Τον Φραντσέσκο Ρόζι, τον σπουδαίο Ιταλό σκηνοθέτη, που έφυγε από τη ζωή στα 93 του χρόνια, αποχαιρέτησαν χθες στη Ρώμη σε ειδική επιμνημόσυνη τελετή φίλοι και συνεργάτες. Με καταγωγή από τη Νάπολη, ο κομμουνιστής Ρόζι στηλίτευσε στο έργο του την πολιτική διαφθορά και τις υπόγειες σχέσεις του ιταλικού κράτους με τη μαφία.
Ξεκίνησε την κινηματογραφική του καριέρα ως βοηθός του Βισκόντι και του Αντονιόνι. Οι ταινίες που γύρισε ο ίδιος ξεχώριζαν για τις κοινωνικές και πολιτικές αναφορές, αρθρώνοντας μια γόνιμη "συνέχεια" του ιταλικού νεορεαλισμού. Ο Τζουλιάνο ο αρχιληστής (1962, Αργυρή Άρκτος στο Φεστιβάλ Βερολίνου) διερευνά τις σχέσεις του ιταλικού κράτους με τη μαφία, ενώ το 1963 στο Φεστιβάλ Βενετίας θα παραλάβει το Χρυσό Λιοντάρι για την αριστουργηματική ταινία Τα χέρια πάνω από την πόλη, βασισμένη σε πραγματικά περιστατικά, με τον Ροντ Στάιγκερ στον πρωταγωνιστικό ρόλο: Σε μια υποβαθμισμένη γειτονιά της Νάπολης καταρρέει μια παλιά πολυκατοικία, με νεκρούς και τραυματίες. Υπεύθυνος της καταστροφής θεωρείται ο εργολάβος Εντοάρντο Νοτόλα, δημοτικός σύμβουλος της Δεξιάς, που διοικεί την πόλη. Η έρευνα τον απαλλάσσει από κάθε ευθύνη για τυπικούς λόγους, ωστόσο, καθώς το όνομά του έχει «λερωθεί», το κόμμα τον αποσύρει από τη λίστα των επερχόμενων εκλογών. Όμως, εκείνος μετακινείται πολιτικά στο κόμμα του Κέντρου και θα καταφέρει όχι μόνο να επανεκλεγεί, αλλά και να παραμείνει στη θέση εξουσίας που κατείχε, συνεχίζοντας να κερδοσκοπεί στον τομέα των οικοδομών!
Το 1972 η ταινία του Υπόθεση Ματέι, που εστιάζει στον ξαφνικό και ύποπτο θάνατο του "ενοχλητικού" Χριστιανοδημοκράτη Ενρίκο Ματέι (ήταν ο άνθρωπος που έθεσε τις βάσεις για τη μεταπολεμική βιομηχανική ανάπτυξη της Ιταλίας, κόντρα στα συμφέροντα των αμερικανικών πολυεθνικών) σε αεροπορικό δυστύχημα, κερδίζει εξ ημισείας (με το φιλμ Η εργατική τάξη πάει στον παράδεισο του Έλιο Πέτρι) τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών. Το 1979 η ταινία του Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι, στην οποία πρωταγωνιστούν ο Τζιάν Μαρία Βολοντέ και η Ειρήνη Παπά, βραβεύεται στο Φεστιβάλ της Μόσχας.
Ο Ρόζι συνέχισε να σκηνοθετεί μέχρι το 1997 (τελευταία του ταινία ήταν η Ανακωχή, με τον Τζον Τορτούρο στον ρόλο του συγγραφέα Πρίμο Λέβι). Το 2012 το Φεστιβάλ Βενετίας τον τίμησε με τον Χρυσό Λέοντα Καριέρας, προβάλλοντας ταυτόχρονα την Υπόθεση Ματέι, την ψηφιακή αποκατάσταση της οποίας χρηματοδότησε ο μεγάλος θαυμαστής τού Ρόζι, Μάρτιν Σκορσέζε.
Κ.Τ.
