Το διεθνές φεστιβάλ μουσικών ντοκιμαντέρ In-Edit, με αφετηρία τη Βαρκελώνη, ταξίδεψε σε διάφορες πόλεις και ηπείρους. Τις προηγούμενες μέρες παρακολουθήσαμε στον κινηματογράφο «Odeon Όπερα» την πρώτη αθηναϊκή του εκδοχή, με πολλά ενδιαφέροντα ντοκιμαντέρ, κυρίως για ροκ συγκροτήματα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίσαμε το «The Case of the Three Sided Dream» (2014), του Άνταμ Καχάν, για τον προικισμένο τυφλό τζαζ σαξοφωνίστα και φλαουτίστα Ρασάν Ρόλαντ Κερκ, ονομαστό για τις εμφανίσεις του με τρία σαξόφωνα ταυτόχρονα. Μετά την απώλεια της όρασής του, από τρυφερή ηλικία, ο Κερκ ανέπτυξε εξαιρετική σχέση με τον ήχο, επιδιώκοντας διαρκώς πρωτοποριακούς τρόπους παραγωγής ήχων από τα πιο απίθανα αντικείμενα.
Με ωραία γραφικά και κινούμενα σχέδια, σκιαγραφείται στο ντοκιμαντέρ ένα ευφάνταστο πορτρέτο του πολυτάλαντου μουσικού, που πέθανε ξαφνικά το 1977, στα 42 του χρόνια. Οι ερμηνείες των πειραματικών τζαζ συνθέσεών του, με τη μεγάλης διάρκειας συνεχόμενη κυκλική αναπνοή του, μαρτυρούν την αστείρευτη ευρηματικότητά του στην ενορχήστρωση απίθανων ήχων από σφυριχτρόνια, κλαρινέτο, φλάουτο, τρομπέτες, κρουστά και κλαπατσίμπαλα, καθώς και αυτοσχέδια όργανα δικής του κατασκευής, που διαρκώς τα προσάρμοζε, ώστε να τα παίζει ταυτόχρονα, ανακατεύοντας την αφαιρετική προσέγγιση της free jazz, με τους χορευτικούς ρυθμούς του ραγκτάιμ.
Ο Κερκ υποστήριζε δημόσια τις πολιτικές του πεποιθήσεις, ενώ ίδρυσε και μια κίνηση ακτιβιστών μουσικών, που διέκοπταν τηλεοπτικά σόου μεγάλης ακροαματικότητας με θορυβώδεις αυτοσχεδιασμούς. Ένθερμος συμπαραστάτης στο κίνημα κατά των φυλετικών διακρίσεων, επέμενε στον όρο «μαύρη κλασική μουσική» και όχι τζαζ, Ο γνωστός τρομπονίστας Στιβ Τουρέ στιγματίζει αυτούς που τον κατηγορούσαν για έλλειψη «ακαδημαϊσμού», επειδή συχνά έπαιζε πνευστά από τη μύτη, ώστε να μπορεί να έχει ελεύθερο το στόμα του για να τραγουδάει παράλληλα. Συγκινητικό είναι το γεγονός πως μετά το πρώτο εγκεφαλικό του, το '75, και την προοδευτική ημιπληγία, τροποποίησε με αυτοσχεδιαστικές πατέντες όλα του τα όργανα, ώστε να συνεχίσει να τα χρησιμοποιεί ταυτόχρονα, ακόμα και με το ένα χέρι!
Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσίασε και το ντοκιμαντέρ «Salad Days: The DC Punk Revolution» (2014) του Σκοτ Κρόφορντ, που επιχειρεί να καταγράψει την πανκ κοινότητα της Ουάσινγκτον, τη δεκαετία του '80, παρουσιάζοντας αδημοσίευτο υλικό, από πανκ συγκροτήματα, που επηρέασαν τη μετέπειτα εξέλιξη της ανεξάρτητης ροκ και γκραντζ σκηνής του '90. Βιντεοσκοπήσεις εφηβικών πανκ συγκροτημάτων του '80 μαρτυρούν επιρροές από τη βρετανική πανκ, ενώ σταδιακά προσαρμόστηκε στην αμερικάνικη ιδιομορφία, με το περίφημο αφροαμερικάνικο πανκ συγκρότημα «Bad Brains». Στα τέλη του '80, διαμορφώθηκε μια εναλλακτική πανκ και χάρντκορ σκηνή, λίγο πριν εμφανιστούν οι πασίγνωστοι Nirvana, στην ευρύτερη περιοχή, ενώ ακολουθήθηκαν και παρακλάδια προσμείξεων της πανκ με σόουλ και φανκ ακούσματα, σε ενδιαφέρουσες ενορχηστρώσεις.
Το πνεύμα χειροποίητης υφής στις ηχογραφήσεις και στα εξώφυλλα δίσκων ανεξάρτητων δισκογραφικών εταιριών, παρεΐστικης διαχείρισης, εμφανίζεται πλάι στα δεκάδες αυτοσχέδια περιοδικά φανζίν που υποστήριξαν την προσπάθεια αυτή.
Το μοναδικό φιλμάκι διάρκειας 38' των Doors «Feaste of friends», όπου καταγράφουν την πεντάμηνη περιοδεία τους στη Βόρεια Αμερική, το καλοκαίρι του 1968, περιέχει χαοτικές εικόνες υπερέντασης και έκστασης στις συναυλίες, τις οποίες διαδέχονται πλάνα χαλάρωσης του συγκροτήματος σε πλοιάρια και ιδιωτικά αεροπλάνα. Ο Τζιμ Μόρισον τραγουδάει και χοροπηδάει με τον δικό του αυθεντικό τρόπο στις συναυλίες, ενώ αστυνομικοί επί σκηνής σπρώχνουν τα εκστασιασμένα πλήθη, για να προστατεύσουν τον ροκ πρίγκιπα που κυλιέται σε ντελιριακούς σπασμούς, σε μια μοναδική σκηνική παρουσία. Στα παρασκήνια ο Μόρισον συνοδεύει στο πιάνο τούς αυτοσχεδιαστικούς στίχους που σκάρωνε, μεταξύ πρόζας και ενός μπίτνικ αφηγηματικού σουρεαλιστικού οίστρου, ενώ ξεφεύγει στο θρυλικό μακρόσυρτο «The End» με τα άλλα μέλη του συγκροτήματος να στηρίζουν όλες τις μεταπτώσεις τού καλλιτέχνη, σε έναν άψογο συγχρονισμό, με ψυχεδελικές κορυφώσεις.
Ιφιγένεια Καλαντζή, θεωρητικός κριτικός κινηματογράφου
