Της Ελένης Τσερεζόλε
Τα κυκλώματα του χρήματος δρουν ανεξέλεγκτα όταν τους δίνεται η ευκαιρία, είτε λόγω κάποιου νομοθετικού κενού είτε μιας γενικότερης αναταραχής ή αναστάτωσης σε μία χώρα. Όταν μάλιστα η χώρα αυτή είναι μια μικρή χώρα που βρίσκεται στο επίκεντρο επεκτατικών τάσεων των γειτόνων της, τότε τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο... μυστηριώδη.
Στην περίπτωση λοιπόν της Μολδαβίας των μόλις 4 εκατομμυρίων κατοίκων, που υφίσταται τη ρωσική πίεση (εμπάργκο αγροτικών προϊόντων) λόγω εμπορικής συμφωνίας με την Ε.Ε., το 1 δισ. δολάρια που περιέργως έκανε φτερά από τις τράπεζές της προκαλεί πολλές απορίες και προβληματισμό, καθώς το ποσό αυτό αποτελεί το 12,5% του ΑΕΠ της. Συγκεκριμένα, το ΑΕΠ της Μολδαβίας ανέρχεται σε 7,4 δισ. και «εξαφανίστηκαν» 927 εκατομμύρια ευρώ (1 δισ. δολάρια). Η Κεντρική Τράπεζα της χώρας ανακάλυψε ότι τρεις τράπεζες είχαν χορηγήσει πιστώσεις ύψους 1 δισ. δολαρίων, λίγο πριν από τις βουλευτικές εκλογές στις 30 Νοεμβρίου 2014 – εκλογές που κέρδισαν τα φιλο-ευρωπαϊκά κόμματα (54 έδρες) έναντι των φιλορωσικών (47 έδρες). Μέχρι στιγμής δεν ταυτοποιήθηκαν οι αποδέκτες των χρημάτων. Τα χρήματα, πάντως, δεν... εξαϋλώθηκαν.
Το θέμα έφθασε στη Βουλή της χώρας. Σύμφωνα με την έκθεση κοινοβουλευτικής επιτροπής, η οποία συνεδρίασε μεν κεκλεισμένων των θυρών, ωστόσο υπήρξαν διαρροές προς τα ΜΜΕ, ένα μέρος των χρημάτων μεταφέρθηκε σε τέσσερις ρωσικές τράπεζες. Η Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα. Οι εισαγγελείς κατά της διαφθοράς, με τη βοήθεια Αμερικανών ειδικών ερευνητών, εξετάζουν εδώ και μέρες τα στοιχεία με επιτόπιες έρευνες. Προς το παρόν, κρατούνται δύο άτομα, ενώ η περιουσία πολλών άλλων τέθηκε υπό έλεγχο.
Ο επικεφαλής της σοσιαλιστικής αντιπολίτευσης Ιγκόρ Ντόντον παρατηρεί ότι «οι πιστώσεις δόθηκαν, ενώ ήταν γνωστό ότι δεν θα αποπληρώνονταν ποτέ».
Στις αρχές Μαρτίου, οι βασικοί οικονομικοί εταίροι της Μολδαβίας, η Παγκόσμια Τράπεζα, η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ, παρεκάλεσαν τις αρχές της μικρής χώρας να δημοσιοποιήσουν τις απώλειες του κράτους σε αυτή την υπόθεση. Υπό τη διεθνή πίεση κι ενώ το εθνικό νόμισμα έχει χάσει το 42% της αξίας του από τότε που έγινε γνωστό το θέμα, η κυβέρνηση ζήτησε από την εταιρεία Kroll βοήθεια προκειμένου να ξεδιαλύνει την υπόθεση.
Προς το παρόν, προκειμένου να αποφευχθεί η γενίκευση του πανικού στο τραπεζικό σύστημα, η Κεντρική Τράπεζα έθεσε υπό την άμεση διαχείρισή της τις τρεις τράπεζες, που εκπροσωπούν περίπου το ένα τρίτο των τραπεζικών αποθεμάτων της χώρας. Πάντως, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Τραπεζιτών Ντουμίτουρ Ούρσου εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι «το ποσό δεν θα επιστρέψει πλήρως και η διαφορά θα μετατραπεί σε δημόσιο χρέος» σε μια χώρα όπου ο μέσος μισθός δεν ξεπερνά τα 200 ευρώ... Μια εκδοχή καθόλα ρεαλιστική πίσω από το παραπέτασμα μυστηρίου (και καπνού) περί της «εξαφάνισης» του 1 δισ.
