Ο Χέρμαν Μπροχ ολοκλήρωσε και εξέδωσε στη Βιέννη την τριλογία του Οι υπνοβάτες ένα χρόνο πριν την κατάληψη της εξουσίας από τον Χίτλερ στο Βερολίνο. Έξι χρόνια αργότερα, μετά την προσάρτηση της Αυστρίας από τους ναζί, η Γκεστάπο θα τον συλλάβει και θα χρειαστεί η διεθνής κινητοποίηση ανθρώπων όπως ο φίλος του Τζαίημς Τζόυς προκειμένου να μπορέσει να καταφύγει στην Αμερική, όπου έζησε μέχρι τον θάνατό του, το 1951.
Σε αυτό το πρώτο του έργο, ο Μπροχ αποδίδει, προορατικά, τα πνευματικά θεμέλια μιας ιστορικής εξέλιξης που οδήγησε τον ίδιο στην εξορία και την Ευρώπη στην καταστροφή. Απέναντι στην κατάρρευση του συστήματος αξιών του μεσαιωνικού κόσμου, ο άνθρωπος εισέρχεται στον κόσμο της νεωτερικότητας βαθύτατα αποδιοργανωμένος και μόνος...
Η τριλογία έχει στο επίκεντρό της τρεις δυνατότητες απάντησης, που διακρίνει ο συγγραφέας, απέναντι στον καταρρέοντα κόσμο. Στο πρώτο μέρος, που επιγράφεται 1888, Πάσενοβ ή ο Ρομαντισμός, ο ήρωάς του επιλέγει να αντισταθεί «στην παγωνιά του μέλλοντος, όπου δεν θα υπάρχει τίποτα άξιο σεβασμού», όπως παρατηρεί ο Μίλαν Κούντερα, οχυρωμένος στις κληρονομημένες αξίες και τη στρατιωτική στολή που τις συμβολοποιεί. Στην «καθολικότητα της στολής..., τελευταίο κατάλοιπο υπερβατικότητας».
Για τον σκηνοθέτη Θέμελη Γλυνάτση, πρόκειται για «τη βία της ιστορίας, τον συντηρητισμό που απομυζά τη βούληση από τον άνθρωπο και τον καταδικάζει να υπάρχει στο μεταίχμιο μεταξύ συνείδησης και νάρκωσης, όπως ο υπνοβάτης». Θέλοντας να μιλήσει «γι' αυτό που βλέπει γύρω του», επέλεξε να διασκευάσει για τη σκηνή το πρώτο μέρος, τον Ρομαντισμό, που παρουσιάζεται έως τις 29 Μαρτίου στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών.
Στην παράσταση παίρνουν μέρος ο Θανάσης Δόβρης στον κεντρικό ρόλο του Γιόαχιμ φον Πάσενοβ, καθώς και οι Νέστωρ Κοψιδάς, Σοφιάννα Θεοφάνους, Αλεξάνδρα Ντεληθέου, Σωτήρης Τσακομίδης, Ασπασία Κράλλη, Χρήστος Κεχρής και Ιερώνυμος Καλετσάνος. Η μετάφραση είναι της Μαρίας Αγγελίδου, τα σκηνικά του Αδριανού Ζαχαριά, τα κοστούμια της Μαργαρίτα Δοσούλα και η μουσική του Γιώργου Πούλιου.
Σ.Κ.
