Το Cinema du réel, το φεστιβάλ ντοκιμαντέρ που διοργανώνεται στο Παρίσι (19 έως 29 Μαρτίου), ένα από τα σημαντικότερα παγκοσμίως, τιμά φέτος το ελληνικό ντοκιμαντέρ με μια μεγάλη επιλογή ταινιών, από τις Περιπέτειες του Βιλάρ του 1924 ή τις Εκατό ώρες του Μάη των Φώτου Λαμπρινού - Δήμου Θέου, μέχρι τα πρόσφατα ερευνητικά ντοκιμαντέρ του Ροβήρου Μανθούλη για τον ελληνικό Εμφύλιο και τη χούντα των συνταγματαρχών -συναντήσαμε πριν από λίγες μέρες στην Αθήνα τον Ροβήρο Μανθούλη και μας είπε ότι ανέμενε με μεγάλο ενδιαφέρον να συμμετάσχει στις συζητήσεις με τους θεατές που θα διοργανωθούν παράλληλα με τις προβολές στο αμφιθέατρο της INALCO κατά τη διάρκεια του Cinema du réel.
Στη δεκαετία του '60, η πολιτική καταπίεση (Οι εκατό ώρες του Μάη, 1960), η μαζική μετανάστευση Ελλήνων εργατών προς τη Δυτική Ευρώπη (Γράμμα από το Σαρλερουά, 1965), η εκβιομηχάνιση (Αλουμίνιον της Ελλάδος, 1965) είναι οι θεματικές με τις οποίες καταπιάνεται η νέα γενιά κινηματογραφιστών στον χώρο του ντοκιμαντέρ. Κατά την περίοδο της δικτατορίας (1967-74) μια νέα γενιά βγαίνει στον κινηματογράφο, φιλοδοξώντας να συνδυάσει την πολιτική διαμαρτυρία με την καλλιτεχνική καινοτομία. Ο Γιώργος Τσεμπερόπουλος και ο Σάκης Μανιάτης κινηματογραφούν για μήνες την κινητοποίηση των ελαιοπαραγωγών που τα κτήματά τους απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά στα Μέγαρα (Μέγαρα, 1974).
Μετά την πτώση της χούντας το ενδιαφέρον μετατοπίζεται σε νέες αναζητήσεις: Η Γκαίη Αγγελή αποφεύγει την παγίδα της φολκλορικής απεικόνισης στο Μοναστηράκι (1976). Ο Δημήτρης Σταύρακας γυρίζει την Μπέττυ (1979), το πορτραίτο μιας Αθηναίας τραβεστί, αποφεύγοντας όλες τις παγίδες της φτηνής ηδονοβλεψίας, συμβολίζοντας το τέλος του φόβου για την ομοφυλοφιλική κοινότητα στην Αθήνα.
Ο κορυφαίος εκπρόσωπος του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος, θα γυρίσει το 1983 το Αθήνα ή τρεις επισκέψεις στην Ακρόπολη. Στο μοναδικό οπτικό του ύφος ενορχηστρώνει ένα λυρικό ποίημα που επεξεργάζεται κείμενα και εικόνες για την Αθήνα αντλώντας έμπνευση από τον βραβευμένο με Νόμπελ Γιώργο Σεφέρη, τον ζωγράφο Γιάννη Τσαρούχη, τον συνθέτη Μάνο Χατζιδάκι και τον σκηνοθέτη Μιχάλη Κακογιάννη. Και πιο πρόσφατα, ο Χρήστος Καρακέπελης στην Πρώτη ύλη (2011) επί 6 χρόνια καταγράφει πώς μετανάστες και Ρομ συλλέγουν μέταλλα και ενώ αυτοί ζουν περιθωριακά, κάποιοι μεγαλόσχημοι αποκομίζουν τεράστια κέρδη.
Με περισσότερους από 25.000 θεατές, το Cinema du réel, διοργανώνεται από το 1978 στο Κέντρο Πομπιντού και στοχεύει στο να δημιουργήσει τον απαραίτητο χώρο για διάλογο ανάμεσα στη σύγχρονη δημιουργία και την κινηματογραφική κληρονομιά του ντοκιμαντέρ σε διεθνές επίπεδο.
Η γενική γραμματέας της Ταινιοθήκης της Ελλάδος Μαρία Κομνηνού θα προλογίσει τις προβολές, ενώ θα παρευρεθούν στο Παρίσι (εκτός από τον μόνιμο κάτοικο της γαλλικής πρωτεύουσας Ροβήρο Μανθούλη) οι σκηνοθέτες Στέλλα Θεοδωράκη και Γιώργος Τσεμπερόπουλος.
Κώστας Τερζής
