Του Κοσμά Κέφαλου
Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου και οι διαφαινόμενες ανάλογες εξελίξεις και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά και τα κρίσιμα διλήμματα με τα οποία βρίσκεται αντιμέτωπη η νέα ελληνική κυβέρνηση θέτουν επί τάπητος τα ζητήματα της αριστερής στρατηγικής. Ζητήματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη σχέση μεταρρύθμισης και επανάστασης, το μεταβατικό πρόγραμμα, το ενιαίο μέτωπο, τη σύνδεση της σοσιαλιστικής προοπτικής με τα ζητήματα που βάζει η εποχή της παγκοσμιοποίησης και η τωρινή παγκόσμια κρίση του καπιταλισμού.
Σε αυτά τα κρίσιμα ζητήματα αφιερώνεται ο 16ος τόμος του περιοδικού Μαρξιστική Σκέψη που μόλις κυκλοφόρησε. Ο τόμος έχει τίτλο «Σύγχρονη επαναστατική στρατηγική» και χωρίζεται σε πέντε μέρη: Ιστορία - πηγές, παγκοσμιοποίηση και σοσιαλιστική προοπτική, προβλήματα της μετάβασης, σύγχρονα κινήματα και μεταρρύθμιση ή επανάσταση.
Στο πρώτο μέρος, «Πηγές - Ιστορία», ο αναγνώστης θα βρει κείμενα των κλασικών του μαρξισμού και άλλων επιφανών μαρξιστών: Μαρξ, Ένγκελς, Λένιν, Γκράμσι, Λούξεμπουργκ και Τσέτκιν. Θα αναφερθούμε σε αυτά κυρίως επειδή δίνουν ένα νήμα για τη σύνδεση του παρόντος με το παρελθόν και την άντληση προσανατολισμών από προγενέστερες επεξεργασίες του κινήματος.
Όπως σημειώνεται στον πρόλογο, πρόκειται για θεμελιακά κείμενα που «συμπυκνώνουν την ιστορική εμπειρία του κινήματος». Προέρχονται από μια ποικιλία περιόδων πολύ ανόμοιων μεταξύ τους. Εκείνα των Μαρξ και Ένγκελς είναι από την επαύριο της ήττας των επαναστάσεων του 1848 και την αρχική φάση της δράσης της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας. Οι απόψεις του Λένιν παρουσιάζονται μέσα από αποσπάσματα από τον διάσημο «Αριστερισμό», αλλά και ένα άγνωστο γράμμα του στον Ζινόβιεφ, όπου συνοψίζει τα διδάγματα της αρχικής περιόδου της Κομιντέρν. Η Τσέτκιν εξετάζει το ζήτημα της εργατικής κυβέρνησης που είχε τεθεί στα συνέδρια της Κομιντέρν την ίδια περίοδο, ενώ η Λούξεμπουργκ θίγει τα ζητήματα της κομματικής πειθαρχίας την επαύριο του ξεσπάσματος του Παγκοσμίου Πολέμου το 1914 και ο Γκράμσι αναφέρεται στον κίνδυνο του αριστερισμού.
Το ιδιαίτερα αξιοσημείωτο είναι η συνάφεια των στρατηγικών προσεγγίσεων των επιφανών μαρξιστών, παρά τη μεγάλη χρονική απόστασή τους και τις πολύ διαφορετικές αφορμές τους. Όλοι τονίζουν την αναγκαιότητα του ξεχωρίσματος της ιστορικής πρωτοπορίας, αλλά και την πολιτική ενιαίου μετώπου και συμμαχιών που αυτή πρέπει να ακολουθεί, τη σημασία της απόκτησης στενών δεσμών με τις μάζες μέσα από τη συμμετοχή στους αγώνες και στα κινήματά τους, την καταπολέμηση των αριστερίστικων και σεχταριστικών λογικών. Πιστοποιούν έτσι την ενότητα της μαρξιστικής παράδοσης, που, ενώ δεν μπορεί να μεταφέρεται αυτούσια στο σήμερα, παραμένει επίκαιρη και αναφορική.
Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει επίσης τις «Θέσεις για την τακτική» του 4ου Συνεδρίου της Κομιντέρν (1922), όπου είχε τεθεί το ζήτημα της εργατικής κυβέρνησης, και μια ιστορική παρουσίαση των επεξεργασιών του 4ου Συνεδρίου από τον Τζ. Ριντέλ.
Για περισσότερες πληροφορίες, εκδόσεις Τόπος, Πλαπούτα 2 και Καλλιδρομίου, 114 73 Αθήνα, τηλ. 210 8222835, [email protected]. Βιβλιοπωλείο, τηλ. 210 3221580, καθώς και στο site της Μαρξιστικής Σκέψης, www.marxistikiskepsi.gr.
