για τα περσινά εισοδήματα σε 75% για τα εισοδήματα του 2015 και σε 100% για τα εισοδήματα του 2016. Συνολικά αναμένονται έσοδα 370 εκατ. ευρώ από αγρότες και επαγγελματίες.
* Μειώνεται το ακατάσχετο όριο μισθών, συντάξεων και ασφαλιστικών βοηθημάτων από τα 1.500 στα 1.000 ευρώ. Για τις καταθέσεις, το ακατάσχετο όριο μειώνεται στα 1.250 ευρώ για κάθε φυσικό πρόσωπο, αλλά μόνο για ένα πιστωτικό ίδρυμα.
* Καταργείται ο «προληπτικός» φόρος 26% για συναλλαγές με χώρες με προνομιακό φορολογικό καθεστώς (π.χ. Κύπρος, Βουλγαρία).
* Καταργείται η έκπτωση επισφαλών απαιτήσεων έως 1,5% επί των πωλήσεων των πρακτόρων ΟΠΑΠ.
* Αυξάνεται η αυτονομία της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων, εκχωρώντας στη ΓΓΔΕ εξουσιοδότηση έκδοσης υπουργικών αποφάσεων οι οποίες, μεταξύ άλλων, αφορούν θέματα παρατάσεων προθεσμιών για ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών, χορήγηση ρυθμίσεων και ποινικών διώξεων για μη καταβολή βεβαιωμένων οφειλών. Μεταφέρονται όλες οι αρμοδιότητες και καθήκοντα που άπτονται φορολογικών και τελωνειακών υποθέσεων από τη γενική γραμματεία του ΣΔΟΕ και κάθε άλλη υπηρεσία του Δημοσίου στη ΓΓΔΕ, στην οποία προστίθενται και 500 νέες οργανικές θέσεις που θα καλυφθούν αρχικά από προσωπικό που υπηρετεί ήδη στο Δημόσιο.
* Μετατάσσεται το μοσχαρίσιο κρέας από το 23% στο 13% και επιβάλλεται συντελεστής 23% σε ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, με εξαίρεση την προσχολική αγωγή (η ρύθμιση ισχύει αναδρομικά από τις 20 Ιουλίου), με προβλεπόμενη αύξηση εσόδων 168 εκατ. το 2015 και 240 εκατ. ευρώ το 2016.
* Ανοίγει ο δρόμος για την άμεση εκκαθάριση του ΕΝΦΙΑ (θα πληρωθεί σε πέντε μηνιαίες δόσεις από τον Οκτώβριο του 2015 έως τον Φεβρουάριο του 2016), με στόχο 2,650 δισ. ευρώ για το 2015, αλλά παρατείνεται και για φέτος η έκπτωση 20% στον ΕΝΦΙΑ των κενών και μη ηλεκτροδοτούμενων ακινήτων εφόσον αυτά παρέμειναν για όλο το 2015 κενά και μη ηλεκτροδοτούμενα. Καταργείται η απαλλαγή για τον ΕΟΤ (προβλέπονται έσοδα 1,5 εκατ. ευρώ) και έτσι φορολογείται για τα μισθωμένα ή δωρεάν παραχωρούμενα ακίνητά του σε πρόσωπα πλην Ελληνικού Δημοσίου, καθώς και η προβλεπόμενη από φέτος απαλλαγή των ενοικιαζόμενων δωματίων ατομικών επιχειρήσεων.
* Επιβάλλεται πρόστιμο 150 ευρώ από το υπουργείο Οικονομίας στους ιδιοκτήτες οχημάτων τα οποία δεν έχουν περάσει ΚΤΕΟ για διάστημα μεγαλύτερο από έξι μήνες. Το πρόστιμο βεβαιώνεται από τη φορολογική διοίκηση. Πρόβλεψη για 15,4 εκατ. ευρώ φέτος και 56,3 εκατ. το 2016.
* Αύξηση φόρου στα ποτά. Ο συντελεστής αιθυλικής αλκοόλης αυξάνεται από 2.450 σε 2.548 ευρώ ανά 100λιτρο άνυδρης αιθυλικής αλκοόλης.
Τι αλλάζει στη ρύθμιση των 100 δόσεων
Στο μέτωπο της ρύθμισης των 100 δόσεων, οι αλλαγές αφορούν τόσο το επιτόκιο όσο και τη δυνατότητα μείωσης του αριθμού των δόσεων σε συνάρτηση με τη φοροδοτική ικανότητα του οφειλέτη. Το επιτόκιο αυξάνεται σε 5% για όλους όσοι έχουν χρέος άνω των 5.000 ευρώ, ενώ για τους μικροοφειλέτες καθιερώνονται τρία κριτήρια τα οποία θα πρέπει να πληρούνται σωρευτικά ώστε να μην ενεργοποιηθεί επίσης επιτόκιο 5%. Συγκεκριμένα:
* Επιτόκιο. Στο 5% (από 3%) για τη ρύθμιση των 100 δόσεων για όσους έχουν οφειλές άνω των 5.000 ευρώ. Για φορολογούμενους με χαμηλότερες οφειλές, για να μην ισχύσει επιτόκιο 5%, θα πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις: ο οφειλέτης είναι φυσικό πρόσωπο το οποίο δεν ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα, η ακίνητη περιουσία του οφειλέτη σύμφωνα με το Ε9 να είναι αντικειμενικής αξίας έως 150.000 ευρώ και η υπαγόμενη στη ρύθμιση βασική οφειλή να υπερβαίνει το 50% του δηλωθέντος ετήσιου εισοδήματος του οφειλέτη.
* Απώλεια. Χάνουν τη ρύθμιση όσοι οφειλέτες δεν έχουν πληρώσει ή ρυθμίσει τις νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές τους μέσα σε τρεις μήνες από την προθεσμία πληρωμής.
* Δόσεις. Καθιερώνεται η δυνατότητα μείωσης του αριθμού των δόσεων εάν ο οφειλέτης έχει τη δυνατότητα σύμφωνα με τα οικονομικά του δεδομένα να πληρώνει την οφειλή του σε λιγότερες δόσεις από τις αρχικά χορηγηθείσες οποτεδήποτε καθ' όλη τη διάρκεια της ρύθμισης.
Παράλληλα, όμως, προβλέπονται και ορισμένες αλλαγές στην πάγια ρύθμιση των 12 δόσεων, προκειμένου να διευκολυνθούν οι φορολογούμενοι. Ειδικότερα:
* Μειώνεται το επιτόκιο από το 8% στο 5% μετά την παρέλευση διμήνου από τη δημοσίευση του νόμο, για νέες ρυθμίσεις και για ανεξόφλητες δόσεις υφιστάμενων ρυθμίσεων.
* Αναστέλλεται για δύο χρόνια η υποχρέωση υποβολής στοιχείων που να αποδεικνύουν τη δυνατότητα καταβολής των δόσεων για χρέη έως 5.000 ευρώ και εγγράφων που να αποδεικνύουν την προσωρινή οικονομική αδυναμία για χρέη άνω των 50.000 ευρώ.
Νέες αλλαγές από το φθινόπωρο
Στη συμφωνία προδιαγράφεται δέσμη φορολογικών παρεμβάσεων, όπως η παροχή κινήτρων για τη χρήση πλαστικού χρήματος και το "κυνήγι" των αδήλωτων καταθέσεων σε μια προσπάθεια εφαρμογής φορολογικής δικαιοσύνης.
Οι πρώτες νέες αλλαγές στο πεδίο της φορολογίας έρχονται από τον Οκτώβριο. Η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί για αλλαγές στις κλίμακες φορολογίας εισοδήματος με ενσωμάτωση της έκτακτης εισφοράς αλληλεγγύης στους συντελεστές φόρου. Από την άλλη πλευρά, η εξίσωση αντικειμενικών και αγοραίων τιμών ακινήτων μετατίθεται για το 2017.
Ανατροπές
Ειδικότερα, από τα φορομέτρα τα οποία αποτυπώνονται στη συμφωνία προκύπτει:
* Αδήλωτες καταθέσεις. Έως τον Νοέμβριο έρχεται πλέγμα μέτρων για τις αδήλωτες καταθέσεις. Νομοσχέδιο για την εθελοντική αποκάλυψη «χωρίς αμνηστευτική διάταξη», αίτημα παροχής πληροφοριών σε όλα τα κράτη της Ε.Ε. αναφορικά με καταθέσεις και άλλα περιουσιακά στοιχεία Ελλήνων στο εξωτερικό, καθιέρωση περιουσιολογίου. Νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο, προβλέπεται η επέκταση του Μητρώου Τήρησης Τραπεζικών Λογαριασμών, ώστε οι ελεγκτές να έχουν τη δυνατότητα να βλέπουν άμεσα όλες τις κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών των ελεγχόμενων σε βάθος δεκαετίας.
* Φόρος εισοδήματος. Έως τον Οκτώβριο του 2015 η κυβέρνηση θα απλοποιήσει το χρονοδιάγραμμα σχετικά με τις επιστροφές φόρου και παράλληλα θα αναμορφώσει και θα ενσωματώσει στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος την εισφορά αλληλεγγύης από το 2016, ώστε να επιτυχγάνεται με αποτελεσματικότερο τρόπο η προοδευτικότητα του συστήματος φορολογίας εισοδήματος, και θα καταργήσει αναποτελεσματικές ή άδικες φοροαπαλλαγές.
* Αντικειμενικές αξίες. Έως τον Σεπτέμβριο του 2016, οι αρχές θα εναρμονίσουν όλες τις αντικειμενικές αξίες με τις τιμές της αγοράς με ισχύ από τον Ιανουάριο του 2017. Μέχρι τότε, θα πρέπει να έχουν τρέξει και διασταυρώσεις ανάμεσα στα δεδομένα του Ε9 και του Κτηματολογίου.
* Συμπληρωματικός προϋπολογισμός Ως «απόδειξη της δέσμευσης της κυβέρνησης για την εφαρμογή αξιόπιστων δημοσιονομικών πολιτικών», το Μνημόνιο απαιτεί από την κυβέρνηση να εγκρίνει τον Οκτώβριο του 2015 συμπληρωματικό προϋπολογισμό εφόσον κριθεί αναγκαίο, προσχέδιο προϋπολογισμού για το 2016 και το νέο Μεσοπρόθεσμο 2016-19. Σε αυτό το πακέτο θα προβλέπονται, μεταξύ άλλων, η σταδιακή αύξηση του φόρου εισοδήματος για τους αγρότες από το 13% σε 20% για το 2016 και 26% για το 2017, η αύξηση του φορολογικού συντελεστή για τα εισοδήματα από ενοίκια (ο χαμηλός για εισόδημα έως 12.000 ευρώ θα αυξηθεί στο 15% από 11% και ο υψηλός από 33% σε 35%), καθώς και η «καλύτερη στόχευση», η οποία προμηνύει περικοπές στο επίδομα πετρελαίου θέρμανσης από το 2106. Στόχος της «καλύτερης στόχευσης» είναι «να μειωθούν κατά το ήμισυ οι δαπάνες για τις επιδοτήσεις πετρελαίου θέρμανσης στον προϋπολογισμό του 2016».
* Ορίζεται ότι «οι αρχές δεσμεύονται να λάβουν περαιτέρω διαρθρωτικά μέτρα τον Οκτώβριο του 2016, αν κριθούν αναγκαία για να διασφαλιστούν οι στόχοι του 2017 και του 2018. Τα εν λόγω μέτρα θα περιλαμβάνουν τις αμυντικές δαπάνες, την προγραμματισμένη μεταρρύθμιση του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων και το πάγωμα των υποχρεωτικών δαπανών». Κοινώς, οι φόροι θα ανέβουν κι άλλο, ενώ οι δαπάνες για μισθούς και συντάξεις θα μπουν στον πάγο.
* Πλαστικό χρήμα. Έως τον Οκτώβριο του 2015 η κυβέρνηση δεσμεύεται να εγκρίνει ολοκληρωμένο σχέδιο για την αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης και να επεξεργαστεί σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος και τον ιδιωτικό τομέα κοστολογημένο σχέδιο για την προώθηση και τη διευκόλυνση της χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών και τη μείωση της χρήσης μετρητών. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να τεθεί σε ισχύ τον Μάρτιο του 2016.
* Οφειλέτες. Όσοι χρωστούν φόρους και ασφαλιστικές εισφορές για περισσότερους από τρεις μήνες θα πρέπει να προετοιμαστούν για... δημόσια διαπόμπευση από τον Οκτώβριο του 2015. Προβλέπεται η δημοσιοποίηση καταλόγου των οφειλετών για χρέη από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές που εκκρεμούν για περισσότερους από τρεις μήνες.
* Πρόστιμα. Έως τον Σεπτέμβριο θα πρέπει να καταργηθούν όλα τα πρόστιμα του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων (τα παλιά) και θα αλλάξουν τα πρόστιμα για τη μη έκδοση ή την ανακριβή έκδοση αποδείξεων. Οι παραβάσεις αυτές θα αντιμετωπίζονται από σκοπιάς προστίμων ως «απλές, αλλά σοβαρές» και θα σχετίζονται με τον ΦΠΑ.
* Έλεγχοι. Περιλαβάνεται η διατύπωση σύμφωνα με την οποία «έως τον Οκτώβριο του 2015, η κυβέρνηση θα πρέπει να εξασφαλίσει την επαρκή πρόσβαση της φορολογικής διοίκησης στις εγκαταστάσεις των φορολογουμένων για τη διεξαγωγή ελέγχων εγκαίρως και για σκοπούς επιβολής του νόμου, αλλά και η πρόβλεψη για τις μεταρρυθμίσεις στον Κώδικα Είσπραξης Δημόσιων Εσόδων συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών της φορολογικής διοίκησης για την αναγκαστική εκποίηση περιουσιακών στοιχείων σε δημόσιους πλειστηριασμούς.
* Αυτονομία ΓΓΔΕ. Έως τον Οκτώβριο προβλέπεται νομοσχέδιο για την ίδρυση αυτόνομου φορέα εσόδων, με αυτόνομο προϋπολογισμό, προσδιορισμό των εξουσιών του Διευθύνοντος Συμβούλου και του ανεξάρτητου Διοικητικού Συμβουλίου (αλλάζει ριζικά η δομή της ΓΓΔΕ). Παράλληλα, το ΣΔΟΕ φεύγει από την αρμοδιότητα του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών και μεταφέρεται στη ΓΓΔΕ.
