ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΕΛΛΗ ΖΩΤΟΥ
Μπορεί οι προηγούμενες κυβερνήσεις να είχαν βιαστεί να εφαρμόσουν το μέτρο της διοικητικής κράτησης συστηματικά και αδιακρίτως, ωστόσο δεν είχαν βιαστεί να εναρμονιστούν με κοινοτική Οδηγία αλλά και πρόβλεψη του ίδιου νόμου -που επέτρεπε την ύπαρξη κέντρων κράτησης- για την ύπαρξη συστήματος εξωτερικού ελέγχου στις διαδικασίες απομάκρυνσης πολιτών τρίτων χωρών. Τελικά η ΚΥΑ που θα ενεργοποιούσε το σύστημα αυτό, και θα ανέθετε τις σχετικές αρμοδιότητες στον Συνήγορο του Πολίτη εκδόθηκε μόλις τον Οκτώβριο του 2014 και προχθές είχαμε τη δημοσίευση της σχετικής ειδικής έκθεσης του Συνηγόρου του Πολίτη για το 2014.
Ένα από τα πρώτα στοιχεία που παραθέτει ο Συνήγορος του Πολίτη και ανατρέπει την προπαγάνδα των τελευταίων μηνών, ότι οι πρόσφυγες και οι μετανάστες έμαθαν ότι έγινε κυβέρνηση ο ΣΥΡΙΖΑ και ήλθαν στη χώρα, είναι τα ίδια τα στατιστικά στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. και του Λιμενικού Σώματος από όπου προκύπτει ότι η μεγάλη αύξηση παράτυπα εισελθόντων στη χώρα παρουσιάστηκε ήδη από το 2014, κατά τη διάρκεια δηλαδή της συγκυβέρνησης Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ και επί υπουργίας Δένδια και Κικίλια. Συγκεκριμένα, κατά τους πρώτους 10 μήνες του 2014, ο αριθμός συλλήψεων της ΕΛ.ΑΣ. ήταν 35.246, αντίστοιχα του Λιμενικού 29.750 και ο συνολικός αριθμός συλλήψεων για παράνομη είσοδο και παραμονή 64.996. Το ίδιο διάστημα, πραγματοποιήθηκαν 10.234 αναγκαστικές επιστροφές και 6.168 επαναπροωθήσεις βάσει διμερών συμφωνιών με όμορες χώρες.
Ως προς τους χώρους κράτησης, η ΕΛ.ΑΣ. ενημέρωσε τον Συνήγορο ότι την 10.11.2014 κρατούνταν συνολικά 6.283 άτομα από την ΕΛ.ΑΣ. για παράνομη είσοδο και παραμονή, εκ των οποίων οι 2.160 κρατούνταν σε κρατητήρια αστυνομικών διευθύνσεων και τμημάτων.
Τρεις προβληματικές πρακτικές
Στην αυτοψία του στα "προαναχωρησιακά κέντρα" της ηπειρωτικής χώρας, ο Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε τρεις προβληματικές πρακτικές: Πρώτον, βρήκε να κρατούνται -ιδίως σε Παρανέστι και Φυλάκιο- μετανάστες που ζούσαν επί χρόνια στη χώρα μας νόμιμα αλλά είχαν εκπέσει της νομιμότητας λόγω μη έγκαιρης ανανέωσης της άδειας ή του δελτίου αιτούντος άσυλο. Δεύτερον, διαπίστωσε πως σε όλα τα κέντρα κράτησης υπήρχαν κρατούμενοι για πάνω από 18 μήνες, - πρακτική που είχε καταγγελθεί και γίνει γνωστή από τις σελίδες μας πολλές φορές. Τέλος, παντού συνάντησαν κρατουμένους που ισχυρίστηκαν πως είναι ανήλικοι αλλά δεν είχαν περάσει από τη διαδικασία της πρώτης υποδοχής για τη σχετική διαπίστωση κάτι που είδε και η "Α" στην Αμυγδαλέζα.
Στην έκθεση επιβεβαιώνονται για άλλη μια φορά οι απαράδεκτες συνθήκες διαβίωσης, η παντελής ή μερική έλλειψη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ή παροχής ειδών ατομικής υγιεινής καθώς και η απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων σε ορισμένους χώρους με συνέπεια η επικοινωνία με τον έξω κόσμο να είναι όσο γίνεται πιο δύσκολη.
Στα νησιά, τα οποία δέχονται και τη μεγαλύτερη πίεση, ο Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε την ανυπαρξία κατάλληλων χώρων στα λιμεναρχεία της Χίου και της Μυτιλήνης μέχρι να γίνει η ταυτοποίησή τους, προβλήματα σίτισης, καθαριότητας στους χώρους κράτησης στην αστυνομία, σύγχυση αρμοδιοτήτων ως προς τον υπεύθυνο λειτουργίας των προσωρινών χώρων όπου κρατούνταν οι μετανάστες/πρόσφυγες.
Εξετάζοντας την κατάσταση που αντιμετώπιζαν οι ανήλικοι, η έκθεση διαπιστώνει την απουσία συστήματος διακρίβωσης της ηλικίας, με συνέπεια να αντιμετωπίζονται από την αρχές ως ενήλικοι, αλλά και μετά τη διαπίστωση πάλι να κρατούνται υπό τις ίδιες ακατάλληλες συνθήκες με τους ενηλίκους.
Η διοικητική κράτηση συμβάλλει στο πρόβλημα
Περνώντας στις προτάσεις, ο Συνήγορος επαναλαμβάνει ότι η διοικητική κράτηση συμβάλλει στο πρόβλημα και όχι στη λύση, δεδομένου του μεγάλου αριθμού κρατουμένων που κρατούνται για πολλούς μήνες, σε συνδυασμό με την ανασφάλεια των μεταναστών για το μέλλον τους ενώ σημειώνει πως η "ΕΛ.ΑΣ. δεν διαθέτει τις δομές και την τεχνογνωσία για να διασφαλίσει επαρκείς εγγυήσεις στέρησης της προσωπικής ελευθερίας σε μαζικούς χώρους". Θεωρεί επίσης κομβικής σημασίας τον περιορισμό της κράτησης στο απολύτως αναγκαίο χρονικά μέτρο ενόψει απομάκρυνσης, με εξατομικευμένη και αιτιολογημένη κρίση επί της αναγκαιότητας συνέχισης της κράτησης κάθε αλλοδαπού σε συνδυασμό με το εφικτό ή μη της απέλασής του, την εφαρμογή εναλλακτικών μέτρων κράτησης, τήρηση του χρονικού ορίου των 18μηνών, πλήρη λειτουργία κέντρων πρώτης υποδοχής σε Χίο και Λέσβο, ενίσχυση κινητών μονάδων πρώτης υποδοχής, εξετάσεις σε όλους τους νεοεισερχομένους και ιατροφαρμακευτική καλυψή των κρατουμένων καθώς και βελτίωση συνθηκών. Σημειώνεται πως σε αυτές τις κατευθύνσεις κινείται η νέα κυβέρνηση.
